Mahabharata · Chapter 13.45
pitāmaha maheśāya nāmānyācakṣva śambhave /
viduṣe viśvamāyāya mahābhāgyaṃ ca tatvataḥ //
bhīṣma uvāca /
surāsuraguro deva viṣṇo tvaṃ vaktumarhasi /
śivāya śivarūpāya yanmā'pṛcchadyudhiṣṭhiraḥ //
nāmnāṃ sahasraṃ devasya taṇḍinā brahmavādinā /
niveditaṃ brahmaloke brahmaṇo yatpurā'bhavat //
dvaipāyanaprabhṛtayastathā ceme tapodhanāḥ /
ṛṣayaḥ suvratā dāntāḥ śṛṇvantu gadatastava //
dhruvāya nandine hotre goptre viśvasṛje'gnaye /
mahābhāgyaṃ vibhorbrūhi muṇḍine'tha kapardine //
vāsudeva uvāca /
na gatiḥ karmaṇāṃ śakyā vettumīśasya tattvataḥ /
hiraṇyagarbhapramukhā devāḥ sendrā maharṣayaḥ //
na viduryasya nidhanamādiṃ vā sūkṣmadarśinaḥ /
sa kathaṃ nāmamātreṇa śakyo jñātuṃ satāṃ gatiḥ //
tasyāhamasuraghnasya kāṃścidbhagavato guṇān /
bhavatāṃ kīrtayiṣyāmi vrateśāya yathātatham //
vaiśampāyana uvāca /
evamuktvā tu bhagavānguṇāṃstasya mahātmanaḥ /
upaspṛśya śucirbhūtvā kathayāmāsa dhīmataḥ //
vāsudeva uvāca /
śuśrūṣadhvaṃ brāhmaṇendrāstvaṃ ca tāta yudhiṣṭhira /
tvaṃ cāpageya nāmāni niśāmaya jagatpateḥ //
yadavāptaṃ ca me pūrvaṃ sāmbahetoḥ suduṣkaram /
yathāvadbhagavāndṛṣṭo mayā pūrvaṃ samādhinā //
śambare nihate pūrvaṃ raukmiṇeyena dhīmatā /
atīte dvādaśe varṣe jāmbavatyabravīddhi mām //
pradyumnacārudeṣṇādīnrukmiṇyā vīkṣya putrakān /
putrārthinī māmupetya vākyamāha yudhiṣṭhira //
śūraṃ balavatāṃ śreṣṭhaṃ kāntarūpamakalmaṣam /
ātmatulyaṃ mama sutaṃ prayacchācyuta māciram //
na hi te'prāpyamastīha triṣu lokeṣu kiñcana /
lokānsṛjestvamaparānicchanyadukulodvaha //
tvayā dvādaśavarṣāṇi vratībhūtena śuṣyatā /
ārādhya paśubhartāraṃ rukmiṇyāṃ janitāḥ sutāḥ //
cārudeṣṇaḥ sucāruśca cāruveśo yaśodharaḥ /
cāruśravāścāruyaśāḥ pradyumnaḥ sambhureva ca //
yathā te janitāḥ putrā rukmiṇyāṃ cāruvikramāḥ /
tathā mamāpi tanayaṃ prayaccha madhusūdana //
ityevaṃ codito devyā tāmavocaṃ sumadhyamām /
anujānīhi māṃ rājñi kariṣye vacanaṃ tava //
sā ca māmabravīdgaccha śivāya vijayāya ca / brahmā śivaḥ kāśyapaśca nadyo devā mano'nugāḥ /
kṣetrauṣadhyo yajñavāhāśchandāsyṛṣigaṇādhvarāḥ /
samudrā dakṣiṇā stobhā ṛkṣāṇi pitaro grahāḥ //
devapatnyo devakanyā devamātara eva ca /
manvantarāṇi gāvaśca candramāḥ savitā hariḥ //
sāvitrī brahmavidyā ca ṛtavo vatsarāstathā /
kṣaṇā lavā muhūrtāśca nimeṣā yugaparyayāḥ //
rakṣantu sarvatra gataṃ tvāṃ yādava sukhāya ca /
ariṣṭaṃ gaccha panthānamapramatto bhavānagha //
evaṃ kṛtasvastyayanastayā'haṃ tato'bhyanujñāya narendraputrīm /
pituḥ samīpaṃ narasattamasya mātuśca rājñaśca tathā'hukasya //
gatvā samāvedya yadabravīnmāṃ vidyādharendrasya sutā bhṛśartā /
tānabhyanujñāya tadā'tiduḥkhā- dgadaṃ tathaivātibalaṃ ca rāmam / athocatuḥ prītiyutau tadānīṃ tataḥsamṛddhirbhavato'stvavighnam //
prāpyānujñāṃ gurujanādahaṃ tārkṣyamacintayam /
sovahaddhimavantaṃ māṃ prāpya cainaṃ vyasarjayam //
tatrāhamadbutānbhāvānapaśyaṃ girisattame /
kṣetraṃ ca tapasāṃ śreṣṭhaṃ paśyāmyadbhutamuttamam //
divyaṃ vaiyāghrapadyasya upamanyormahātmanaḥ /
pūjitaṃ devagandharvairbrāhmayā lakṣmyā samāvṛtam //
dhavakakubhakadambanārikelaiḥ kuravakaketakajambupāṭalābhiḥ /
vaṭavaruṇakavatsanābhavilvaiḥ saralakapitthapriyālasālatālaiḥ //
badarīkundapunnāgaraiśokāmrātimuktakaiḥ /
madhūkaiḥ kovidāraiśca campakaiḥ panasaistathā //
vanyairbahuvidhairvṛkṣaiḥ phalapuṣpapradairyutam /
puṣpagulmalatākīrṇaṃ kadalīṣaṇḍaśobhitam //
nānāśakunisambhojyaiḥ phalairvṛkṣairalaṅkṛtam /
yathāsthānavinikṣiptairbhūṣitaṃ bhasmarāśibhiḥ //
ruruvānaraśārdūlasiṃhadvīpisamākulam / kuraṅgabarhiṇākīrṇaṃ mārjārabhujagāvṛtam /
pūgaiśca mṛgajātīnāṃ mahiṣarkṣaniṣevitam //
sakṛtprabhinnaiśca gajairvibhūṣitaṃ prahṛṣṭanānāvidhapakṣisevitam /
supuṣpitairambudharaprakāśai- rmahīruhāṇāṃ ca vanairvicitraiḥ //
nānāpuṣparajomiśro gajadānādhaivāsitaḥ / divyastrīgītabahulo māruto'bhimukho vavau
dhārāninādairvihagaprāṇādaiḥ śubhaistathā bṛṃhitaiḥ kuñjarāṇām /
gītaistathā kinnarāṇāmudāraiḥ śubhaiḥ svanaiḥ sāmagānāṃ ca vīra //
acintyaṃ manasā'pyanyaiḥ sarobhiḥ samalaṅkṛtam /
viśālaiścāgniśaraṇairbhūṣitaṃ kusumāvṛtaiḥ //
vibhūṣitaṃ puṇyayavitratoyayā sadā ca juṣṭaṃ nṛpa jahnukanyayā /
vibhūṣitaṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭhai- rmahātmabhirvahnisamānakalpaiḥ //
vāyvāhārairambupairjapyanityaiḥ samprakṣālairyogibhirdhyānanityaiḥ /
dhūmaprāśairūṣmapaiḥ kṣīrapaiśca sañjuṣṭaṃ ca brāhmaṇendraiḥ samantāt //
gocāriṇo'rthāśmakuṭṭā dantolūkhalikāstathā /
marīcipāḥ phenapāśca tathaiva mṛgacāriṇaḥ //
aśvatthaphalabhakṣāśca tathā hyudakaśāyinaḥ /
cīcacarmāmbaradharāstathā valkaladhāriṇaḥ //
suduḥkhānniyamāṃstāṃstānvahataḥ sutapodhanān /
paśyanmunīnbahuvidhānapraveṣṭumupacakrame //
sūpūjitaṃ devagaṇairmahātmabhiḥ śivādibhirbhāratapuṇyakarmabhiḥ /
rarāja taccāśramamaṇḍalaṃ sadā divīva rājañśaśimaṇḍalaṃ yathā //
krīḍanti sarpairnakulā mṛgairvyāghrāśca mitravat /
prabhāvāddīptatapasāṃ sannikarṣānmahātmanām //
tatrāśramapade śreṣṭhe sarvabhūtamanorama /
sevite dvijaśārdūlairvedavedāṅgapāragaiḥ //
nānāniyamavikhyātairṛṣibhi sumahānmabhiḥ /
praviśanneva cāpaśyaṃ jaṭācīradharaṃ prabhum //
tejasā tapasā caiva dīpyamānaṃ yathā'nalam /
śiṣyairanugataṃ śāntaṃ yuvānaṃ brāhmaṇarvabham //
śirasā vandamānaṃ māmupamanyurabhāṣata //
svāgataṃ puṇḍarīkākṣa saphalāni tapāṃsi naḥ /
yaḥ pūjyaḥ pūjayasi māṃ draṣṭavyo draṣṭumicchasi //
manuṣyatānuvṛttyā tvā jñātvā tiṣṭhāma sarvagam / tamahaṃ prāñjalirbhūtvā mṛgapakṣiṣvathāgniṣu /
dharme ca śiṣyavarge ca samapṛcchamanāmayam //
tato māṃ bhagavānāha sāmnā paramavalgunā /
lapsyase tanayaṃ kṛṣṇi ātmatulyamasaṃśayam //
tapaḥ sumahadāsthāya toṣayeśānamīśvaram /
iha devaḥ sapatnīkaḥ samākrīḍatyadhokṣaja //
ihainaṃ daivataśreṣṭhaṃ devāḥ sarṣigaṇāḥ purā /
tapasā brahmacaryeṇa satyena ca damena ca //
toṣayitvā śubhānkāmānprāptavanto janārdana /
tejasāṃ sapasāṃ caiva nidhiḥ sa bhagavāniha //
śubhāśubhānvitānbhāvānvisṛjansa kṣipannapi /
āste devyā sahācintyo yaṃ prārthayasi śatruhan //
hiraṇyakaśipuryo'bhūddānavo merukampanaḥ /
tena sarvāmaraiśvaryaṃ śarvātprāptaṃ samārbudam //
tasyaiva putrapravaro damano nāma viśrutaḥ /
mahādevavarācchakraṃ varṣārbudamayodhayam //
viṣṇoścakraṃ ca taddhoraṃ vajramākhaṇḍalasya ca /
śīrṇaṃ purā'bhavattāta grahasyāṅgeṣu keśava //
[yattadbhagavatā pūrvaṃ dattaṃ cakraṃ tavānagha /
jalāntaracaraṃ hatvā daityaṃ ca balagarvitam //
utpāditaṃ vṛṣāṅkena dīptajvalanasannibham /
dattaṃ bhagavatā tubhyaṃ durdhaṣaṃ tejasā'dbhutam //
na śakyaṃ draṣṭumanyena varjayitvā pinākinam /
sudarśanaṃ bhavatyevaṃ bhavenoktaṃ tadā tu tat //
sudarśanaṃ tadā tasya loke nāma pratiṣṭhitam / tajjīrṇamabhāvattāta grahasyāṅgeṣu keśava /
grahasyātivalasyāṅge varadattasya dhīmataḥ / na śastrāṇi vahantyaṅge cakravajraśatānyapi // ]
ardyamānāśca vibudhā graheṇi subalīyasā /
śivadattavarāñjaghnurasurendrānsurā bhṛśam //
tṛṣṭo vidyutprabhasyāpi trilokeśvaratāṃ dadau /
śataṃ varṣasahasrāṇāṃ sarvalokeśvaro'bhavat //
mamaivānucaro nityaṃ bhavitāsīti cābravīt /
tathā putrasahasrāṇāmayutaṃ ca dadau prabhuḥ //
kuśadvīpaṃ ca sa dadau rājyena bhagavānajaḥ / [tathā śatamukho nāma dhātrā sṛṣṭo mahāsuraḥ /
yena varṣaśataṃ sāgramātmamāṃsairhuto'nalaḥ /
taṃ prāha bhavavāṃstuṣṭaḥ kinkaromīti śankaraḥ //
taṃ vai śatamukhaḥ prāha yogo bhavatu me'dbhutaḥ /
balaṃ ca daivataśreṣṭha śāśvataṃ samprayaccha me //
tatheti bhagavānāha tasya tadvacanaṃ prabhuḥ /
svāyambhuvaḥ kratuścāpi putrārthamabhavatpurā //
āviśya yogenātmānaṃ trīṇi varṣaśatānyapi / tasya copadadau putrānsahasraṃ kratusammitān.]
