Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 13.45

13.45.1

pitāmaha maheśāya nāmānyācakṣva śambhave /
viduṣe viśvamāyāya mahābhāgyaṃ ca tatvataḥ //
bhīṣma uvāca /

13.45.2

surāsuraguro deva viṣṇo tvaṃ vaktumarhasi /
śivāya śivarūpāya yanmā'pṛcchadyudhiṣṭhiraḥ //

13.45.3

nāmnāṃ sahasraṃ devasya taṇḍinā brahmavādinā /
niveditaṃ brahmaloke brahmaṇo yatpurā'bhavat //

13.45.4

dvaipāyanaprabhṛtayastathā ceme tapodhanāḥ /
ṛṣayaḥ suvratā dāntāḥ śṛṇvantu gadatastava //

13.45.5

dhruvāya nandine hotre goptre viśvasṛje'gnaye /
mahābhāgyaṃ vibhorbrūhi muṇḍine'tha kapardine //
vāsudeva uvāca /

13.45.6

na gatiḥ karmaṇāṃ śakyā vettumīśasya tattvataḥ /
hiraṇyagarbhapramukhā devāḥ sendrā maharṣayaḥ //

13.45.7

na viduryasya nidhanamādiṃ vā sūkṣmadarśinaḥ /
sa kathaṃ nāmamātreṇa śakyo jñātuṃ satāṃ gatiḥ //

13.45.8

tasyāhamasuraghnasya kāṃścidbhagavato guṇān /
bhavatāṃ kīrtayiṣyāmi vrateśāya yathātatham //
vaiśampāyana uvāca /

13.45.9

evamuktvā tu bhagavānguṇāṃstasya mahātmanaḥ /
upaspṛśya śucirbhūtvā kathayāmāsa dhīmataḥ //
vāsudeva uvāca /

13.45.10

śuśrūṣadhvaṃ brāhmaṇendrāstvaṃ ca tāta yudhiṣṭhira /
tvaṃ cāpageya nāmāni niśāmaya jagatpateḥ //

13.45.11

yadavāptaṃ ca me pūrvaṃ sāmbahetoḥ suduṣkaram /
yathāvadbhagavāndṛṣṭo mayā pūrvaṃ samādhinā //

13.45.12

śambare nihate pūrvaṃ raukmiṇeyena dhīmatā /
atīte dvādaśe varṣe jāmbavatyabravīddhi mām //

13.45.13

pradyumnacārudeṣṇādīnrukmiṇyā vīkṣya putrakān /
putrārthinī māmupetya vākyamāha yudhiṣṭhira //

13.45.14

śūraṃ balavatāṃ śreṣṭhaṃ kāntarūpamakalmaṣam /
ātmatulyaṃ mama sutaṃ prayacchācyuta māciram //

13.45.15

na hi te'prāpyamastīha triṣu lokeṣu kiñcana /
lokānsṛjestvamaparānicchanyadukulodvaha //

13.45.16

tvayā dvādaśavarṣāṇi vratībhūtena śuṣyatā /
ārādhya paśubhartāraṃ rukmiṇyāṃ janitāḥ sutāḥ //

13.45.17

cārudeṣṇaḥ sucāruśca cāruveśo yaśodharaḥ /
cāruśravāścāruyaśāḥ pradyumnaḥ sambhureva ca //

13.45.18

yathā te janitāḥ putrā rukmiṇyāṃ cāruvikramāḥ /
tathā mamāpi tanayaṃ prayaccha madhusūdana //

13.45.19

ityevaṃ codito devyā tāmavocaṃ sumadhyamām /
anujānīhi māṃ rājñi kariṣye vacanaṃ tava //

13.45.20

sā ca māmabravīdgaccha śivāya vijayāya ca / brahmā śivaḥ kāśyapaśca nadyo devā mano'nugāḥ /

13.45.21

kṣetrauṣadhyo yajñavāhāśchandāsyṛṣigaṇādhvarāḥ /
samudrā dakṣiṇā stobhā ṛkṣāṇi pitaro grahāḥ //

13.45.22

devapatnyo devakanyā devamātara eva ca /
manvantarāṇi gāvaśca candramāḥ savitā hariḥ //

13.45.23

sāvitrī brahmavidyā ca ṛtavo vatsarāstathā /
kṣaṇā lavā muhūrtāśca nimeṣā yugaparyayāḥ //

13.45.24

rakṣantu sarvatra gataṃ tvāṃ yādava sukhāya ca /
ariṣṭaṃ gaccha panthānamapramatto bhavānagha //

13.45.25

evaṃ kṛtasvastyayanastayā'haṃ tato'bhyanujñāya narendraputrīm /
pituḥ samīpaṃ narasattamasya mātuśca rājñaśca tathā'hukasya //

13.45.26

gatvā samāvedya yadabravīnmāṃ vidyādharendrasya sutā bhṛśartā /
tānabhyanujñāya tadā'tiduḥkhā- dgadaṃ tathaivātibalaṃ ca rāmam / athocatuḥ prītiyutau tadānīṃ tataḥsamṛddhirbhavato'stvavighnam //

13.45.27

prāpyānujñāṃ gurujanādahaṃ tārkṣyamacintayam /
sovahaddhimavantaṃ māṃ prāpya cainaṃ vyasarjayam //

13.45.28

tatrāhamadbutānbhāvānapaśyaṃ girisattame /
kṣetraṃ ca tapasāṃ śreṣṭhaṃ paśyāmyadbhutamuttamam //

13.45.29

divyaṃ vaiyāghrapadyasya upamanyormahātmanaḥ /
pūjitaṃ devagandharvairbrāhmayā lakṣmyā samāvṛtam //

13.45.30

dhavakakubhakadambanārikelaiḥ kuravakaketakajambupāṭalābhiḥ /
vaṭavaruṇakavatsanābhavilvaiḥ saralakapitthapriyālasālatālaiḥ //

13.45.31

badarīkundapunnāgaraiśokāmrātimuktakaiḥ /
madhūkaiḥ kovidāraiśca campakaiḥ panasaistathā //

13.45.32

vanyairbahuvidhairvṛkṣaiḥ phalapuṣpapradairyutam /
puṣpagulmalatākīrṇaṃ kadalīṣaṇḍaśobhitam //

13.45.33

nānāśakunisambhojyaiḥ phalairvṛkṣairalaṅkṛtam /
yathāsthānavinikṣiptairbhūṣitaṃ bhasmarāśibhiḥ //

13.45.34

ruruvānaraśārdūlasiṃhadvīpisamākulam / kuraṅgabarhiṇākīrṇaṃ mārjārabhujagāvṛtam /
pūgaiśca mṛgajātīnāṃ mahiṣarkṣaniṣevitam //

13.45.35

sakṛtprabhinnaiśca gajairvibhūṣitaṃ prahṛṣṭanānāvidhapakṣisevitam /
supuṣpitairambudharaprakāśai- rmahīruhāṇāṃ ca vanairvicitraiḥ //

13.45.36

nānāpuṣparajomiśro gajadānādhaivāsitaḥ / divyastrīgītabahulo māruto'bhimukho vavau

13.45.37

dhārāninādairvihagaprāṇādaiḥ śubhaistathā bṛṃhitaiḥ kuñjarāṇām /
gītaistathā kinnarāṇāmudāraiḥ śubhaiḥ svanaiḥ sāmagānāṃ ca vīra //

13.45.38

acintyaṃ manasā'pyanyaiḥ sarobhiḥ samalaṅkṛtam /
viśālaiścāgniśaraṇairbhūṣitaṃ kusumāvṛtaiḥ //

13.45.39

vibhūṣitaṃ puṇyayavitratoyayā sadā ca juṣṭaṃ nṛpa jahnukanyayā /
vibhūṣitaṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭhai- rmahātmabhirvahnisamānakalpaiḥ //

13.45.40

vāyvāhārairambupairjapyanityaiḥ samprakṣālairyogibhirdhyānanityaiḥ /
dhūmaprāśairūṣmapaiḥ kṣīrapaiśca sañjuṣṭaṃ ca brāhmaṇendraiḥ samantāt //

13.45.41

gocāriṇo'rthāśmakuṭṭā dantolūkhalikāstathā /
marīcipāḥ phenapāśca tathaiva mṛgacāriṇaḥ //

13.45.42

aśvatthaphalabhakṣāśca tathā hyudakaśāyinaḥ /
cīcacarmāmbaradharāstathā valkaladhāriṇaḥ //

13.45.43

suduḥkhānniyamāṃstāṃstānvahataḥ sutapodhanān /
paśyanmunīnbahuvidhānapraveṣṭumupacakrame //

13.45.44

sūpūjitaṃ devagaṇairmahātmabhiḥ śivādibhirbhāratapuṇyakarmabhiḥ /
rarāja taccāśramamaṇḍalaṃ sadā divīva rājañśaśimaṇḍalaṃ yathā //