yogeśvaraṃ devagītaṃ vettha kṛṣṇa na saṃśayaḥ //
yājñavalkya iti khyāta ṛṣiḥ paramadhārmikaḥ /
ārādhya sa mahādevaṃ prāptavānatulaṃ yaśaḥ //
vedavyāsaśca yogātmā parāśarasuto muniḥ /
so'pi śankaramārādhya prāptavānatulaṃ yaśaḥ //
vālakhilyā maghavatā hyavajñātāḥ purā kila /
taiḥ kruddhairbhagavānrudrastapasā toṣito hyabhūt //
tāṃścāpi daivataśreṣṭhaḥ prāha prīto jagatpatiḥ /
suparṇaṃ somahartāraṃ tapasotpādayiṣyatha //
mahādevasya roṣācca āpo naṣṭāḥ purā'bhavan /
tāśca saptakapālena devairanyāḥ pravartitāḥ //
tataḥ pānīyamabhavatprasanne tryambake bhuvi /
atribhāryā sutaṃ dattaṃ somaṃ durvāsasaṃ prabho //
atrerbhāryā'pi bhartāraṃ santyajya brahmavādinī /
nāhaṃ tava mune bhūyo vaśagā syāṃ kathañcana //
ityuktvā sā mahādevamagamaccharaṇaṃ kila /
nirāhāsa bhayādatrestrīṇi varṣaśatānyapi //
aśeta musaleṣveva prasādārthaṃ bhavasya sā /
tāmabravīddhasandevo bhavitā vai sutastava //
vinā bhartrā carudreṇa bhaviṣyati na saṃśayaḥ /
vaṃśe tavaiva nāmnā tu khyātiṃ yāsyati cepsitām //
vikarṇaśca mahādevaṃ tathā bhaktasukhāvaham /
prasādya bhagavānsiddhiṃ prāptavānmadhusūdana //
śākalyaḥ saṃśitātmā vai navavarṣaśatānyapi /
ārādhayāmāsa bhavaṃ manoyajñena keśava //
taṃ cāha bhagavāṃstuṣṭo granthakāro bhaviṣyasi /
vatsākṣayā ca te kītistrelokye vai bhaviṣyati //
akṣayaṃ ca kulaṃ te'stu maharṣibhiralankṛtam /
bhaviṣyati dvijaśreṣṭhaḥ sūtrakartā sutastava //
sāvarṇiścāpi vikhyāta ṛṣirāsītkṛte yuge /
iha tena tapastaptaṃ ṣaṣṭivarṣaśatānyatha //
tamāha bhagavānrudraḥ sākṣāttuṣṭosmi te'nagha /
granthakṛllokavikhyāto bhavitāsyajarāmaraḥ //
śakreṇi tu purā devo vārāṇasyāṃ janārdana /
ārādhito'bhūdbhaktena digvāsā bhasmaguṣṭhitaḥ //
ārādhya sa mahādevaṃ devarājyamavāptavān //
nāradena tu bhaktyā'sau bhava ārādhitaḥ purā /
tasya tuṣṭo mahādevo jagau devagururguruḥ //
tejasā tapasā kīrtyā tvatsamo na bhaviṣyati /
gītena vāditavyena nityaṃ māmanuyāsyasi //
bāṇaḥ skandasamatvaṃ ca kāmo darpavimokṣaṇam / lavaṇo'vadhyatāmanyairdaśāsyaśca punarbalam /
antako'ntamanuprāptastasmātko'nyaḥ paraḥ prabhuḥ //
mayā'pi ca yathā dṛṣṭo devadevaḥ purā vibho /
sākṣātpaśupatistāta taccāpi śṛṇu mādhava //
yadarthaṃ ca mayā devaḥ prayatena tathā vibho /
ārādhito mahātejāstaccāpi śṛṇu vistarāt //
yadavāptaṃ ca me pūrvaṃ devadevānmaheśvarāt / tatsarvaṃ nikhilenādya kathayiṣyāmi te'nagha
purā kṛtayuge tāta ṛṣirāsīnmahāyaśāḥ / vyāghrapāda iti khyāto vedavedāṅgapāragaḥ /
tasyāhamabhavaṃ putro dhaumyaścāpi mamānujaḥ //
kasyacitttha kālasya dhaumyena saha mādhava /
āgacchamāśramaṃ krīḍanmunīnāṃ bhāvitātmanām //
tatrāpi ca mayā dṛṣṭā duhyamānā payasvinī /
lakṣitaṃ ca mayā kṣīraṃ svāduto hyamṛtopamam //
tadāprabhṛti caivāhamarudaṃ madhusūdana /
dīyatāṃ dīyatāṃ kṣīraṃ mama mātaritīritā //
abhāvāccaiva dugdhasya duḥkhitā jananī tadā //
tataḥ piṣṭaṃ samāloḍya toyena saha mādhava /
āvayoḥ kṣīramityeva pānārthaṃ samupānayat //
atha gavyaṃ payastāta kadācitprāśitaṃ mayā /
pitrā'haṃ yajñakāle hi nīto jñātikulaṃ mahat /
tatra sā kṣarate devī divyā gauḥ suranandinī //
yastāhaṃ tatpayaḥ pītvā rasena hyamṛtopamam / jñātvā kṣīraguṇāṃścaiva upalabhya hi sambhavam /
sa ca piṣṭarasastāta na me prītimupāvahat //
tato'hamabruvaṃ bālyājjananīmātmanastadā /
nedaṃ kṣīrodanaṃ mātaryattvaṃ me dattavatyasi //
tato māmabravīnmātā duḥkhaśokasamanvitā /
putrasnehātpariṣvajya mūrdhni cāghrāya mādhava //
kutaḥ kṣīrodanaṃ vatsa munīnāṃ bhāvitātmanam /
vane nivasatāṃ nityaṃ kandamūlaphalāśinām //
āsthitānāṃ nadīṃ divyāṃ vālakhilyairniṣevitām kuta kṣīraṃ vanasthānāṃ munīnāṃ girivāsinām //
pāvanānāṃ vanāśānāṃ vanāśramanivāsinām / grāmyāhāranivṛttānāmāraṇyaphalabhojinām /
nāsti putra payo'raṇye surabhīgotravarjite //
nadīgahvaraśaileṣu tīrtheṣu vividheṣu ca /
tapasā japyanityānāṃ śivo naḥ paramā gatiḥ //
aprasādya virūpākṣaṃ varadaṃ sthāṇumavyayam /
kutaḥ kṣīrodanaṃ vatsa sukhāni vasanāni ca //
taṃ prapadya sadā vatsa sarvabhāvena śaṅkaram /
tatprasādācca kāmebhyaḥ phalaṃ prāpsyasi putraka //
jananyāstadvacaḥ śrutvā tadāprabhṛti śatruhan /
[prāñjaliḥ praṇato bhūtvā idamambāmavocayaṃ //
ko'yamamba mahādevaḥ sa kathaṃ ca prasīdati /
kutra vā vasate devo draṣṭavyo vā kathañcana //
tuṣyate vā kathaṃ śarvo rūpaṃ tasya ca kīdṛśam /
kathaṃ jñeyaḥ prasanno vā darśayejjananī mama //
evamuktā tadā kṛṣṇa mātā me sutavatsalā /
mūrghanyādhrāya govinda sabāṣpākulalocanā //
pramārjantī ca gātrāṇi mama vai madhusūdana //
dainyamālambya jananī idamāha surottama //
durvijñeyo mahādevo durādhāro durantakaḥ /
durābādhaśca durgrāhyo durddaśyo hyakṛtātmabhiḥ //
yasya rūpāṇyanekāni pravadanti manīṣiṇaḥ /
sthānāni ca vicitrāṇi prāsādāścāpyanekaśaḥ //
ko hi tattvena tadveda īśasya caritaṃ śubham / kṛtavānyāni rūpāṇi devadevaḥ purā kila /
krīḍate ca tathā śarvaḥ prasīdati yathāca vai //
hṛdisthaḥ sarvabhūtānāṃ viśvarūpo maheśvaraḥ / bhaktānāmanukampārthaṃ darśanaṃ ca yathāśrutam /
munīnāṃ bruvatāṃ divyamīśānacaritaṃ śubham //
kṛtavānyāni rūpāṇi kathitāni divaukasaiḥ /
anugrahārthaṃ viprāṇāṃ śṛṇu vatsa samāsataḥ //
tāni te kīrtayiṣyāmi yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi //
brahmaviṣṇusurendrāṇāṃ rudrādityāśvināmapi /
viśveṣāmapi devānāṃ vapurdhārayate bhavaḥ //
narāṇāṃ devanārīṇāṃ tathā pretapiśācayoḥ /
kirātaśabarāṇāṃ ca jalajānāmanekaśaḥ //
karoti bhagavānrūpamāṭavyaśabarāṇyapi /
kūrmo matsyastathā śaṅkhaḥ pravālāṅkurabhūṣaṇaḥ //
yakṣarākṣasasarpāṇāṃ daityadānavayorapi /
vapurdhārayate devo bhūyaśca bilavāsinām //
vyāghrasiṃhamṛgāṇāṃ ca tarakṣvṛkṣapatattriṇām /
ulūkaśvaśṛgālānāṃ rūpāṇi kurute'pi ca //
haṃsakākamayūrāṇāṃ kṛkalāsakasārasām /
rūpāṇi ca balākānāṃ gṛdhracakrāṅgayorapi //
karoti vā sa rūpāṇi dhārayatyapi parvatam /
gorūpaṃ ca mahādevo hastyaśvoṣṭrakharākṛtiḥ //
chāgaśārdūlarūpaśca anekamṛgarūpadhṛk /
aṇḍajānāṃ ca divyānāṃ vapurdhārayate bhavaḥ //
daṇḍī chatrī ca kuṇḍī ca dvijānāṃ vāraṇastathā /
ṣaṇmukho vai bahumukhastrinetro bahuśīrṣakaḥ //
anekakaṭipādaśca anekodaravaktradhṛt /
anekapāṇipārśvaśca anekagapasaṃvṛtaḥ //
ṛṣigandharvarūpaśca siddhacāraṇarūpadhṛt /
bhaspapāṇḍuragātraśca candrārdhakṛtabhūṣaṇaḥ //
anekarāvasanghuṣṭaścānekastutisaṃskṛtaḥ /
sarvabhūtāntakaḥ sarvaḥ sarvalokapratiṣṭhitaḥ //
sarvalokāntarātmā ca sarvagaḥ sarvavādyapi /
sarvatra bhagavānjñeyo hṛdisthaḥ sarvadehinām //
yo hi yaṃ kāmayetkāmaṃ yasminnartha'rcyate punaḥ /
tatsarvaṃ vetti deveśastaṃ prapadya yadīcchasi //
nandate kupyate cāpi tathā hunkārayatyapi /
cakrī śūlī gadāpāṇirmusalī khaḍgapaṭṭasī //
bhūdharo nāgamauñjī ca nāgakuṇḍalakuṇḍalī /
nāgayajñopavītī ya nāgacarmottaracchadaḥ //
hasate gāyate caiva nṛtyate ca manoharam /
vādayatyapi vādyāni vicitrāṇi gaṇairyutaḥ //
valgate jṛmbate caiva rudate rodayatyapi /
unmattamattarūpaṃ ca bhāṣate cāpi susvaraḥ //
atīva hasate raudrastrāsayannayanairjanam /
jāgarti caiva svapiti jṛmbhate ca yathāsuvam //
japate japyate caiva tapate tapyate punaḥ /
dadāti pratigṛhṇāti yuñjate dhyāyate'pi ca //
vedīmadhye tathā yūpe goṣṭhamadhye hutāśane /
dṛśyate dṛśyate cāpi bālo vṛddho yuvā tathā //
krīḍate ṛṣikanyābhirṛṣipatnībhireva ca /
ūrdhvakeśo mahāśepho nagno vikṛtalocanaḥ //
gauraḥ śyāmastathā kṛṣṇaḥ pāṇḍuro dhūmalohitaḥ /
vikṛtākṣo viśālākṣo digvāsāḥ sarvavāsakaḥ //
arūpasyādyarūpasya atirūpādyarūpiṇaḥ /
anādyantamajasyāntaṃ vetsyate kosya tattvataḥ //
hṛdi prāṇo mano jīvo yogātmā yogasañjñitaḥ /
dhyānaṃ tatparamātmā ca bhāvagrāhyo maheśvaraḥ //
vādako gāyanaścaiva sahasraśatalocanaḥ /
ekavaktro dvivaktraśca trivaktro'nekavaktrakaḥ //
tadbhaktastadgato nityaṃ tanniṣṭhastatparāyaṇaḥ /
bhaja putra mahādevaṃ tataḥ prāpsyasi cepsitaṃ //
jananyāstadvacaḥ śrutvā tadāprabhṛti śatruhan.] mama bhaktirmahādeve naiṣṭhikī samapadyata //
tato'haṃ tapa āsthāya topayāmāsa śankaram /
divyaṃ varṣasahasraṃ tu vāmāṅguṣṭhāgraviṣṭhitaḥ //
ekaṃ varṣaśataṃ caiva phalāhārastato'bhavam /
dvitīyaṃ śīrṇaparṇāśī tṛtīyaṃ cāmbubhojanaḥ //
śatāni sapta caivāhaṃ vāyubhakṣastadā'bhavam /
ekaṃ varṣasahasraṃ tu divyamārādhito mayā //
tatastuṣṭo mahādevaḥ sarvalokeśvaraḥ prabhuḥ /
ekabhakta iti jñātvā jijñāsāṃ kurute tadā //
śakrarūpaṃ sa kṛtvā tu sarvairdevagaṇairvṛtaḥ /
sahasrākṣastadā bhūtvā vajrapāṇirmahāyaśāḥ //
sudhāvadātaṃ raktākṣaṃ stabdhakarṇaṃ madotkaṭam /
āveṣṭatakaraṃ ghoraṃ caturdaṣṭraṃ mahāgajam //
samāsthitaḥ sa bhagavāndīpyamānaḥ svatejasā /
ājagāma kirīṭī tu hārakeyūrabhūṣitaḥ //
pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani /
sevyabhānopsarobhiśca divyagandharvanāditaiḥ //
tato māmāha devendrastuṣṭaste'haṃ dvijottama /
varaṃ vṛṇīṣva mattastvaṃ yatte manasi vartate //
śakrasya tu vacaḥ śrutvā nāhaṃ prītamanā'bhavam /
abravaṃ ca tadā kṛṣṇa devarājamidaṃ vacaḥ //
nāhaṃ tvatto varaṃ kāṅkṣe nānyasmādapi daivatāt /
mahādevādṛte saumya satyametadbravīmi te //
satyaṃsatyaṃ hi naḥ śakra vākyametatsuniścitam /
na yanmiheśvaraṃ muktvā kathā'nyā mama rocate //
paśupativacanādbhavāmi sadyaḥ kṛmirathavā tarurapyanekaśākhaḥ /
apaśupativaraprasādajā me tribhuvanarājyavibhūtirapyaniṣṭā //
[janmaśvapākamadhye- pi me'stu haracaraṇavandanaratasya /
mā vā'nīśvarabhakto bhavāni bhavane'pi śakrasya //
vāyvambubhujo'pi sato / narasya duḥkhakṣayaḥ kutastasya /
bhavati hi surāsuragurau yasya na viśveśvare bhaktiḥ //
alamanyābhisteṣāṃ kathābhirapyanyadharmayuktābhiḥ /
yeṣāṃ na kṣaṇamapi rucito haracaraṇasmaraṇavicchedaḥ //
haracaraṇaniratamatinā bhavitavyamanārjavaṃ yugaṃ prāpya /
saṃsārabhayaṃ na bhavati harabhaktirasāyanaṃ pītvā //
divasaṃ divasārdhaṃ vā muhūrtaṃ vā kṣaṇaṃ lavam / na hyalabdhaprasādasya bhaktirbhavati śaṅkare // ]
api kīṭaḥ pataṅgo vā bhaveyaṃ śaṅkarājñayā /
na tu śakra tvayā dattaṃ trailokyamapi kāmaye //
[śvā'pi maheśvaravacanā- dbhavāmi sa hi naḥ paraḥ kāmaḥ /
tridaśagaṇarājyamapi khalu necchāmyamaheśvarājñaptam //
na nākapṛṣṭhaṃ na ca devarājyaṃ na brahmalokaṃ na ca niṣkalatvam /
na sarvakāmānakhilānvṛṇomi harasya dāsatvamahaṃ vṛṇomi // ]
yāvacchaśāṅkadhavalāmalabaddhamauli- rna prīyate paśupatirbhagavānmameśaḥ /
tāvajjarāmaraṇajanmaśatābhighātai- rduḥkhāni dehavihitāni samudvahāmi //
divasakaraśaśāṅkavahnidīptaṃ tribhuvanasāramasāramādyamekam /
ajaramamaramaprasādya rudraṃ jagati pumāniha ko labheta śāntiṃ //
dhikteṣāṃ dhikteṣāṃ punarapi ca dhigastu dhikteṣām /
yeṣāṃ na vasati hṛdaye kupathagativimokṣako rudraḥ //
yadi nāma janma bhūyo bhavati madīyaiḥ punardoṣaiḥ /
tasmiṃstasmiñjanmani bhave bhavenme'kṣayā bhaktiḥ //
śakra uvāca /
kaḥ punarbhavane heturīśe kāraṇakāraṇe /
yena śarvādṛte'nyasmātprasādaṃ nābhikāṅkṣasi //
[upamanyuruvāca /
sadasadvyaktamavyaktaṃ yamāhurbrahmavādinaḥ /
nityamekamanekaṃ ca varaṃ tasmādvṛṇīmahe //
anādimadhyaparyantaṃ jñānaiśvaryamacintitam /
ātmānaṃ paramaṃ yasmādvaraṃ tasmādvṛṇīmahe //
aiśvaryaṃ sakalaṃ yasmādanutpāditamavyayam /
abījādbījasambhūtaṃ varaṃ tasmādvṛṇīmahe //
tamasaḥ paramaṃ jyotistapastadvṛttināṃ param /
yaṃ jñātvā nānuśocanti varaṃ tasmādvṛṇīmahe //
bhūtabhāvanabhāvajñaṃ sarvabhūtābhibhāvanam /
sarvagaṃ sarvadaṃ devaṃ pūjayāmi purandara //
hetuvādairvinirmuktaṃ sāṅkhyayogārthadaṃ param /
yamupāsanti tattvajñā varaṃ tasmādvṛṇīmahe //
maghavanmaghavātmānaṃ yaṃ vadanti sureśvaram /
sarvabhūtaguruṃ devaṃ varaṃ tasmādvṛṇīmahe //