13.45.45

krīḍanti sarpairnakulā mṛgairvyāghrāśca mitravat /
prabhāvāddīptatapasāṃ sannikarṣānmahātmanām //

13.45.46

tatrāśramapade śreṣṭhe sarvabhūtamanorama /
sevite dvijaśārdūlairvedavedāṅgapāragaiḥ //

13.45.47

nānāniyamavikhyātairṛṣibhi sumahānmabhiḥ /
praviśanneva cāpaśyaṃ jaṭācīradharaṃ prabhum //

13.45.48

tejasā tapasā caiva dīpyamānaṃ yathā'nalam /
śiṣyairanugataṃ śāntaṃ yuvānaṃ brāhmaṇarvabham //

13.45.49

śirasā vandamānaṃ māmupamanyurabhāṣata //

13.45.50

svāgataṃ puṇḍarīkākṣa saphalāni tapāṃsi naḥ /
yaḥ pūjyaḥ pūjayasi māṃ draṣṭavyo draṣṭumicchasi //

13.45.51

manuṣyatānuvṛttyā tvā jñātvā tiṣṭhāma sarvagam / tamahaṃ prāñjalirbhūtvā mṛgapakṣiṣvathāgniṣu /
dharme ca śiṣyavarge ca samapṛcchamanāmayam //

13.45.52

tato māṃ bhagavānāha sāmnā paramavalgunā /
lapsyase tanayaṃ kṛṣṇi ātmatulyamasaṃśayam //

13.45.53

tapaḥ sumahadāsthāya toṣayeśānamīśvaram /
iha devaḥ sapatnīkaḥ samākrīḍatyadhokṣaja //

13.45.54

ihainaṃ daivataśreṣṭhaṃ devāḥ sarṣigaṇāḥ purā /
tapasā brahmacaryeṇa satyena ca damena ca //

13.45.55

toṣayitvā śubhānkāmānprāptavanto janārdana /
tejasāṃ sapasāṃ caiva nidhiḥ sa bhagavāniha //

13.45.56

śubhāśubhānvitānbhāvānvisṛjansa kṣipannapi /
āste devyā sahācintyo yaṃ prārthayasi śatruhan //

13.45.57

hiraṇyakaśipuryo'bhūddānavo merukampanaḥ /
tena sarvāmaraiśvaryaṃ śarvātprāptaṃ samārbudam //

13.45.58

tasyaiva putrapravaro damano nāma viśrutaḥ /
mahādevavarācchakraṃ varṣārbudamayodhayam //

13.45.59

viṣṇoścakraṃ ca taddhoraṃ vajramākhaṇḍalasya ca /
śīrṇaṃ purā'bhavattāta grahasyāṅgeṣu keśava //

13.45.60

[yattadbhagavatā pūrvaṃ dattaṃ cakraṃ tavānagha /
jalāntaracaraṃ hatvā daityaṃ ca balagarvitam //

13.45.61

utpāditaṃ vṛṣāṅkena dīptajvalanasannibham /
dattaṃ bhagavatā tubhyaṃ durdhaṣaṃ tejasā'dbhutam //

13.45.62

na śakyaṃ draṣṭumanyena varjayitvā pinākinam /
sudarśanaṃ bhavatyevaṃ bhavenoktaṃ tadā tu tat //

13.45.63

sudarśanaṃ tadā tasya loke nāma pratiṣṭhitam / tajjīrṇamabhāvattāta grahasyāṅgeṣu keśava /

13.45.64

grahasyātivalasyāṅge varadattasya dhīmataḥ / na śastrāṇi vahantyaṅge cakravajraśatānyapi // ]

13.45.65

ardyamānāśca vibudhā graheṇi subalīyasā /
śivadattavarāñjaghnurasurendrānsurā bhṛśam //

13.45.66

tṛṣṭo vidyutprabhasyāpi trilokeśvaratāṃ dadau /
śataṃ varṣasahasrāṇāṃ sarvalokeśvaro'bhavat //

13.45.67

mamaivānucaro nityaṃ bhavitāsīti cābravīt /
tathā putrasahasrāṇāmayutaṃ ca dadau prabhuḥ //

13.45.68

kuśadvīpaṃ ca sa dadau rājyena bhagavānajaḥ / [tathā śatamukho nāma dhātrā sṛṣṭo mahāsuraḥ /

13.45.69

yena varṣaśataṃ sāgramātmamāṃsairhuto'nalaḥ /
taṃ prāha bhavavāṃstuṣṭaḥ kinkaromīti śankaraḥ //

13.45.70

taṃ vai śatamukhaḥ prāha yogo bhavatu me'dbhutaḥ /
balaṃ ca daivataśreṣṭha śāśvataṃ samprayaccha me //

13.45.71

tatheti bhagavānāha tasya tadvacanaṃ prabhuḥ /
svāyambhuvaḥ kratuścāpi putrārthamabhavatpurā //

13.45.72

āviśya yogenātmānaṃ trīṇi varṣaśatānyapi / tasya copadadau putrānsahasraṃ kratusammitān.]
yogeśvaraṃ devagītaṃ vettha kṛṣṇa na saṃśayaḥ //

13.45.73

yājñavalkya iti khyāta ṛṣiḥ paramadhārmikaḥ /
ārādhya sa mahādevaṃ prāptavānatulaṃ yaśaḥ //

13.45.74

vedavyāsaśca yogātmā parāśarasuto muniḥ /
so'pi śankaramārādhya prāptavānatulaṃ yaśaḥ //

13.45.75

vālakhilyā maghavatā hyavajñātāḥ purā kila /
taiḥ kruddhairbhagavānrudrastapasā toṣito hyabhūt //

13.45.76

tāṃścāpi daivataśreṣṭhaḥ prāha prīto jagatpatiḥ /
suparṇaṃ somahartāraṃ tapasotpādayiṣyatha //

13.45.77

mahādevasya roṣācca āpo naṣṭāḥ purā'bhavan /
tāśca saptakapālena devairanyāḥ pravartitāḥ //

13.45.78

tataḥ pānīyamabhavatprasanne tryambake bhuvi /
atribhāryā sutaṃ dattaṃ somaṃ durvāsasaṃ prabho //

13.45.79

atrerbhāryā'pi bhartāraṃ santyajya brahmavādinī /
nāhaṃ tava mune bhūyo vaśagā syāṃ kathañcana //

13.45.80

ityuktvā sā mahādevamagamaccharaṇaṃ kila /
nirāhāsa bhayādatrestrīṇi varṣaśatānyapi //

13.45.81

aśeta musaleṣveva prasādārthaṃ bhavasya sā /
tāmabravīddhasandevo bhavitā vai sutastava //

13.45.82

vinā bhartrā carudreṇa bhaviṣyati na saṃśayaḥ /
vaṃśe tavaiva nāmnā tu khyātiṃ yāsyati cepsitām //

13.45.83

vikarṇaśca mahādevaṃ tathā bhaktasukhāvaham /
prasādya bhagavānsiddhiṃ prāptavānmadhusūdana //

13.45.84

śākalyaḥ saṃśitātmā vai navavarṣaśatānyapi /
ārādhayāmāsa bhavaṃ manoyajñena keśava //

13.45.85

taṃ cāha bhagavāṃstuṣṭo granthakāro bhaviṣyasi /
vatsākṣayā ca te kītistrelokye vai bhaviṣyati //

13.45.86

akṣayaṃ ca kulaṃ te'stu maharṣibhiralankṛtam /
bhaviṣyati dvijaśreṣṭhaḥ sūtrakartā sutastava //

13.45.87

sāvarṇiścāpi vikhyāta ṛṣirāsītkṛte yuge /
iha tena tapastaptaṃ ṣaṣṭivarṣaśatānyatha //

13.45.88

tamāha bhagavānrudraḥ sākṣāttuṣṭosmi te'nagha /
granthakṛllokavikhyāto bhavitāsyajarāmaraḥ //

13.45.89

śakreṇi tu purā devo vārāṇasyāṃ janārdana /
ārādhito'bhūdbhaktena digvāsā bhasmaguṣṭhitaḥ //
ārādhya sa mahādevaṃ devarājyamavāptavān //

13.45.90

nāradena tu bhaktyā'sau bhava ārādhitaḥ purā /
tasya tuṣṭo mahādevo jagau devagururguruḥ //

13.45.91

tejasā tapasā kīrtyā tvatsamo na bhaviṣyati /
gītena vāditavyena nityaṃ māmanuyāsyasi //

13.45.92

bāṇaḥ skandasamatvaṃ ca kāmo darpavimokṣaṇam / lavaṇo'vadhyatāmanyairdaśāsyaśca punarbalam /
antako'ntamanuprāptastasmātko'nyaḥ paraḥ prabhuḥ //