yatpūrvamasṛjaddevaṃ brahmāṇaṃ lokabhāvanam /
aṇḍamākāśamāpūrya varaṃ tasmādvṛṇīmahe //
agnirāpo'nilaḥ pṛthvī khaṃ buddhiśca mano mahān /
sraṣṭā caiṣāṃ bhavedyo'nyo brūhi kaḥ parameśvarāt //
mano matirahaṅkārastanmātrāṇīndriyāṇi ca /
brūhi caiṣāṃ bhavecchakra ko'nyosti paramaṃ śivāt //
sraṣṭāraṃ bhuvanasyeha vadantīha pitāmaham /
ārādhya sa tu deveśamaśnute mahatīṃ kṣiyam //
bhagavatyuttamaiśvaryaṃ brahmaviṣṇupurogamam /
vidyate vai mahādevādbrūhi kaḥ parameśvarāt //
daityadānavamukhyānāmādhipatyārimardanāt /
ko'nyaḥ śakroti deveśādditeḥ sampādituṃ sutān //
dikkālasūryatejāṃsi grahavāyvindutārakāḥ /
viddhi tvete mahādevādbrūhi kaḥ parameśvarāt //
athotpattivināśe vā yajñasya tripurasya vā /
daityadānavamukhyānāmādhipatyārimardanaḥ //
kiṃ cātra bahubhiḥ sūktairhetuvādaiḥ purandara /
sahasranayanaṃ dṛṣṭvā tvāmeva surasattama //
pūjitaṃ siddhagandharvairdevaiśca ṛṣibhistathā /
devadevaprasādena tatsarvaṃ kuśikottama //
avyaktamuktakeśāya sarvagasyedamātmakam /
cetanācetanādyeṣu śakra viddhi maheśvarāt //
bhuvādyeṣu mahānteṣu lokālokāntareṣu ca / dvīpasthāneṣu merośca vibhaveṣvantareṣu ca /
bhagavanmaghavandevaṃ vadante tattvadarśinaḥ // yadi devāḥ surāḥ śakra paśyantyanyāṃ bhavākṛtim /
kiṃ na gacchanti śaraṇaṃ marditāścāsuraiḥ surāḥ // abhighāteṣu devānāṃ sayakṣoragarakṣasām /
parasparavināśīṣu svasthānaiśvaryado bhavaḥ // andhakasyātha śukrasya dundubhermahiṣasya ca /
yakṣendrabalarakṣaḥsu nivātakavaceṣu ca / varadānāvaghātāya brūhi ko'nyo maheśvarāt //
surāsuragurorvaktre kasya retaḥ purā hutam /
kasya vā'nyasya retastadyena haimo giriḥ kṛtaḥ //
digvāsāḥ kīrtyate ko'nyo loke kaścordhvaretasaḥ /
kasya cārdhe sthitā kāntā anaṅgaḥ kena nirjitaḥ //
brūhīndra paramaṃ sthānaṃ kasya devaiḥ praśasyate /
śmaśāne kasya krīḍārthaṃ nṛtte vā ko'bhibhāṣyate //
kasyaiśvaryaṃ samānaṃ ca bhūtaiḥ ko vā'pi krīḍate /
kasya tulyabalā devagaṇāścaiśvaryadarpitāḥ //
ghuṣyate hyacalaṃ sthānaṃ kasya trailokyapūjitam /
varṣate tapate ko'nyo jvalate tejasā ca kaḥ //
kasmādoṣadhisampattiḥ ko vā dhārayate vasu /
prakāmaṃ krīḍate ko vā trailokye sacarācare //
jñānasiddhikriyāyogaiḥ sevyamānaśca yogibhiḥ /
ṛṣigandharvasiddhaiśca vihitaṃ kāraṇaṃ param //
karmayajñakriyāyogaiḥ sevyamānaḥ surāsuraiḥ /
nityaṃ karmaphalairhīnaṃ tamahaṃ kāraṇaṃ vade //
sthūlaṃ sūkṣmamanaupamyamagrāhyaṃ guṇagocaram /
guṇahīnaṃ guṇādhyakṣaṃ paraṃ māheśvaraṃ padam //
viśveśaṃ kāraṇaguruṃ lokakālokāntakāraṇam / bhūtābhūtabhaviṣyacca janakaṃ sarvakāraṇam /
akṣarākṣaramavyaktaṃ vidyāvidye kṛtākṛte /
dharmādharmau yataḥ śakra tamahaṃ kāraṇaṃ bruve //
pratyakṣamiha devendra paśya liṅgaṃ bhagāṅkitam /
devadevena rudreṇa sṛṣṭisaṃhārahetunā //
mātrā pūrvaṃ mamākhyātaṃ kāraṇaṃ lokalakṣaṇam /
nāsti ceśātparaṃ śakra taṃ prapadya yadīcchasi //
pratyakṣaṃ nanu te sureśa viditaṃ saṃyogaliṅgodbhavaṃ trailokyaṃ savikāranirguṇagaṇaṃ brahmādiretodbhavam /
yadbrahmendrahutāśaviṣṇusahitā devāśca daityeśvarā nānyatkāmasahasrakalpitadhiyaḥ śaṃsanti īśātparaṃ //
taṃ devaṃ sacarācarasya jagato vyākhyātavedyottamaṃ kāmārthī varayāmi saṃyatamanā mokṣāya sadyaḥ śivam
hetubhirvā kimanyaistairīśaḥ kāraṇakāraṇam / na śuśruma yadanyasya liṅgamabhyarcitaṃ suraiḥ //
kasyānyasya suraiḥ sarvairliṅgaṃ muktvā maheśvaram /
arcyate'rcitapūrvaṃ vā brūhi yadyasti te śrutiḥ //
yasya brahma ca viṣṇuśca tvaṃ cāpi sahadaivataiḥ /
arcayadhvaṃ sadā liṅgaṃ tasmācchreṣṭhatamo hi saḥ //
na padmāṅgā na cakrāṅkā na vajrāṅkā yataḥ prajāḥ /
liṅgāṅkā ca bhagāṅkā ca tasmānmāheśvarī prajā //
devyāḥkaraṇarūpabhāvajanitāḥsarvābhagāṅkāḥ striyo liṅgenāpi harasya sarvapuruṣāḥ pratyakṣacihnīkṛtāḥ /
yo'nyatkāraṇamīśvarātpravadate devyā ca yannāṅkitaṃ trailokye sacarācare sa tu pumānbāhyo bhaveddurmatiḥ //
pulliṅgaṃ sarvamīśānaṃ strīliṅgaṃ viddhi cāpyamām / dvābhyāṃ tanubhyāṃ vyāptaṃ hi carācaramidaṃ jagat // ]
tasmādvaramahaṃ kāṅkṣe nidhanaṃ vā'pi kauśika /
gaccha vā tiṣṭha vā śakra yatheṣṭaṃ balasūdana //
kāmameṣa varo mestu śāpo vā'tha maheśvarāt /
na cānyāṃ devatāṃ kāṅkṣe sarvakāmaphalāmapi //
evamuktvā tu devendraṃ duḥkhādākulitendriyaḥ /
na prasīdati me devaḥ kimetaditi cintayan //
athāpaśyaṃ kṣaṇenaiva tamevairāvataṃ punaḥ /
haṃsakundendusadṛśaṃ mṛṇālarajataprabham //
vṛṣarūpadharaṃ sākṣātkṣīrodamiva sāgaram /
kṛṣṇapucchaṃ mahākāyaṃ madhupiṅgalalocanam //
vajrasāramayaiḥ śṛṅgairniṣṭaptakanakaprabhaiḥ /
sutīkṣṇairmṛduraktāgrairutkirantamivāvanim //
jāmbūnadena dāmnā ca sarvataḥ samalaṅkṛtam / suvaktrakhuranāsaṃ ca sukarṇaṃ sukaṭītaṭam /
supārśvaṃ vipulaskandhaṃ surūpaṃ cārudarśanam //
kakudaṃ tasya cābhāti skandhamāpūrya dhiṣṭhitam /
tuṣāragirikūṭābhaṃ sitābhraśikharopamam //
tabhāsthitaśca bhagavāndevadevaḥ sahomayā /
aśobhata mahādevaḥ paurṇamāsyāmivoḍurāṭ //
kirīṭaṃ ca jaṭābhāraḥ sarpādyābharaṇāni ca / vajrādiśūlamātaṅgagambhīrasmitamāgatam //
tasya tejobhavo vahniḥ sameghaḥ stanayitnumān /
sahasramiva sūryāṇāṃ sarvamāpūrya dhiṣṭhitaḥ //
īśvaraḥ sumahātejāḥ saṃvartaka ivānalaḥ /
yugānte sarvabhūtānāṃ didhakṣuriva codyataḥ //
tejasā tu tadā vyāptaṃ durnirīkṣyaṃ samantataḥ /
punarudvignahṛdaya kimetaditi cintayam //
muhūrtamiva tattejo vyāpya sarvā diśo daśa /
praśāntaṃ ca kṣaṇenaiva devadevasya māyayā //
athāpaśyaṃ sthitaṃ sthāṇuṃ bhagavantaṃ maheśvaram /
saurabheyagataṃ saumyaṃ vidhūmamiva pāvakam //
praśāntamanasaṃ devaṃ trinetramaparājitam / sahitaṃ cārusarvāṅgyā pārvatyā parameśvaram //
nīlakaṇṭhaṃ mahātmanamasaktaṃ tejasāṃ nidhim /
aṣṭādaśabhujaṃ sthāṇuṃ sarvābharaṇabhūṣitam //
śuklāmbaradharaṃ devaṃ śuklamālyānulepanam /
śukladhvajamanādhṛṣyaṃ śuklayajñopavītinam //
gāyadbhirnṛtyamānaiśca vādayadbhiśca sarvaśaḥ /
vṛtaṃ pārśvacarairdivyairātmatulyaparākramaiḥ //
bālendumukuṭaṃ pāṇḍuṃ śaraccandramivoditam /
tribhirnetraiḥ kṛtodyotaṃ tribhiḥ sūryairivoditaiḥ //
sarvavidyādhipaṃ devaṃ śaraccandrasamaprabham / nayanāhlādasaumyo'hamapaśyaṃ parameśvaram //
aśobhatāsya devasya mālā gātre sitaprabhe /
jātarūpamayaiḥ padmairgrathitā ratnabhūṣitā //
mūrtimanti tathā'strāṇi sarvatejomayāni ca /
mayā dṛṣṭāni govinda bhavasyāmitatejasaḥ //
indrāyudhasahasrābhaṃ dhanustasya mahātmanaḥ /
pinākamiti vikhyātaṃ sa ca vai pannago mahān //
saptaśīrṣo mahākāyastīkṣṇadaṃṣṭro viṣolvaṇaḥ /
jyāveṣṭitamahāgrīvaḥ sthitaḥ puruṣavigrahaḥ //
śaraśca sūryasaṅkāśo dṛṣṭaḥ pāśupatāhvayaḥ /
sahasrabhujajihvāsyo bhīṣaṇo nāgavingraha //
śaṅkhaśūlāsibhiścaiva paṭṭasai rūpavānsthitaḥ / yena ca tripuraṃ dagdhaṃ sarvadevamayaḥ ******
advitīyamanirdeśyaṃ sarvabhūtabhayāvaham /
sasphuliṅgaṃ mahākāyaṃ visṛjantamivānalam //
ekapādaṃ mahādaṃṣṭraṃ sahasraśirasodaram /
sahasrabhujajihvākṣamudgirantamivānalam //
brāhmānnārāyaṇāccaindrādāgneyādapi vāruṇāt /
yadviśiṣṭaṃ mahābāho sarvaśastravighātanam //
yena tattripuraṃ dagdhvā kṣaṇādbhasmīkṛtaṃ purā /
śareṇaikena govinda mahādevena līlayā //
nirdaheta ca yatkṛtsnaṃ trailokyaṃ sacarācaram /
maheśvarabhujotsṛṣṭaṃ nimeṣārdhānna saṃśayaḥ //
nāvadhyo yasya loke'sminbrahmaviṣṇusureṣvapi /
tadahaṃ dṛṣṭavāṃstatra āścaryamidamuttamam //
guhyamastravaraṃ nānyattattulyamadhikaṃ hi vā / yattacchūlamiti khyātaṃ sarvalokeṣu śūlinaḥ
dārayeddyāṃ mahī kṛtsnāṃ śoṣayedvā mahodadhim /
saṃharedvā jagatkṛtsnaṃ visṛṣṭaṃ śūlapāṇinā //
yauvanāśvo hato yena māndhātā sabalaḥ purā /
cakravartī mahātejāstrilokavijayī nṛpaḥ //
mahābalo mahāvīryaḥ śakratulyaparākramaḥ /
karasthenaiva govinda lavaṇasyeha rakṣasaḥ //
tacchūlamatitīkṣṇāgraṃ subhīmaṃ romaharṣaṇam /
triśikhāṃ bhrukuṭiṃ kṛtvā tarjamānamiva sthitam //
vidhūmaṃ sārciṣaṃ kṛṣṇaṃ kālasūryamivoditam /
sarpahastamanirdeśyaṃ pāśahastāmivāntakam //
dṛṣṭavānasmi govinda tadastraṃ rudrasannidhau /
paraśustīkṣṇadhāraśca datto rāmasya yaḥ purāḥ //
mahādevena tuṣṭena dattaṃ bhṛgusutāya ca /
kārtavīryo hato yena cakravartī mahāmṛdhe //
triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivī yena niḥkṣatriyā kṛtā /
jāmadagnyena govinda rāmeṇākliṣṭakarmaṇā //
dīptadhāraḥ suraudrāsyaḥ sarpakaṇṭhāgradhiṣṭhitaḥ // abhavacchūlino'bhyāśe dīptavahniśatopamaḥ /
asaṅkhyeyāni cāstrāṇi tasya divyāni dhīmataḥ /
prādhānyato mayaitāni kīrtitāni tavānagha //
savyadeśe tu devasya brahmā lokapitāmahaḥ /
divyaṃ vimānamāsthāya haṃsayuktaṃ manojavam //
vāmapārśvagataścāpi tathā nārāyaṇaḥ sthitaḥ /
vainateyaṃ samāruhya śaṅkhacakragadādharaḥ //
skando mayūramāsthāya sthito devyāḥ samīpataḥ /
śaktighaṇṭe samādāya dvitīya iva pāvakaḥ //
purastāccaiva devasya nandiṃ paśyāmyavasthitam /
śūlaṃ viṣṭabhya tiṣṭhantaṃ dvitīyamiva śaṅkaram //
svāyambhuvādyā manavo bhṛgvādyā ṛṣayastathā /
śakrādyā devatāścaiva sarva eva samabhyayuḥ //
sarvabhūtagaṇāścaiva mātaro vividhāḥ sthitāḥ /
te'bhivādya mahātmānaṃ parivārya samantataḥ //
astuvanvividhaiḥ satotrairmahādevaṃ surāstadā /
jaganmūrti mahāliṅgaṃ tanmadhye sphūtarūpiṇam //
brahmā bhavaṃ tadā'stauvīdrathantaramudīrayan /
jyeṣṭhasāmnā ca deveśaṃ jagau nārāyaṇastadā //
gṛṇanbrahma paraṃ śakraḥ śatarudriyamuttamam / brahmā nārāyaṇaścaiva devarājaśca kauśikaḥ /
aśobhanta mahātmānastrayastraya ivāgnayaḥ //
teṣāṃ madhyagato devo rarāja bhagavāñchivaḥ /
śaradabhravinirmuktaḥ paridhistha ivāṃśumān //
ayutāni ca candrārkānapaśyaṃ divi keśava /
tato'hamastuvaṃ devaṃ stavenānena suvrata //
upamanyuruvāca /
namo devādhidevāya mahādevāya te namaḥ /
śakrarūpāya śakrāya śakraveṣadharāya ca //
namaste vajrahastāya piṅgalāyāruṇāya ca /
pinākapāṇaye nityaṃ śaṅkhaśūladharāya ca / //
namaste kṛṣṇavāsāya kṛṣṇakuñcitamūrdhaja /
kṛṣṇājinottarīyāya kṛṣṇāṣṭamiratāya ca //
śuklavarṇāya śuklāya śuklāmbaradharāya ca /
śuklabhasmāvaliptāya śuklakarmaratāya ca //
namostu raktavarṇāya raktāmbaradharāya ca /
raktadhvajapatākāya raktasraganulepine //
namostu pītavarṇāya pītāmbaradharāya ca //
namostūcchritacchatrāya kirīṭavaradhāriṇe /
ardhahārārdakeyūra ardhakuṇḍalakarṇine //
namaḥ pavanavegāya namo devāya vai namaḥ /
surendrāya munīndrāya mahendrāya namostu te //
namaḥ padmārdhamālāya utpalairmiśritāya ca /
ardhacandanaliptāya ardhasraganulepine //
nama ādityavaktrāya ādityanayanāya ca /
nama ādityavarṇāya ādityapratimāya ca //
namaḥ somāya saumyāya saumyavaktradharāya ca /
saumyarūpāya mukhyāya saumyadaṃṣṭrāvibhūṣiṇe //
namaḥ śyāmāya gaurāya ardhapītārdhapāṇḍave /
nārīnaraśarīrāya strīpuṃsāya namostu te //
namo vṛṣabhavāhāya gajendragamanāya ca /
durgamāya namastubhyamagamyāgamanāya ca //
namostu gaṇanītāya gaṇavṛndaratāya ca /
guṇānuyātamārgāya gaṇanityavratāya ca //
namaḥ śvetābhravarṇāya sandhyārāgaprabhāca ya /
anuddiṣṭāmabhidhānāya svarūpāya namostu te //
namo raktāgravāsāya raktasūtradharāya ca /
raktamālāvicitrāya raktāmbaradharāya ca //
maṇibhūṣitamūrdhāya namaścandrārdhabhūṣiṇe /
vicitramaṇimūrdhāya kusumāṣṭadharāya ca //
namo'gnimukhanetrāya sahasraśaśilocane /
agnirūpāya kāntāya namostu gahanāya ca //
khacarāya namastubhyaṃ gocarābhiratāya ca /
bhūcarāya bhuvanāya anantāya śivāya ca //
namo digvāsase nityamadhivāsasuvāsase /
namo jagannivāsāya pratipattisukhāya ca //
nityamudbaddhamukuṭe mahākeyūradhāriṇe /
sarpakaṇṭhopahārāya vicitrābharaṇāya ca //
namastrinetranetrāya sahasraśatalocane /
strīpuṃsāya napuṃsāya namaḥ sāṅkhyāya yogine //
śaṃyorabhisravantāya atharvāya namonamaḥ /