13.45.93

mayā'pi ca yathā dṛṣṭo devadevaḥ purā vibho /
sākṣātpaśupatistāta taccāpi śṛṇu mādhava //

13.45.94

yadarthaṃ ca mayā devaḥ prayatena tathā vibho /
ārādhito mahātejāstaccāpi śṛṇu vistarāt //

13.45.95

yadavāptaṃ ca me pūrvaṃ devadevānmaheśvarāt / tatsarvaṃ nikhilenādya kathayiṣyāmi te'nagha

13.45.96

purā kṛtayuge tāta ṛṣirāsīnmahāyaśāḥ / vyāghrapāda iti khyāto vedavedāṅgapāragaḥ /
tasyāhamabhavaṃ putro dhaumyaścāpi mamānujaḥ //

13.45.97

kasyacitttha kālasya dhaumyena saha mādhava /
āgacchamāśramaṃ krīḍanmunīnāṃ bhāvitātmanām //

13.45.98

tatrāpi ca mayā dṛṣṭā duhyamānā payasvinī /
lakṣitaṃ ca mayā kṣīraṃ svāduto hyamṛtopamam //

13.45.99

tadāprabhṛti caivāhamarudaṃ madhusūdana /
dīyatāṃ dīyatāṃ kṣīraṃ mama mātaritīritā //

13.45.100

abhāvāccaiva dugdhasya duḥkhitā jananī tadā //

13.45.101

tataḥ piṣṭaṃ samāloḍya toyena saha mādhava /
āvayoḥ kṣīramityeva pānārthaṃ samupānayat //

13.45.102

atha gavyaṃ payastāta kadācitprāśitaṃ mayā /

13.45.103

pitrā'haṃ yajñakāle hi nīto jñātikulaṃ mahat /
tatra sā kṣarate devī divyā gauḥ suranandinī //

13.45.104

yastāhaṃ tatpayaḥ pītvā rasena hyamṛtopamam / jñātvā kṣīraguṇāṃścaiva upalabhya hi sambhavam /
sa ca piṣṭarasastāta na me prītimupāvahat //

13.45.105

tato'hamabruvaṃ bālyājjananīmātmanastadā /
nedaṃ kṣīrodanaṃ mātaryattvaṃ me dattavatyasi //

13.45.106

tato māmabravīnmātā duḥkhaśokasamanvitā /
putrasnehātpariṣvajya mūrdhni cāghrāya mādhava //

13.45.107

kutaḥ kṣīrodanaṃ vatsa munīnāṃ bhāvitātmanam /
vane nivasatāṃ nityaṃ kandamūlaphalāśinām //

13.45.108

āsthitānāṃ nadīṃ divyāṃ vālakhilyairniṣevitām kuta kṣīraṃ vanasthānāṃ munīnāṃ girivāsinām //

13.45.109

pāvanānāṃ vanāśānāṃ vanāśramanivāsinām / grāmyāhāranivṛttānāmāraṇyaphalabhojinām /
nāsti putra payo'raṇye surabhīgotravarjite //

13.45.110

nadīgahvaraśaileṣu tīrtheṣu vividheṣu ca /
tapasā japyanityānāṃ śivo naḥ paramā gatiḥ //

13.45.111

aprasādya virūpākṣaṃ varadaṃ sthāṇumavyayam /
kutaḥ kṣīrodanaṃ vatsa sukhāni vasanāni ca //

13.45.112

taṃ prapadya sadā vatsa sarvabhāvena śaṅkaram /
tatprasādācca kāmebhyaḥ phalaṃ prāpsyasi putraka //

13.45.113

jananyāstadvacaḥ śrutvā tadāprabhṛti śatruhan /
[prāñjaliḥ praṇato bhūtvā idamambāmavocayaṃ //

13.45.114

ko'yamamba mahādevaḥ sa kathaṃ ca prasīdati /
kutra vā vasate devo draṣṭavyo vā kathañcana //

13.45.115

tuṣyate vā kathaṃ śarvo rūpaṃ tasya ca kīdṛśam /
kathaṃ jñeyaḥ prasanno vā darśayejjananī mama //

13.45.116

evamuktā tadā kṛṣṇa mātā me sutavatsalā /
mūrghanyādhrāya govinda sabāṣpākulalocanā //

13.45.117

pramārjantī ca gātrāṇi mama vai madhusūdana //
dainyamālambya jananī idamāha surottama //

13.45.118

durvijñeyo mahādevo durādhāro durantakaḥ /
durābādhaśca durgrāhyo durddaśyo hyakṛtātmabhiḥ //

13.45.119

yasya rūpāṇyanekāni pravadanti manīṣiṇaḥ /
sthānāni ca vicitrāṇi prāsādāścāpyanekaśaḥ //

13.45.120

ko hi tattvena tadveda īśasya caritaṃ śubham / kṛtavānyāni rūpāṇi devadevaḥ purā kila /
krīḍate ca tathā śarvaḥ prasīdati yathāca vai //

13.45.121

hṛdisthaḥ sarvabhūtānāṃ viśvarūpo maheśvaraḥ / bhaktānāmanukampārthaṃ darśanaṃ ca yathāśrutam /
munīnāṃ bruvatāṃ divyamīśānacaritaṃ śubham //

13.45.122

kṛtavānyāni rūpāṇi kathitāni divaukasaiḥ /
anugrahārthaṃ viprāṇāṃ śṛṇu vatsa samāsataḥ //

13.45.123

tāni te kīrtayiṣyāmi yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi //

13.45.124

brahmaviṣṇusurendrāṇāṃ rudrādityāśvināmapi /
viśveṣāmapi devānāṃ vapurdhārayate bhavaḥ //

13.45.125

narāṇāṃ devanārīṇāṃ tathā pretapiśācayoḥ /
kirātaśabarāṇāṃ ca jalajānāmanekaśaḥ //

13.45.126

karoti bhagavānrūpamāṭavyaśabarāṇyapi /
kūrmo matsyastathā śaṅkhaḥ pravālāṅkurabhūṣaṇaḥ //

13.45.127

yakṣarākṣasasarpāṇāṃ daityadānavayorapi /
vapurdhārayate devo bhūyaśca bilavāsinām //

13.45.128

vyāghrasiṃhamṛgāṇāṃ ca tarakṣvṛkṣapatattriṇām /
ulūkaśvaśṛgālānāṃ rūpāṇi kurute'pi ca //

13.45.129

haṃsakākamayūrāṇāṃ kṛkalāsakasārasām /
rūpāṇi ca balākānāṃ gṛdhracakrāṅgayorapi //

13.45.130

karoti vā sa rūpāṇi dhārayatyapi parvatam /
gorūpaṃ ca mahādevo hastyaśvoṣṭrakharākṛtiḥ //

13.45.131

chāgaśārdūlarūpaśca anekamṛgarūpadhṛk /
aṇḍajānāṃ ca divyānāṃ vapurdhārayate bhavaḥ //

13.45.132

daṇḍī chatrī ca kuṇḍī ca dvijānāṃ vāraṇastathā /
ṣaṇmukho vai bahumukhastrinetro bahuśīrṣakaḥ //

13.45.133

anekakaṭipādaśca anekodaravaktradhṛt /
anekapāṇipārśvaśca anekagapasaṃvṛtaḥ //

13.45.134

ṛṣigandharvarūpaśca siddhacāraṇarūpadhṛt /
bhaspapāṇḍuragātraśca candrārdhakṛtabhūṣaṇaḥ //

13.45.135

anekarāvasanghuṣṭaścānekastutisaṃskṛtaḥ /
sarvabhūtāntakaḥ sarvaḥ sarvalokapratiṣṭhitaḥ //

13.45.136

sarvalokāntarātmā ca sarvagaḥ sarvavādyapi /
sarvatra bhagavānjñeyo hṛdisthaḥ sarvadehinām //

13.45.137

yo hi yaṃ kāmayetkāmaṃ yasminnartha'rcyate punaḥ /
tatsarvaṃ vetti deveśastaṃ prapadya yadīcchasi //

13.45.138

nandate kupyate cāpi tathā hunkārayatyapi /
cakrī śūlī gadāpāṇirmusalī khaḍgapaṭṭasī //

13.45.139

bhūdharo nāgamauñjī ca nāgakuṇḍalakuṇḍalī /
nāgayajñopavītī ya nāgacarmottaracchadaḥ //

13.45.140

hasate gāyate caiva nṛtyate ca manoharam /
vādayatyapi vādyāni vicitrāṇi gaṇairyutaḥ //

13.45.141

valgate jṛmbate caiva rudate rodayatyapi /
unmattamattarūpaṃ ca bhāṣate cāpi susvaraḥ //

13.45.142

atīva hasate raudrastrāsayannayanairjanam /
jāgarti caiva svapiti jṛmbhate ca yathāsuvam //

13.45.143

japate japyate caiva tapate tapyate punaḥ /
dadāti pratigṛhṇāti yuñjate dhyāyate'pi ca //