namaḥ sarvārtināśāya namaḥ śokaharāya ca //
namo meghaninādāya bahumāyādharāya ca /
bījakṣetrābhipālāya sraṣṭārāya namonamaḥ //
namaḥ surāsureśāya viśveśāya namonamaḥ /
manaḥ pavanavegāya namaḥ pavanarūpiṇe //
namaḥ kāñcanamālāya girimālāya vai namaḥ /
namaḥ surārimālāya caṇḍavegāya vai namaḥ //
brahmaśiropahartāya mahiṣaghnāya vai namaḥ /
namaḥ strīrūpadhārāya yajñavidhvaṃsanāya ca //
namastripurahartāya yajñavidhvaṃsanāya ca /
namaḥ kāmāṅganāśāya kāladaṇḍadharāya ca //
namaḥ skandaviśākhāya brahmadaṇḍāya vai namaḥ /
namo bhavāya śarvāya viśvarūpāya vai namaḥ //
īśānāya bhavaghnāya namostvandhakaghātine /
namo viśvāya māyāyacintyācintyāya vai namaḥ //
tvaṃ no gatiśca śreṣṭhaśca tvameva hṛdayaṃ tathā.] tvaṃ brahmā sarvadevānāṃ rudrāṇāṃ nīlalohitaḥ //
ātmā ca sarvabhūtānāṃ sāṅkhye puruṣa ucyate /
ṛṣabhastvaṃ pavitrāṇāṃ yogināṃ niṣkalaḥ śivaḥ //
gṛhasthastvamāśragiṇāmīśvarāṇāṃ maheśvaraḥ /
kuberaḥ sarvayakṣāṇāṃ kratūnāṃ viṣṇurucyate //
parvatānāṃ bhavānmerurnakṣatrāṇāṃ ca candramāḥ /
vasiṣṭhastvamṛṣīṇāṃ ca grahāṇāṃ sūrya ucyate //
āraṇyānāṃ paśūnāṃ ca siṃhastvaṃ parameśvaraḥ /
grāmyāṇāṃ govṛṣaścāsi bhavām̐llokprapūjitaḥ //
ādityānāṃ bhavānviṣṇurvasūnāṃ caiva pāvakaḥ /
pakṣiṇāṃ vainateyastvamananto bhrujageṣu ca //
sāmavedaśca vedānāṃ yajuṣāṃ śatarudriyam /
sanatkumāro yogānāṃ sāṅkhyānāṃ kapilo hyasi //
śakrosi marutāṃ deva pitṝṇāṃ havyavāḍasi //
brahmalokaśca lokānāṃ gatīnāṃ mokṣa ucyase //
kṣīrodaḥ sāgarāṇāṃ ca śailānāṃ himavāngiriḥ /
varṇānāṃ brāhmaṇaścāsi viprāṇāṃ dīkṣito dvijaḥ //
ādistvamasi lokānāṃ saṃhartā kāla eva ca yaccānyadapi loke vai sarvatejodhikaṃ smṛtam /
tatsarvaṃ bhagavāneva iti me niścitā matiḥ //
namaste bhagavandeva namaste bhaktavatsalaḥ /
yogeśvara namaste'stu namaste visvasambhava //
prasīda mama bhaktasya dīnasya kṛpaṇasya ca /
anaiśvaryeṇi yuktasya gatirbhava sanātana //
yaccāparādhaṃ kṛtavānajñātvā parameśvara /
madbhakta iti deveśa tatsarvaṃ kṣantumarhasi //
mohitaścāsmi deveśa tvayā rūpaviparyayāt /
nārghyaṃ tena mayā dattaṃ pādyaṃ cāpi maheśvara //
evaṃ stutvā'hamīśānaṃ pādyamarghyaṃ ca bhaktitaḥ /
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā sarvaṃ tasmai nyavedayam //
tataḥ śītāmbusaṃyuktā divyagandhasamanvitā /
puṣpavṛṣṭiḥ śubhā tāta papāta mama mūrdhani //
dundubhiśca tadā divyastāḍito devakinkaraiḥ /
vavau ca mārutaḥ puṇyaḥ śucigandhaḥ sukhāvahaḥ //
tataḥ prīto mahādevaḥ sapatnīko vṛṣadhvajaḥ /
abravīttridaśāṃstatra harṣayanniva māṃ tadā //
paśyadhvaṃ tridaśāḥ sarve upamanyormahātmanaḥ /
mayi bhaktiṃ parāṃ nityamekabhāvādavasthitām //
evamuktāstadā kṛṣṇa surāste śūlapāṇinā /
ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve namaskṛtvā vṛṣadhvajam //
bhagavandevadeveśa lokanātha jagatpate /
labhatāṃ sarvakāmebhyaḥ phalaṃ tvatto dvijottamaḥ //
evamuktastataḥ śarvaḥ surairbrahmādibhistathā /
āha māṃ bhagavānīśaḥ prahasanniva śaṅkaraḥ //
bhagavānuvāca /
vatsopamanyo tṛṣṭosmi paśya māṃ munipuṅgava /
dṛḍhabhaktosi viprarṣe mayā jijñāsito hyasi //
anayā caiva bhaktyā te atyarthaṃ prītimānaham /
tasmātsarvāndadāmyadya kāmāṃstava yathopsitān //
evamuktasya caivātha mahādevena dhīmatā /
harṣādaśrūṇyavartanta romaharṣastvajāyata //
abravaṃ ca tadā deva harṣagadgadayā girā /
jānubhyāmavanīṃ gatvā praṇamya ca punaḥpunaḥ //
adya jāto hyahaṃ deva saphalaṃ janma cādya me /
yanme sākṣānmahādevaḥ prasannastiṣṭhate'grataḥ //
yaṃ na paśyanti caivāddhā devā hyamitavikramam /
tamahaṃ dṛṣṭavāndevaṃ ko'nyo dhanyataro mayā //
evaṃ dhyāyanti vidvāṃsaḥ paraṃ tattvaṃ sanātanam /
tadviśeṣamatikhyātaṃ yadajaṃ jñānamakṣaram //
sa eṣa bhagavāndevaḥ sarvasattvādiravyayaḥ /
sarvatattvavidhānajñaḥ pradhānapuruṣaḥ paraḥ //
yo'sṛjaddakṣiṇādaṅgādbrahmāṇāṃ lokasambhavam /
vāmapārśvāttathā viṣṇuṃ lokarakṣārthamīśvaraḥ //
yugānte caiva samprāpte rudramīśo'sṛjatprabhuḥ /
sa rudraḥ saṃharankṛtsnaṃ jagatsthāvarajaṅgamam //
kālo bhūtvā paraṃ brahma yāti saṃvartakānalaḥ /
yugānte sarvabhūtāni grasanniva vyavasthitaḥ //
eṣa devo mahādevo jagatsṛṣṭvā carācaram /
kalpānte caiva sarveṣāṃ smṛtimākṣipya tiṣṭhati //
sarvagaḥ sarvabhūtātmā sarvabhūtabhavodbhavaḥ /
āste sarvagato nityamadṛśyaḥ sarvadaivataiḥ //
yadi deyo varo mahyaṃ yadi tuṣṭo'si me prabho /
bhaktirbhaktu me nityaṃ tvayi deva sureśvara //
atītānāgataṃ caiva vartamānaṃ ca yadvibho /
jānīyāmiti me buddhiḥ prasādātsurasattama //
kṣīrodanaṃ ca bhuñjīyāmakṣayaṃ saha bāndhavaiḥ /
āśrame ca sadā'smākaṃ sānnidhyaṃ paramastu te //
evamuktaḥ sa māṃ prāha bhagavām̐llokapūjitaḥ /
maheśvaro mahātejāśvarācaraguruḥ śivaḥ //
śrībhagavānuvāca /
ajaraścāmaraścaiva bhava tvaṃ duḥkhavarjitaḥ /
yaśasvī tejasā yukto divyajñānasamanvitaḥ //
ṛṣīṇāmabhigamyaśca matprasādādhbhaviṣyasi /
śīlavānguṇasampannaḥ sarvajñaḥ priyadarśanaḥ //
akṣayaṃ yauvanaṃ te'stu tejaścaivānalopamam /
kṣīrodaḥ sāgaraścaiva yatrayatrecchasi priyam //
tatra te bhavitā kāmaṃ sānnidhyaṃ payasonidheḥ /
kṣīrodanaṃ ca bhuṅkha tvamamṛtena samanvitam //
bandhubhiḥ sahitaḥ kalpaṃ tato māmupayāsyasi /
akṣayā bāndhavāścaiva kulaṃ gotraṃ ca te sadā //
bhaviṣyati dvijaśreṣṭha mayi bhaktiśca śāśvatī /
sānnidhyaṃ cāśrame nityaṃ kariṣyāmi dvijottama //
tiṣṭha vatsa yathākāmaṃ notkaṇṭhāṃ ca kariṣyati /
smṛtastvayā punarvipra kariṣyāmi ca darśanam //
evamuktvā sa bhagavānsūryakoṭisamaprabhaḥ /
īśānaḥ sa varāndattvā tatraivāntaradhīyata //
evaṃ dṛṣṭo mayā kṛṣṇa devadevaḥ samādhinā /
tadavāptaṃ ca me sarvaṃ yaduktaṃ tena dhīmatā //
pratyakṣaṃ caiva te kṛṣṇa paśya siddhānvyavasthitān /
ṛṣīnvidyādharānyakṣāngandharvāpsarasastathā //
paśya vṛkṣalatāgulmānsarvapuṣpaphalapradān /
sarvartukusumairyuktānsukhapatrānsugandhinaḥ //
sarvametanmahābāho divyabhāvasamanvitam /
prasādāddevadevasya īśaavarasya mahātmanaḥ //
vāsudeva uvāca /
etacchrutvā vacastasya pratyakṣamiva darśanam /
vismayaṃ paramaṃ gatvā abravaṃ taṃ mahāmunim //
dhanyastvamasi viprendri kastvadanyosti puṇyakṛt /
yasya devādhidevaste sānnidhyaṃ kurute'śrame //
api tāvanmamāpyevaṃ dadyātsa bhagavāñśivaḥ /
darśaṃ muniśārdūla prasādaṃ cāpi śaṅkaraḥ //
upamanyuruvāca /
[drakṣyase puṇḍarīkākṣa mahādevaṃ na saṃśayaḥ /
acireṇaiva kālena yathā dṛṣṭo mayā'nagha //
cakṣuṣā caiva divyena paśyāmyamitavikramam /
ṣaṣṭhe māsi mahādevaṃ drakṣyase puruṣottama //
ṣoḍaśāṣṭau varāṃścāpi prāpsyasi tvaṃ maheśvarāt /
sapatnīkādyaduśreṣṭha satyametadbravīmi te //
atītānāgataṃ caiva vartamānaṃ ca nityaśaḥ / viditaṃ me mahābāho prasādāttasya dhīmataḥ // ]
etānsahasraśaścānyānsamanudhyātavānharaḥ /
kasmātprasādaṃ bhagavānna kuryāttava mādhava //
tvādṛśena hi devānāṃ ślāghanīya samāgamaḥ / brahmaṇaayenānṛśaṃsena śraddadhānena cāpyuta /
japyaṃ tu te pradāsyāmi yena drakṣyasi śankaram //
śrīkṛṣṇa uvāca /
abravaṃ tamahaṃ brahmantvatprasādānmahāmune /
drakṣye ditijasaṅghānāṃ mardanaṃ tridaśeśvaram //
evaṃ kathayatastasya mahādevāśritāṃ kathām /
dinānyaṣṭau tato jagmurmuhūrtamiva bhārata //
dine'ṣṭame tu vipreṇi dīkṣito'haṃ yathāvidhi /
daṇḍī muṇḍī kuśī cīri ghṛtākto mekhalīkṛtaḥ //
māsamekaṃ phalāhāro dvitīyaṃ salilāśanaḥ /
tṛtīyaṃ ca caturthaṃ ca pañcamaṃ cānilāśaḥ //
ekapādena tiṣṭhaṃśca ūrdhvabāhuratandritaḥ /
tejaḥ sūryasahasrasya apaśyaṃ divi bhārata //
tasya madhyagataṃ cāpi tejasaḥ pāṇḍunandana / indrāyudhapinaddhāṅgaṃ vidyunmālāgavākṣakam /
nīlasailacayaprakhyaṃ balākābhūṣitāmbaram //
tatra sthitaśca bhagavāndevyā saha mahādyutiḥ /
tapasā tejasā kāntyā dīptayā saha bhāryayā //
rarāja bhagavāṃstatra devyā saha maheśvaraḥ /
somena sahitaḥ sūryo yathā meghasthitastathā //
saṃhṛṣṭaromā kaunteya vismayotphullalocanaḥ /
apaśyaṃ devasaṅghānāṃ gatimārtiharaṃ haram //
kirīṭinaṃ gadinaṃ śūlapāṇiṃ vyāghrājinaṃ jaṭilaṃ daṇḍapāṇim /
pinākinaṃ vajriṇaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ śubhāṅgadaṃ vyālayajñopavītam //
divyāṃ mālāmurasā'nekavarṇāṃ samudvahantaṃ gulphadeśāvalambām /
candraṃ yathā pariviṣṭaṃ sasandhyaṃ varṣātyaye tadvadapaśyamenam //
pramathānāṃ gaṇaiścaiva samantātparivāritam /
śaradīva suduṣprekṣyaṃ pariviṣṭaṃ divākaram //
ekādaśaśatānyevaṃ rudrāṇāṃ vṛṣavāhanam astuvaṃ niyatātmānaṃ karmabhiḥ śubhakarmiṇam //
ādityā vasavaḥ sādhyā viśvedevāstathā'śvinau /
viśvābhiḥ stutibhirdevaṃ viśvadevaṃ samastuvan //
śatakratuśca bhagavānviṣṇuścāditinandanau /
brahmā rathantaraṃ sāma īrayanti bhavāntike //
yogīśvarāḥ subahavo yogadaṃ pitaraṃ gurum /
brahmarṣayaśca sasutāstathā devarṣayaśca vai //
pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca nakṣatrāṇi grahāstathā /
māsārdhamāsā kratavo rātriḥ saṃvatsarāḥ kṣaṇāḥ //
muhūrtāśca nimepāśca tathaiva yugaparyayāḥ /
divyā rājannamasyanti vidyāḥ satvavidastathā //
sanatkumāro devāśca itihāsāstathaiva ca /
marīciraṅgirā atriḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ //
manavaḥ sapta somaśca arthavā sabṛhaspatiḥ /
bhṛgurdakṣaḥ kaśyapaśca vasiṣṭhaḥ kāśya eva ca //
chandāṃsi dīkṣā yajñāśca dakṣiṇāḥ pāvako haviḥ /
yajñopagāni dravyāṇi mūrtimanti yudhiṣṭhira //
prajānāṃ pālakāḥ sarve saritaḥ pannagā nagāḥ /
devānāṃ mātaraḥ sarvādevapatnya sakanyakāḥ //
sahasrāṇi munīnāṃ ca ayutānyarbudāni ca /
namasyanti prabhuṃ śāntaṃ parvatāḥsāgarā diśaḥ //
gandharvāpsarasaścaiva gītavāditrakovidāḥ /
divyatāleṣu gāyantaḥ stuvanti bhavamadbhutam //
vidyādharā dānavāśca guhyakā rākṣasāstathā / sarvāṇi caiva bhūtāni stāvarāṇi carāṇi ca /
namasyanti mahārāja vāṅmanaḥ karmabhirvibhum //
purastāddhiṣṭhitaḥ śarvo mamāsīstridaśeśvaraḥ //
purastaddhiṣṭhitaṃ dṛṣṭvā mameśānaṃ ca bhārata /
saprajāpatiśakrāntaṃ jaganmāmabhyudaikṣata //
īkṣituṃ ca mahādevaṃ na me śaktirabhūttadā /
tato māmabravīddevaḥ paśya kṛṣṇa vadasva ca //
tvayā hyārādhitaścāhaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ /
tvatsamo nāsti me kaścittriṣu lokaṣu vai priyaḥ //
śirasā vandite deve devī prītā hyumā tadā /
tato'hamabruvaṃ sthāṇuṃ stutaṃ brahmādibhiḥ suraiḥ //
kṛṣṇa uvāca /
namostu te śāśvata sarvayone brāhmādhipaṃ tvāmṛṣayo vadanti /
tapaśca satvaṃ ca rajastamaśca tvāmeva satyaṃ ca vadanti santaḥ //
tvaṃ vai brahmā ca rudraśca varuṇo'gnirmanurbhavaḥ /
dhātā tvaṣṭā vidhātā ca tvaṃ prabhuḥ sarvatomukhaḥ //
tvatto jātāni bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca /
tvayā sṛṣṭamidaṃ kṛtsnaṃ trailokyaṃ sacarācaram //
yānīndriyāṇīha manaśca kṛtsnaṃ ye vāyavaḥ sapti tathaiva cāgnayaḥ /
ye devasaṃsthāstava devatāśca tasmātparaṃ tvāmṛṣayo vadanti //
vedāśca yajñāḥ somaśca dakṣiṇā pāvako haviḥ /
yajñopagaṃ ca yatkiñcidbhagavāṃstadasaṃśayam //
iṣṭaṃ dattamadhītaṃ vratāni niyamāśca ye /
hrīḥ kīrtiḥ śrīrdyutistuṣṭiḥ siddhiścaiva tadarpaṇī //
kāmaḥ krodho bhayaṃ lobho madaḥ stambhotha matsaraḥ /
ādhayo vyādhayaścaiva bhagavaṃstanavastava //
kṛtirvikāraḥ praṇayaḥ pradhānaṃ bījamavyayam /
manasaḥ paramā yoniḥ prabhāvaścāpi śāśvataḥ //
avyaktaḥ pāvano'cintyaḥ sahasrāṃśurhiraṇmayaḥ /
ādirgaṇānāṃ sarveṣāṃ bhavānvaijīvitāśrayaḥ //
mahānātmā matirbrahmā viśvaḥ śambhuḥ svayambhuvaḥ /
buddhiḥ prajñopalabdhiścasaṃvitkhyātirdhṛtiḥ smṛtiḥ //
paryāyavācakaiḥ śabdairmahānātmā vibhāvyate /
tvāṃ buddhvā brāhmaṇo vedātpramohaṃ viniyacchati //
hṛdayaṃ sarvabhūtānāṃ kṣetrajñastvamṛṣistutaḥ //
sarvataḥ pāṇipādastvaṃ sarvatokṣiśiromukhaḥ /