13.45.144

vedīmadhye tathā yūpe goṣṭhamadhye hutāśane /
dṛśyate dṛśyate cāpi bālo vṛddho yuvā tathā //

13.45.145

krīḍate ṛṣikanyābhirṛṣipatnībhireva ca /
ūrdhvakeśo mahāśepho nagno vikṛtalocanaḥ //

13.45.146

gauraḥ śyāmastathā kṛṣṇaḥ pāṇḍuro dhūmalohitaḥ /
vikṛtākṣo viśālākṣo digvāsāḥ sarvavāsakaḥ //

13.45.147

arūpasyādyarūpasya atirūpādyarūpiṇaḥ /
anādyantamajasyāntaṃ vetsyate kosya tattvataḥ //

13.45.148

hṛdi prāṇo mano jīvo yogātmā yogasañjñitaḥ /
dhyānaṃ tatparamātmā ca bhāvagrāhyo maheśvaraḥ //

13.45.149

vādako gāyanaścaiva sahasraśatalocanaḥ /
ekavaktro dvivaktraśca trivaktro'nekavaktrakaḥ //

13.45.150

tadbhaktastadgato nityaṃ tanniṣṭhastatparāyaṇaḥ /
bhaja putra mahādevaṃ tataḥ prāpsyasi cepsitaṃ //

13.45.151

jananyāstadvacaḥ śrutvā tadāprabhṛti śatruhan.] mama bhaktirmahādeve naiṣṭhikī samapadyata //

13.45.152

tato'haṃ tapa āsthāya topayāmāsa śankaram /
divyaṃ varṣasahasraṃ tu vāmāṅguṣṭhāgraviṣṭhitaḥ //

13.45.153

ekaṃ varṣaśataṃ caiva phalāhārastato'bhavam /
dvitīyaṃ śīrṇaparṇāśī tṛtīyaṃ cāmbubhojanaḥ //

13.45.154

śatāni sapta caivāhaṃ vāyubhakṣastadā'bhavam /
ekaṃ varṣasahasraṃ tu divyamārādhito mayā //

13.45.155

tatastuṣṭo mahādevaḥ sarvalokeśvaraḥ prabhuḥ /
ekabhakta iti jñātvā jijñāsāṃ kurute tadā //

13.45.156

śakrarūpaṃ sa kṛtvā tu sarvairdevagaṇairvṛtaḥ /
sahasrākṣastadā bhūtvā vajrapāṇirmahāyaśāḥ //

13.45.157

sudhāvadātaṃ raktākṣaṃ stabdhakarṇaṃ madotkaṭam /
āveṣṭatakaraṃ ghoraṃ caturdaṣṭraṃ mahāgajam //

13.45.158

samāsthitaḥ sa bhagavāndīpyamānaḥ svatejasā /
ājagāma kirīṭī tu hārakeyūrabhūṣitaḥ //

13.45.159

pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani /
sevyabhānopsarobhiśca divyagandharvanāditaiḥ //

13.45.160

tato māmāha devendrastuṣṭaste'haṃ dvijottama /
varaṃ vṛṇīṣva mattastvaṃ yatte manasi vartate //

13.45.161

śakrasya tu vacaḥ śrutvā nāhaṃ prītamanā'bhavam /
abravaṃ ca tadā kṛṣṇa devarājamidaṃ vacaḥ //

13.45.162

nāhaṃ tvatto varaṃ kāṅkṣe nānyasmādapi daivatāt /
mahādevādṛte saumya satyametadbravīmi te //

13.45.163

satyaṃsatyaṃ hi naḥ śakra vākyametatsuniścitam /
na yanmiheśvaraṃ muktvā kathā'nyā mama rocate //

13.45.164

paśupativacanādbhavāmi sadyaḥ kṛmirathavā tarurapyanekaśākhaḥ /
apaśupativaraprasādajā me tribhuvanarājyavibhūtirapyaniṣṭā //

13.45.165

[janmaśvapākamadhye- pi me'stu haracaraṇavandanaratasya /
mā vā'nīśvarabhakto bhavāni bhavane'pi śakrasya //

13.45.166

vāyvambubhujo'pi sato / narasya duḥkhakṣayaḥ kutastasya /
bhavati hi surāsuragurau yasya na viśveśvare bhaktiḥ //

13.45.167

alamanyābhisteṣāṃ kathābhirapyanyadharmayuktābhiḥ /
yeṣāṃ na kṣaṇamapi rucito haracaraṇasmaraṇavicchedaḥ //

13.45.168

haracaraṇaniratamatinā bhavitavyamanārjavaṃ yugaṃ prāpya /
saṃsārabhayaṃ na bhavati harabhaktirasāyanaṃ pītvā //

13.45.169

divasaṃ divasārdhaṃ vā muhūrtaṃ vā kṣaṇaṃ lavam / na hyalabdhaprasādasya bhaktirbhavati śaṅkare // ]

13.45.170

api kīṭaḥ pataṅgo vā bhaveyaṃ śaṅkarājñayā /
na tu śakra tvayā dattaṃ trailokyamapi kāmaye //

13.45.171

[śvā'pi maheśvaravacanā- dbhavāmi sa hi naḥ paraḥ kāmaḥ /
tridaśagaṇarājyamapi khalu necchāmyamaheśvarājñaptam //

13.45.172

na nākapṛṣṭhaṃ na ca devarājyaṃ na brahmalokaṃ na ca niṣkalatvam /
na sarvakāmānakhilānvṛṇomi harasya dāsatvamahaṃ vṛṇomi // ]

13.45.173

yāvacchaśāṅkadhavalāmalabaddhamauli- rna prīyate paśupatirbhagavānmameśaḥ /
tāvajjarāmaraṇajanmaśatābhighātai- rduḥkhāni dehavihitāni samudvahāmi //

13.45.174

divasakaraśaśāṅkavahnidīptaṃ tribhuvanasāramasāramādyamekam /
ajaramamaramaprasādya rudraṃ jagati pumāniha ko labheta śāntiṃ //

13.45.175

dhikteṣāṃ dhikteṣāṃ punarapi ca dhigastu dhikteṣām /
yeṣāṃ na vasati hṛdaye kupathagativimokṣako rudraḥ //

13.45.176

yadi nāma janma bhūyo bhavati madīyaiḥ punardoṣaiḥ /
tasmiṃstasmiñjanmani bhave bhavenme'kṣayā bhaktiḥ //
śakra uvāca /

13.45.177

kaḥ punarbhavane heturīśe kāraṇakāraṇe /
yena śarvādṛte'nyasmātprasādaṃ nābhikāṅkṣasi //
[upamanyuruvāca /

13.45.178

sadasadvyaktamavyaktaṃ yamāhurbrahmavādinaḥ /
nityamekamanekaṃ ca varaṃ tasmādvṛṇīmahe //

13.45.179

anādimadhyaparyantaṃ jñānaiśvaryamacintitam /
ātmānaṃ paramaṃ yasmādvaraṃ tasmādvṛṇīmahe //

13.45.180

aiśvaryaṃ sakalaṃ yasmādanutpāditamavyayam /
abījādbījasambhūtaṃ varaṃ tasmādvṛṇīmahe //

13.45.181

tamasaḥ paramaṃ jyotistapastadvṛttināṃ param /
yaṃ jñātvā nānuśocanti varaṃ tasmādvṛṇīmahe //

13.45.182

bhūtabhāvanabhāvajñaṃ sarvabhūtābhibhāvanam /
sarvagaṃ sarvadaṃ devaṃ pūjayāmi purandara //

13.45.183

hetuvādairvinirmuktaṃ sāṅkhyayogārthadaṃ param /
yamupāsanti tattvajñā varaṃ tasmādvṛṇīmahe //

13.45.184

maghavanmaghavātmānaṃ yaṃ vadanti sureśvaram /
sarvabhūtaguruṃ devaṃ varaṃ tasmādvṛṇīmahe //

13.45.185

yatpūrvamasṛjaddevaṃ brahmāṇaṃ lokabhāvanam /
aṇḍamākāśamāpūrya varaṃ tasmādvṛṇīmahe //

13.45.186

agnirāpo'nilaḥ pṛthvī khaṃ buddhiśca mano mahān /
sraṣṭā caiṣāṃ bhavedyo'nyo brūhi kaḥ parameśvarāt //

13.45.187

mano matirahaṅkārastanmātrāṇīndriyāṇi ca /
brūhi caiṣāṃ bhavecchakra ko'nyosti paramaṃ śivāt //

13.45.188

sraṣṭāraṃ bhuvanasyeha vadantīha pitāmaham /
ārādhya sa tu deveśamaśnute mahatīṃ kṣiyam //

13.45.189

bhagavatyuttamaiśvaryaṃ brahmaviṣṇupurogamam /
vidyate vai mahādevādbrūhi kaḥ parameśvarāt //