sarvataḥ śrutimām̐lloke sarvamāvṛtya tiṣṭhasi //
phalaṃ tvamasi digmāṃśornimeṣādiṣu karmasu / tvaṃ vai prabārciḥ puruṣaḥ sarvasya hṛdi saṃśritaḥ /
aṇimā mahimā prāptirīśāno jyotiravyayaḥ //
tvayi buddhirmatirlokāḥ prapannāḥ saṃśritāśca ye /
dhyānino nityayogāśca satyasatvā jitendriyāḥ //
yastvāṃ dhruvaṃ vedayate guhāśayaṃ prabhuṃ purāṇaṃ puruṣaṃ viśvarūpam /
hiraṇmayaṃ buddhimatāṃ parāṃ gatiṃ sa buddhimānbuddhimatītya tiṣṭhati //
viditvā sapta sūkṣmāṇi ṣaḍaṅgaṃ tvāṃ ca mūrtitaḥ /
pradhānavidhiyogasthastvāmeva viśate budhaḥ //
evamukte mayā pārtha bhave cārtivināśane /
carācaraṃ jagatsargaṃ siṃhanādaṃ tadā'karot //
taṃ viprasaṅghāśca surāsurāśca nāgāḥ piśācāḥ pitaro vayāṃsi /
rakṣogaṇā bhūtagaṇāśca sarve maharṣayaścaiva tadā praṇemuḥ //
mama mūrdhni ca divyānāṃ kusumānāṃ sugandhinām /
rāśayo nipatanti sma vāyuśca susukho vavau //
nirīkṣya bhagavāndevīṃ hyumāṃ māṃ ca jagaddhitaḥ /
śatakratuṃ cābhivīkṣya svayaṃ māmāha śaṅkaraḥ //
vidmaḥ kṛṣṇa parāṃ bhaktimasmāsu tava śatruhan /
kriyatāmātmanaḥ śreyaḥ prītirhitvayi me parā //
vṛṇīṣvāṣṭau varānkṛṣṇa dātā'smi tava sattama /
brūhi yādavaśārdūla yānicchasi sudurlabhān //
yayā'pageya nāmāni śrutānīha jagatpateḥ /
pitāmaheśāya vibho nāmānyācakṣya śambhave //
babhrave viśvarūpāya mahābhāgyaṃ ca tattvataḥ /
surāsuragurau deve śankare'vyaktayonaye //
bhīṣma uvāca /
aśakto'haṃ guṇānyaktuṃ mahādevasya dhīmataḥ /
yo hi sarvagato devo na ca sarvatra dṛśyate //
brahmaviṣṇusureśānāṃ sraṣṭā ca prabhureva ca /
brahmādayaḥ piśācāntā yaṃ hi devā upāsate //
prakṛtīnāṃ paratvena puruṣasya ca yaḥ paraḥ / cintyate yo yogavidbhirṛṣibhistattvadarśibhiḥ /
akṣaraṃ paramaṃ brahma asacca sadasacca yaḥ //
prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva kṣobhayitvā svatejasā /
brahmāṇamasṛjattasmāddevadevaḥ prajāpatiḥ //
ko hi śakto guṇānvaktaṃ devadevasya dhīmataḥ /
garbhajanmajarāyukto martyo mṛtyusamanvitaḥ //
ko hi śakto bhavaṃ jñātuṃ madvidhaḥ parameśvaram /
krate nārāyaṇātputra śaṅkacakragadādharāt //
eṣa vidvānguṇaśreṣṭho viṣṇuḥ paramadurjayaḥ //
divyacakṣurmahātejā vīkṣyate yogacakṣuṣā //
rudrabhaktyā tu kṛṣṇena jagadvyāptaṃ mahātmanā /
taṃ prasādya tadā devaṃ badaryāṃ kila bhārata //
arthātpriyataratvaṃ ca sarvalokeṣu vai tadā /
prāptavāneva rājendra suvarṇākṣānmaheśvarāt //
pūrṇaṃ varṣasahasraṃ tu taptavāneṣa mādhavaḥ /
prasādya varadaṃ devaṃ carācaraguruṃ śivam //
yugeyuge tu kṛṣṇena toṣito vai maheśvaraḥ /
bhaktyā paramayā caiva prītaścaiva mahātmanaḥ //
aiśvaryaṃ yādṛsaṃ tasya jagadyonermahātmanaḥ //
tadayaṃ dṛṣṭavānsākṣātputrārthe hariracyutaḥ //
yasmātparataraṃ caiva nānyaṃ paśyāmi bhārata /
vyākhyātuṃ devadevasya śakto nāmānyaśaṣataḥ //
eṣa śakto mahābāhurvaktuṃ bhagavato guṇān /
vibhūtiṃ caiva kārtsnyena satyāṃ māheśvarīṃ nṛpa //
vaiśampāyana uvāca /
evamuktvā tadā bhīṣmo vāsudevaṃ mahāyaśāḥ / bhavamāhātmyasaṃyuktamidamāha pitāmahaḥ // 7-45-2 śivāya viṣṇurūpāyeti jha.pāṭhaḥ // 7-45-3 taṇḍinā brahmayonineti jha.pāṭhaḥ // 7-45-18 te tvayā // 7-45-21 yajñavāhā iti chandasāmeva viśeṣaṇam / chandāṃsi vai devebhyo havyamūḍhvreti brāhmaṇāt teṣāṃ yajñavāhatvasiddhiḥ / stobhāḥ sāmapūraṇānyakṣarāṇi hummā ityādīni // 7-45-25 narendraputrīṃ ṛkṣarājasya jāmbavato duhitaram // 7-45-26 abhyanujñāya sthitaṃ māmiti śeṣaḥ / athocaturityardhaḥ // 7-45-33 bhasmarāśibhiriti bhasmacchannairagnibhaiḥ // 7-45-40 samprakṣālaiḥ maitryādibhiścittaśodhanaṃ kurvadbhiḥ // 7-45-41 gocāriṇo govanmukhenaiva caranto hastavyāpāraśūnyā ityarthaḥ / marīcipāścandraraśmi pānenaiva jīvantaḥ // 7-45-47 niyamāḥ ambupānādayastairevāmpuṣaiḥ kṣīrapairityādināmabhiḥ khyātaiḥ / praviśannevāpaśyamupamanyumiti śeṣaḥ // 7-45-58 samānāṃ savatsaraṇāmarbudaṃ samārvudam // 7-45-59 prahasya mandāranāmnaḥ // 7-45-60 bhagavatā mahādevena // 7-45-61 utpāditaṃ tasyaiva daityasya hananārtham // 7-45-63 jīrṇaṃ jīrṇatṛṇavadvyarthamityarthaḥ // 7-45-64 varadattasya sarvaśastrāvadhyastvaṃ bhaveti dattavarasya // 7-45-77 saptakapālena tryambakadaivatyena hetunā / devaiḥ saptakapālena rudramiṣṭvā āpo nirmitā ityarthaḥ // 7-45-78 rudraprasādājjanayāmāsati śeṣaḥ // 7-45-81 musaleṣvayogreṣu kāṣṭhakīleṣu // 7-45-82 carudraḥ carordravaḥ maṇḍa iti yāvat / caruśabdapūrvāddravateranyebhyopi dṛśyata iti ḍaḥ / bhartāraṃvināpi carudravapānamātreṇa tava putro bhaviṣyatītyarthaḥ // 7-45-96 dhūmraścāpi mamānuja iti ṭa.tha.pāṭhaḥ // 7-45-109 pāvanānāṃ pavanāśinām / vanāśānāṃ abbhakṣāṇām // 7-45-112 pravadya prapanno bhava // 7-45-118 durādhāraḥ manasi dhartumaśakyaḥ 7-45-126 pravālāṅkurabhūṣaṇe vasantastena kālopyayamevetyarthaḥ 7-45-139 bhūdharaḥ śeṣanāgaḥ // 7-45-146 sarvavāsakaḥ sarvasyācchādakaḥ 7-45-161 abhavaṃ sandhirārṣaḥ // 7-45-165 bhāvā maiva / bhavāni bhūyāsam // 7-45-168 anārjavaṃ vakram / yugaṃ kaliyugam // 7-45-174 asāraṃ nāsti sāro yasmādanyastam // 7-45-177 īśe īśasya / bhavane sattāyām / ko hetuḥ kā yuktiḥ / īśasattve pramāṇaṃ nāstītyarthaḥ // 7-45-271 rathantarajyeṣṭhe sāmanī // 7-45-278 śuklaṃ karma hiṃsārahito dhyānādidharmaḥ // 7-45-283 miśritāya miśritamālāya // 7-45-295 mukuṭe mukuṭāya // 7-45-296 trīṇi netrāṇīva netrāṇi lokayātrānirvāhakāṇyagnicandrasūryākhyāni netrāṇi yasya tasyai trinetranetrāya / locane locanāya // 7-45-298 sraṣṭārāya auṇādikaḥ sṛjetvāran / sraṣṭre ityarthaḥ // 7-45-304 māyāya māyāvine // 7-45-325 kāmebhyaḥ kāmān kāmyamānān arthān // 7-45-333 ṣaḍviṃśakamiti khyātamiti ṭa.tha.pāṭhaḥ // 7-45-336 taṃ tvāṃ praṇamya śairasā prasādya prārthaye prabho iti ṭa.tha.pāṭhaḥ // 7-45-375 pariviṣṭaṃ pariveṣavantam //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0