13.45.190

daityadānavamukhyānāmādhipatyārimardanāt /
ko'nyaḥ śakroti deveśādditeḥ sampādituṃ sutān //

13.45.191

dikkālasūryatejāṃsi grahavāyvindutārakāḥ /
viddhi tvete mahādevādbrūhi kaḥ parameśvarāt //

13.45.192

athotpattivināśe vā yajñasya tripurasya vā /
daityadānavamukhyānāmādhipatyārimardanaḥ //

13.45.193

kiṃ cātra bahubhiḥ sūktairhetuvādaiḥ purandara /
sahasranayanaṃ dṛṣṭvā tvāmeva surasattama //

13.45.194

pūjitaṃ siddhagandharvairdevaiśca ṛṣibhistathā /
devadevaprasādena tatsarvaṃ kuśikottama //

13.45.195

avyaktamuktakeśāya sarvagasyedamātmakam /
cetanācetanādyeṣu śakra viddhi maheśvarāt //

13.45.196

bhuvādyeṣu mahānteṣu lokālokāntareṣu ca / dvīpasthāneṣu merośca vibhaveṣvantareṣu ca /

13.45.197

bhagavanmaghavandevaṃ vadante tattvadarśinaḥ // yadi devāḥ surāḥ śakra paśyantyanyāṃ bhavākṛtim /

13.45.198

kiṃ na gacchanti śaraṇaṃ marditāścāsuraiḥ surāḥ // abhighāteṣu devānāṃ sayakṣoragarakṣasām /

13.45.199

parasparavināśīṣu svasthānaiśvaryado bhavaḥ // andhakasyātha śukrasya dundubhermahiṣasya ca /
yakṣendrabalarakṣaḥsu nivātakavaceṣu ca / varadānāvaghātāya brūhi ko'nyo maheśvarāt //

13.45.200

surāsuragurorvaktre kasya retaḥ purā hutam /
kasya vā'nyasya retastadyena haimo giriḥ kṛtaḥ //

13.45.201

digvāsāḥ kīrtyate ko'nyo loke kaścordhvaretasaḥ /
kasya cārdhe sthitā kāntā anaṅgaḥ kena nirjitaḥ //

13.45.202

brūhīndra paramaṃ sthānaṃ kasya devaiḥ praśasyate /
śmaśāne kasya krīḍārthaṃ nṛtte vā ko'bhibhāṣyate //

13.45.203

kasyaiśvaryaṃ samānaṃ ca bhūtaiḥ ko vā'pi krīḍate /
kasya tulyabalā devagaṇāścaiśvaryadarpitāḥ //

13.45.204

ghuṣyate hyacalaṃ sthānaṃ kasya trailokyapūjitam /
varṣate tapate ko'nyo jvalate tejasā ca kaḥ //

13.45.205

kasmādoṣadhisampattiḥ ko vā dhārayate vasu /
prakāmaṃ krīḍate ko vā trailokye sacarācare //

13.45.206

jñānasiddhikriyāyogaiḥ sevyamānaśca yogibhiḥ /
ṛṣigandharvasiddhaiśca vihitaṃ kāraṇaṃ param //

13.45.207

karmayajñakriyāyogaiḥ sevyamānaḥ surāsuraiḥ /
nityaṃ karmaphalairhīnaṃ tamahaṃ kāraṇaṃ vade //

13.45.208

sthūlaṃ sūkṣmamanaupamyamagrāhyaṃ guṇagocaram /
guṇahīnaṃ guṇādhyakṣaṃ paraṃ māheśvaraṃ padam //

13.45.209

viśveśaṃ kāraṇaguruṃ lokakālokāntakāraṇam / bhūtābhūtabhaviṣyacca janakaṃ sarvakāraṇam /

13.45.210

akṣarākṣaramavyaktaṃ vidyāvidye kṛtākṛte /
dharmādharmau yataḥ śakra tamahaṃ kāraṇaṃ bruve //

13.45.211

pratyakṣamiha devendra paśya liṅgaṃ bhagāṅkitam /
devadevena rudreṇa sṛṣṭisaṃhārahetunā //

13.45.212

mātrā pūrvaṃ mamākhyātaṃ kāraṇaṃ lokalakṣaṇam /
nāsti ceśātparaṃ śakra taṃ prapadya yadīcchasi //

13.45.213

pratyakṣaṃ nanu te sureśa viditaṃ saṃyogaliṅgodbhavaṃ trailokyaṃ savikāranirguṇagaṇaṃ brahmādiretodbhavam /
yadbrahmendrahutāśaviṣṇusahitā devāśca daityeśvarā nānyatkāmasahasrakalpitadhiyaḥ śaṃsanti īśātparaṃ //

13.45.214

taṃ devaṃ sacarācarasya jagato vyākhyātavedyottamaṃ kāmārthī varayāmi saṃyatamanā mokṣāya sadyaḥ śivam
hetubhirvā kimanyaistairīśaḥ kāraṇakāraṇam / na śuśruma yadanyasya liṅgamabhyarcitaṃ suraiḥ //

13.45.215

kasyānyasya suraiḥ sarvairliṅgaṃ muktvā maheśvaram /
arcyate'rcitapūrvaṃ vā brūhi yadyasti te śrutiḥ //

13.45.216

yasya brahma ca viṣṇuśca tvaṃ cāpi sahadaivataiḥ /
arcayadhvaṃ sadā liṅgaṃ tasmācchreṣṭhatamo hi saḥ //

13.45.217

na padmāṅgā na cakrāṅkā na vajrāṅkā yataḥ prajāḥ /
liṅgāṅkā ca bhagāṅkā ca tasmānmāheśvarī prajā //

13.45.218

devyāḥkaraṇarūpabhāvajanitāḥsarvābhagāṅkāḥ striyo liṅgenāpi harasya sarvapuruṣāḥ pratyakṣacihnīkṛtāḥ /
yo'nyatkāraṇamīśvarātpravadate devyā ca yannāṅkitaṃ trailokye sacarācare sa tu pumānbāhyo bhaveddurmatiḥ //

13.45.219

pulliṅgaṃ sarvamīśānaṃ strīliṅgaṃ viddhi cāpyamām / dvābhyāṃ tanubhyāṃ vyāptaṃ hi carācaramidaṃ jagat // ]

13.45.220

tasmādvaramahaṃ kāṅkṣe nidhanaṃ vā'pi kauśika /
gaccha vā tiṣṭha vā śakra yatheṣṭaṃ balasūdana //

13.45.221

kāmameṣa varo mestu śāpo vā'tha maheśvarāt /
na cānyāṃ devatāṃ kāṅkṣe sarvakāmaphalāmapi //

13.45.222

evamuktvā tu devendraṃ duḥkhādākulitendriyaḥ /
na prasīdati me devaḥ kimetaditi cintayan //

13.45.223

athāpaśyaṃ kṣaṇenaiva tamevairāvataṃ punaḥ /
haṃsakundendusadṛśaṃ mṛṇālarajataprabham //

13.45.224

vṛṣarūpadharaṃ sākṣātkṣīrodamiva sāgaram /
kṛṣṇapucchaṃ mahākāyaṃ madhupiṅgalalocanam //

13.45.225

vajrasāramayaiḥ śṛṅgairniṣṭaptakanakaprabhaiḥ /
sutīkṣṇairmṛduraktāgrairutkirantamivāvanim //

13.45.226

jāmbūnadena dāmnā ca sarvataḥ samalaṅkṛtam / suvaktrakhuranāsaṃ ca sukarṇaṃ sukaṭītaṭam /
supārśvaṃ vipulaskandhaṃ surūpaṃ cārudarśanam //

13.45.227

kakudaṃ tasya cābhāti skandhamāpūrya dhiṣṭhitam /
tuṣāragirikūṭābhaṃ sitābhraśikharopamam //

13.45.228

tabhāsthitaśca bhagavāndevadevaḥ sahomayā /
aśobhata mahādevaḥ paurṇamāsyāmivoḍurāṭ //

13.45.229

kirīṭaṃ ca jaṭābhāraḥ sarpādyābharaṇāni ca / vajrādiśūlamātaṅgagambhīrasmitamāgatam //

13.45.230

tasya tejobhavo vahniḥ sameghaḥ stanayitnumān /
sahasramiva sūryāṇāṃ sarvamāpūrya dhiṣṭhitaḥ //

13.45.231

īśvaraḥ sumahātejāḥ saṃvartaka ivānalaḥ /
yugānte sarvabhūtānāṃ didhakṣuriva codyataḥ //

13.45.232

tejasā tu tadā vyāptaṃ durnirīkṣyaṃ samantataḥ /
punarudvignahṛdaya kimetaditi cintayam //

13.45.233

muhūrtamiva tattejo vyāpya sarvā diśo daśa /
praśāntaṃ ca kṣaṇenaiva devadevasya māyayā //

13.45.234

athāpaśyaṃ sthitaṃ sthāṇuṃ bhagavantaṃ maheśvaram /
saurabheyagataṃ saumyaṃ vidhūmamiva pāvakam //

13.45.235

praśāntamanasaṃ devaṃ trinetramaparājitam / sahitaṃ cārusarvāṅgyā pārvatyā parameśvaram //

13.45.236

nīlakaṇṭhaṃ mahātmanamasaktaṃ tejasāṃ nidhim /
aṣṭādaśabhujaṃ sthāṇuṃ sarvābharaṇabhūṣitam //

13.45.237

śuklāmbaradharaṃ devaṃ śuklamālyānulepanam /
śukladhvajamanādhṛṣyaṃ śuklayajñopavītinam //

13.45.238

gāyadbhirnṛtyamānaiśca vādayadbhiśca sarvaśaḥ /
vṛtaṃ pārśvacarairdivyairātmatulyaparākramaiḥ //

13.45.239

bālendumukuṭaṃ pāṇḍuṃ śaraccandramivoditam /
tribhirnetraiḥ kṛtodyotaṃ tribhiḥ sūryairivoditaiḥ //

13.45.240

sarvavidyādhipaṃ devaṃ śaraccandrasamaprabham / nayanāhlādasaumyo'hamapaśyaṃ parameśvaram //

13.45.241

aśobhatāsya devasya mālā gātre sitaprabhe /
jātarūpamayaiḥ padmairgrathitā ratnabhūṣitā //

13.45.242

mūrtimanti tathā'strāṇi sarvatejomayāni ca /
mayā dṛṣṭāni govinda bhavasyāmitatejasaḥ //

13.45.243

indrāyudhasahasrābhaṃ dhanustasya mahātmanaḥ /
pinākamiti vikhyātaṃ sa ca vai pannago mahān //

13.45.244

saptaśīrṣo mahākāyastīkṣṇadaṃṣṭro viṣolvaṇaḥ /
jyāveṣṭitamahāgrīvaḥ sthitaḥ puruṣavigrahaḥ //

13.45.245

śaraśca sūryasaṅkāśo dṛṣṭaḥ pāśupatāhvayaḥ /
sahasrabhujajihvāsyo bhīṣaṇo nāgavingraha //

13.45.246

śaṅkhaśūlāsibhiścaiva paṭṭasai rūpavānsthitaḥ / yena ca tripuraṃ dagdhaṃ sarvadevamayaḥ ******

13.45.247

advitīyamanirdeśyaṃ sarvabhūtabhayāvaham /
sasphuliṅgaṃ mahākāyaṃ visṛjantamivānalam //

13.45.248

ekapādaṃ mahādaṃṣṭraṃ sahasraśirasodaram /
sahasrabhujajihvākṣamudgirantamivānalam //

13.45.249

brāhmānnārāyaṇāccaindrādāgneyādapi vāruṇāt /
yadviśiṣṭaṃ mahābāho sarvaśastravighātanam //

13.45.250

yena tattripuraṃ dagdhvā kṣaṇādbhasmīkṛtaṃ purā /
śareṇaikena govinda mahādevena līlayā //

13.45.251

nirdaheta ca yatkṛtsnaṃ trailokyaṃ sacarācaram /
maheśvarabhujotsṛṣṭaṃ nimeṣārdhānna saṃśayaḥ //

13.45.252

nāvadhyo yasya loke'sminbrahmaviṣṇusureṣvapi /
tadahaṃ dṛṣṭavāṃstatra āścaryamidamuttamam //

13.45.253

guhyamastravaraṃ nānyattattulyamadhikaṃ hi vā / yattacchūlamiti khyātaṃ sarvalokeṣu śūlinaḥ

13.45.254

dārayeddyāṃ mahī kṛtsnāṃ śoṣayedvā mahodadhim /
saṃharedvā jagatkṛtsnaṃ visṛṣṭaṃ śūlapāṇinā //

13.45.255

yauvanāśvo hato yena māndhātā sabalaḥ purā /
cakravartī mahātejāstrilokavijayī nṛpaḥ //

13.45.256

mahābalo mahāvīryaḥ śakratulyaparākramaḥ /
karasthenaiva govinda lavaṇasyeha rakṣasaḥ //

13.45.257

tacchūlamatitīkṣṇāgraṃ subhīmaṃ romaharṣaṇam /
triśikhāṃ bhrukuṭiṃ kṛtvā tarjamānamiva sthitam //

13.45.258

vidhūmaṃ sārciṣaṃ kṛṣṇaṃ kālasūryamivoditam /
sarpahastamanirdeśyaṃ pāśahastāmivāntakam //

13.45.259

dṛṣṭavānasmi govinda tadastraṃ rudrasannidhau /
paraśustīkṣṇadhāraśca datto rāmasya yaḥ purāḥ //

13.45.260

mahādevena tuṣṭena dattaṃ bhṛgusutāya ca /
kārtavīryo hato yena cakravartī mahāmṛdhe //

13.45.261

triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivī yena niḥkṣatriyā kṛtā /
jāmadagnyena govinda rāmeṇākliṣṭakarmaṇā //

13.45.262

dīptadhāraḥ suraudrāsyaḥ sarpakaṇṭhāgradhiṣṭhitaḥ // abhavacchūlino'bhyāśe dīptavahniśatopamaḥ /

13.45.263

asaṅkhyeyāni cāstrāṇi tasya divyāni dhīmataḥ /
prādhānyato mayaitāni kīrtitāni tavānagha //

13.45.264

savyadeśe tu devasya brahmā lokapitāmahaḥ /
divyaṃ vimānamāsthāya haṃsayuktaṃ manojavam //

13.45.265

vāmapārśvagataścāpi tathā nārāyaṇaḥ sthitaḥ /
vainateyaṃ samāruhya śaṅkhacakragadādharaḥ //

13.45.266

skando mayūramāsthāya sthito devyāḥ samīpataḥ /
śaktighaṇṭe samādāya dvitīya iva pāvakaḥ //

13.45.267

purastāccaiva devasya nandiṃ paśyāmyavasthitam /
śūlaṃ viṣṭabhya tiṣṭhantaṃ dvitīyamiva śaṅkaram //

13.45.268

svāyambhuvādyā manavo bhṛgvādyā ṛṣayastathā /
śakrādyā devatāścaiva sarva eva samabhyayuḥ //

13.45.269

sarvabhūtagaṇāścaiva mātaro vividhāḥ sthitāḥ /
te'bhivādya mahātmānaṃ parivārya samantataḥ //

13.45.270

astuvanvividhaiḥ satotrairmahādevaṃ surāstadā /
jaganmūrti mahāliṅgaṃ tanmadhye sphūtarūpiṇam //

13.45.271

brahmā bhavaṃ tadā'stauvīdrathantaramudīrayan /
jyeṣṭhasāmnā ca deveśaṃ jagau nārāyaṇastadā //

13.45.272

gṛṇanbrahma paraṃ śakraḥ śatarudriyamuttamam / brahmā nārāyaṇaścaiva devarājaśca kauśikaḥ /
aśobhanta mahātmānastrayastraya ivāgnayaḥ //

13.45.273

teṣāṃ madhyagato devo rarāja bhagavāñchivaḥ /
śaradabhravinirmuktaḥ paridhistha ivāṃśumān //

13.45.274

ayutāni ca candrārkānapaśyaṃ divi keśava /
tato'hamastuvaṃ devaṃ stavenānena suvrata //
upamanyuruvāca /

13.45.275

namo devādhidevāya mahādevāya te namaḥ /
śakrarūpāya śakrāya śakraveṣadharāya ca //

13.45.276

namaste vajrahastāya piṅgalāyāruṇāya ca /
pinākapāṇaye nityaṃ śaṅkhaśūladharāya ca / //

13.45.277

namaste kṛṣṇavāsāya kṛṣṇakuñcitamūrdhaja /
kṛṣṇājinottarīyāya kṛṣṇāṣṭamiratāya ca //

13.45.278

śuklavarṇāya śuklāya śuklāmbaradharāya ca /
śuklabhasmāvaliptāya śuklakarmaratāya ca //

13.45.279

namostu raktavarṇāya raktāmbaradharāya ca /
raktadhvajapatākāya raktasraganulepine //

13.45.280

namostu pītavarṇāya pītāmbaradharāya ca //

13.45.281

namostūcchritacchatrāya kirīṭavaradhāriṇe /
ardhahārārdakeyūra ardhakuṇḍalakarṇine //

13.45.282

namaḥ pavanavegāya namo devāya vai namaḥ /
surendrāya munīndrāya mahendrāya namostu te //

13.45.283

namaḥ padmārdhamālāya utpalairmiśritāya ca /
ardhacandanaliptāya ardhasraganulepine //

13.45.284

nama ādityavaktrāya ādityanayanāya ca /
nama ādityavarṇāya ādityapratimāya ca //

13.45.285

namaḥ somāya saumyāya saumyavaktradharāya ca /
saumyarūpāya mukhyāya saumyadaṃṣṭrāvibhūṣiṇe //

13.45.286

namaḥ śyāmāya gaurāya ardhapītārdhapāṇḍave /
nārīnaraśarīrāya strīpuṃsāya namostu te //

13.45.287

namo vṛṣabhavāhāya gajendragamanāya ca /
durgamāya namastubhyamagamyāgamanāya ca //

13.45.288

namostu gaṇanītāya gaṇavṛndaratāya ca /
guṇānuyātamārgāya gaṇanityavratāya ca //

13.45.289

namaḥ śvetābhravarṇāya sandhyārāgaprabhāca ya /
anuddiṣṭāmabhidhānāya svarūpāya namostu te //

13.45.290

namo raktāgravāsāya raktasūtradharāya ca /
raktamālāvicitrāya raktāmbaradharāya ca //

13.45.291

maṇibhūṣitamūrdhāya namaścandrārdhabhūṣiṇe /
vicitramaṇimūrdhāya kusumāṣṭadharāya ca //

13.45.292

namo'gnimukhanetrāya sahasraśaśilocane /
agnirūpāya kāntāya namostu gahanāya ca //

13.45.293

khacarāya namastubhyaṃ gocarābhiratāya ca /
bhūcarāya bhuvanāya anantāya śivāya ca //

13.45.294

namo digvāsase nityamadhivāsasuvāsase /
namo jagannivāsāya pratipattisukhāya ca //

13.45.295

nityamudbaddhamukuṭe mahākeyūradhāriṇe /
sarpakaṇṭhopahārāya vicitrābharaṇāya ca //

13.45.296

namastrinetranetrāya sahasraśatalocane /
strīpuṃsāya napuṃsāya namaḥ sāṅkhyāya yogine //

13.45.297

śaṃyorabhisravantāya atharvāya namonamaḥ /
namaḥ sarvārtināśāya namaḥ śokaharāya ca //

13.45.298

namo meghaninādāya bahumāyādharāya ca /
bījakṣetrābhipālāya sraṣṭārāya namonamaḥ //

13.45.299

namaḥ surāsureśāya viśveśāya namonamaḥ /
manaḥ pavanavegāya namaḥ pavanarūpiṇe //

13.45.300

namaḥ kāñcanamālāya girimālāya vai namaḥ /
namaḥ surārimālāya caṇḍavegāya vai namaḥ //

13.45.301

brahmaśiropahartāya mahiṣaghnāya vai namaḥ /
namaḥ strīrūpadhārāya yajñavidhvaṃsanāya ca //

13.45.302

namastripurahartāya yajñavidhvaṃsanāya ca /
namaḥ kāmāṅganāśāya kāladaṇḍadharāya ca //

13.45.303

namaḥ skandaviśākhāya brahmadaṇḍāya vai namaḥ /
namo bhavāya śarvāya viśvarūpāya vai namaḥ //

13.45.304

īśānāya bhavaghnāya namostvandhakaghātine /
namo viśvāya māyāyacintyācintyāya vai namaḥ //

13.45.305

tvaṃ no gatiśca śreṣṭhaśca tvameva hṛdayaṃ tathā.] tvaṃ brahmā sarvadevānāṃ rudrāṇāṃ nīlalohitaḥ //

13.45.306

ātmā ca sarvabhūtānāṃ sāṅkhye puruṣa ucyate /
ṛṣabhastvaṃ pavitrāṇāṃ yogināṃ niṣkalaḥ śivaḥ //

13.45.307

gṛhasthastvamāśragiṇāmīśvarāṇāṃ maheśvaraḥ /
kuberaḥ sarvayakṣāṇāṃ kratūnāṃ viṣṇurucyate //

13.45.308

parvatānāṃ bhavānmerurnakṣatrāṇāṃ ca candramāḥ /
vasiṣṭhastvamṛṣīṇāṃ ca grahāṇāṃ sūrya ucyate //

13.45.309

āraṇyānāṃ paśūnāṃ ca siṃhastvaṃ parameśvaraḥ /
grāmyāṇāṃ govṛṣaścāsi bhavām̐llokprapūjitaḥ //

13.45.310

ādityānāṃ bhavānviṣṇurvasūnāṃ caiva pāvakaḥ /
pakṣiṇāṃ vainateyastvamananto bhrujageṣu ca //

13.45.311

sāmavedaśca vedānāṃ yajuṣāṃ śatarudriyam /
sanatkumāro yogānāṃ sāṅkhyānāṃ kapilo hyasi //

13.45.312

śakrosi marutāṃ deva pitṝṇāṃ havyavāḍasi //
brahmalokaśca lokānāṃ gatīnāṃ mokṣa ucyase //

13.45.313

kṣīrodaḥ sāgarāṇāṃ ca śailānāṃ himavāngiriḥ /
varṇānāṃ brāhmaṇaścāsi viprāṇāṃ dīkṣito dvijaḥ //

13.45.314

ādistvamasi lokānāṃ saṃhartā kāla eva ca yaccānyadapi loke vai sarvatejodhikaṃ smṛtam /
tatsarvaṃ bhagavāneva iti me niścitā matiḥ //

13.45.315

namaste bhagavandeva namaste bhaktavatsalaḥ /
yogeśvara namaste'stu namaste visvasambhava //

13.45.316

prasīda mama bhaktasya dīnasya kṛpaṇasya ca /
anaiśvaryeṇi yuktasya gatirbhava sanātana //

13.45.317

yaccāparādhaṃ kṛtavānajñātvā parameśvara /
madbhakta iti deveśa tatsarvaṃ kṣantumarhasi //

13.45.318

mohitaścāsmi deveśa tvayā rūpaviparyayāt /
nārghyaṃ tena mayā dattaṃ pādyaṃ cāpi maheśvara //

13.45.319

evaṃ stutvā'hamīśānaṃ pādyamarghyaṃ ca bhaktitaḥ /
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā sarvaṃ tasmai nyavedayam //

13.45.320

tataḥ śītāmbusaṃyuktā divyagandhasamanvitā /
puṣpavṛṣṭiḥ śubhā tāta papāta mama mūrdhani //

13.45.321

dundubhiśca tadā divyastāḍito devakinkaraiḥ /
vavau ca mārutaḥ puṇyaḥ śucigandhaḥ sukhāvahaḥ //

13.45.322

tataḥ prīto mahādevaḥ sapatnīko vṛṣadhvajaḥ /
abravīttridaśāṃstatra harṣayanniva māṃ tadā //

13.45.323

paśyadhvaṃ tridaśāḥ sarve upamanyormahātmanaḥ /
mayi bhaktiṃ parāṃ nityamekabhāvādavasthitām //

13.45.324

evamuktāstadā kṛṣṇa surāste śūlapāṇinā /
ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve namaskṛtvā vṛṣadhvajam //

13.45.325

bhagavandevadeveśa lokanātha jagatpate /
labhatāṃ sarvakāmebhyaḥ phalaṃ tvatto dvijottamaḥ //

13.45.326

evamuktastataḥ śarvaḥ surairbrahmādibhistathā /
āha māṃ bhagavānīśaḥ prahasanniva śaṅkaraḥ //
bhagavānuvāca /

13.45.327

vatsopamanyo tṛṣṭosmi paśya māṃ munipuṅgava /
dṛḍhabhaktosi viprarṣe mayā jijñāsito hyasi //

13.45.328

anayā caiva bhaktyā te atyarthaṃ prītimānaham /
tasmātsarvāndadāmyadya kāmāṃstava yathopsitān //

13.45.329

evamuktasya caivātha mahādevena dhīmatā /
harṣādaśrūṇyavartanta romaharṣastvajāyata //

13.45.330

abravaṃ ca tadā deva harṣagadgadayā girā /
jānubhyāmavanīṃ gatvā praṇamya ca punaḥpunaḥ //

13.45.331

adya jāto hyahaṃ deva saphalaṃ janma cādya me /
yanme sākṣānmahādevaḥ prasannastiṣṭhate'grataḥ //

13.45.332

yaṃ na paśyanti caivāddhā devā hyamitavikramam /
tamahaṃ dṛṣṭavāndevaṃ ko'nyo dhanyataro mayā //

13.45.333

evaṃ dhyāyanti vidvāṃsaḥ paraṃ tattvaṃ sanātanam /
tadviśeṣamatikhyātaṃ yadajaṃ jñānamakṣaram //

13.45.334

sa eṣa bhagavāndevaḥ sarvasattvādiravyayaḥ /
sarvatattvavidhānajñaḥ pradhānapuruṣaḥ paraḥ //

13.45.335

yo'sṛjaddakṣiṇādaṅgādbrahmāṇāṃ lokasambhavam /
vāmapārśvāttathā viṣṇuṃ lokarakṣārthamīśvaraḥ //

13.45.336

yugānte caiva samprāpte rudramīśo'sṛjatprabhuḥ /
sa rudraḥ saṃharankṛtsnaṃ jagatsthāvarajaṅgamam //

13.45.337

kālo bhūtvā paraṃ brahma yāti saṃvartakānalaḥ /
yugānte sarvabhūtāni grasanniva vyavasthitaḥ //

13.45.338

eṣa devo mahādevo jagatsṛṣṭvā carācaram /
kalpānte caiva sarveṣāṃ smṛtimākṣipya tiṣṭhati //

13.45.339

sarvagaḥ sarvabhūtātmā sarvabhūtabhavodbhavaḥ /
āste sarvagato nityamadṛśyaḥ sarvadaivataiḥ //

13.45.340

yadi deyo varo mahyaṃ yadi tuṣṭo'si me prabho /
bhaktirbhaktu me nityaṃ tvayi deva sureśvara //

13.45.341

atītānāgataṃ caiva vartamānaṃ ca yadvibho /
jānīyāmiti me buddhiḥ prasādātsurasattama //

13.45.342

kṣīrodanaṃ ca bhuñjīyāmakṣayaṃ saha bāndhavaiḥ /
āśrame ca sadā'smākaṃ sānnidhyaṃ paramastu te //

13.45.343

evamuktaḥ sa māṃ prāha bhagavām̐llokapūjitaḥ /
maheśvaro mahātejāśvarācaraguruḥ śivaḥ //
śrībhagavānuvāca /

13.45.344

ajaraścāmaraścaiva bhava tvaṃ duḥkhavarjitaḥ /
yaśasvī tejasā yukto divyajñānasamanvitaḥ //

13.45.345

ṛṣīṇāmabhigamyaśca matprasādādhbhaviṣyasi /
śīlavānguṇasampannaḥ sarvajñaḥ priyadarśanaḥ //

13.45.346

akṣayaṃ yauvanaṃ te'stu tejaścaivānalopamam /
kṣīrodaḥ sāgaraścaiva yatrayatrecchasi priyam //

13.45.347

tatra te bhavitā kāmaṃ sānnidhyaṃ payasonidheḥ /
kṣīrodanaṃ ca bhuṅkha tvamamṛtena samanvitam //

13.45.348

bandhubhiḥ sahitaḥ kalpaṃ tato māmupayāsyasi /
akṣayā bāndhavāścaiva kulaṃ gotraṃ ca te sadā //

13.45.349

bhaviṣyati dvijaśreṣṭha mayi bhaktiśca śāśvatī /
sānnidhyaṃ cāśrame nityaṃ kariṣyāmi dvijottama //

13.45.350

tiṣṭha vatsa yathākāmaṃ notkaṇṭhāṃ ca kariṣyati /
smṛtastvayā punarvipra kariṣyāmi ca darśanam //

13.45.351

evamuktvā sa bhagavānsūryakoṭisamaprabhaḥ /
īśānaḥ sa varāndattvā tatraivāntaradhīyata //

13.45.352

evaṃ dṛṣṭo mayā kṛṣṇa devadevaḥ samādhinā /
tadavāptaṃ ca me sarvaṃ yaduktaṃ tena dhīmatā //

13.45.353

pratyakṣaṃ caiva te kṛṣṇa paśya siddhānvyavasthitān /
ṛṣīnvidyādharānyakṣāngandharvāpsarasastathā //

13.45.354

paśya vṛkṣalatāgulmānsarvapuṣpaphalapradān /
sarvartukusumairyuktānsukhapatrānsugandhinaḥ //

13.45.355

sarvametanmahābāho divyabhāvasamanvitam /
prasādāddevadevasya īśaavarasya mahātmanaḥ //
vāsudeva uvāca /

13.45.356

etacchrutvā vacastasya pratyakṣamiva darśanam /
vismayaṃ paramaṃ gatvā abravaṃ taṃ mahāmunim //

13.45.357

dhanyastvamasi viprendri kastvadanyosti puṇyakṛt /
yasya devādhidevaste sānnidhyaṃ kurute'śrame //

13.45.358

api tāvanmamāpyevaṃ dadyātsa bhagavāñśivaḥ /
darśaṃ muniśārdūla prasādaṃ cāpi śaṅkaraḥ //
upamanyuruvāca /

13.45.359

[drakṣyase puṇḍarīkākṣa mahādevaṃ na saṃśayaḥ /
acireṇaiva kālena yathā dṛṣṭo mayā'nagha //

13.45.360

cakṣuṣā caiva divyena paśyāmyamitavikramam /
ṣaṣṭhe māsi mahādevaṃ drakṣyase puruṣottama //

13.45.361

ṣoḍaśāṣṭau varāṃścāpi prāpsyasi tvaṃ maheśvarāt /
sapatnīkādyaduśreṣṭha satyametadbravīmi te //

13.45.362

atītānāgataṃ caiva vartamānaṃ ca nityaśaḥ / viditaṃ me mahābāho prasādāttasya dhīmataḥ // ]

13.45.363

etānsahasraśaścānyānsamanudhyātavānharaḥ /
kasmātprasādaṃ bhagavānna kuryāttava mādhava //

13.45.364

tvādṛśena hi devānāṃ ślāghanīya samāgamaḥ / brahmaṇaayenānṛśaṃsena śraddadhānena cāpyuta /
japyaṃ tu te pradāsyāmi yena drakṣyasi śankaram //
śrīkṛṣṇa uvāca /

13.45.365

abravaṃ tamahaṃ brahmantvatprasādānmahāmune /
drakṣye ditijasaṅghānāṃ mardanaṃ tridaśeśvaram //

13.45.366

evaṃ kathayatastasya mahādevāśritāṃ kathām /
dinānyaṣṭau tato jagmurmuhūrtamiva bhārata //

13.45.367

dine'ṣṭame tu vipreṇi dīkṣito'haṃ yathāvidhi /
daṇḍī muṇḍī kuśī cīri ghṛtākto mekhalīkṛtaḥ //

13.45.368

māsamekaṃ phalāhāro dvitīyaṃ salilāśanaḥ /
tṛtīyaṃ ca caturthaṃ ca pañcamaṃ cānilāśaḥ //

13.45.369

ekapādena tiṣṭhaṃśca ūrdhvabāhuratandritaḥ /
tejaḥ sūryasahasrasya apaśyaṃ divi bhārata //

13.45.370

tasya madhyagataṃ cāpi tejasaḥ pāṇḍunandana / indrāyudhapinaddhāṅgaṃ vidyunmālāgavākṣakam /
nīlasailacayaprakhyaṃ balākābhūṣitāmbaram //

13.45.371

tatra sthitaśca bhagavāndevyā saha mahādyutiḥ /
tapasā tejasā kāntyā dīptayā saha bhāryayā //

13.45.372

rarāja bhagavāṃstatra devyā saha maheśvaraḥ /
somena sahitaḥ sūryo yathā meghasthitastathā //

13.45.373

saṃhṛṣṭaromā kaunteya vismayotphullalocanaḥ /
apaśyaṃ devasaṅghānāṃ gatimārtiharaṃ haram //

13.45.374

kirīṭinaṃ gadinaṃ śūlapāṇiṃ vyāghrājinaṃ jaṭilaṃ daṇḍapāṇim /
pinākinaṃ vajriṇaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ śubhāṅgadaṃ vyālayajñopavītam //

13.45.375

divyāṃ mālāmurasā'nekavarṇāṃ samudvahantaṃ gulphadeśāvalambām /
candraṃ yathā pariviṣṭaṃ sasandhyaṃ varṣātyaye tadvadapaśyamenam //

13.45.376

pramathānāṃ gaṇaiścaiva samantātparivāritam /
śaradīva suduṣprekṣyaṃ pariviṣṭaṃ divākaram //

13.45.377

ekādaśaśatānyevaṃ rudrāṇāṃ vṛṣavāhanam astuvaṃ niyatātmānaṃ karmabhiḥ śubhakarmiṇam //

13.45.378

ādityā vasavaḥ sādhyā viśvedevāstathā'śvinau /
viśvābhiḥ stutibhirdevaṃ viśvadevaṃ samastuvan //

13.45.379

śatakratuśca bhagavānviṣṇuścāditinandanau /
brahmā rathantaraṃ sāma īrayanti bhavāntike //

13.45.380

yogīśvarāḥ subahavo yogadaṃ pitaraṃ gurum /
brahmarṣayaśca sasutāstathā devarṣayaśca vai //

13.45.381

pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca nakṣatrāṇi grahāstathā /
māsārdhamāsā kratavo rātriḥ saṃvatsarāḥ kṣaṇāḥ //

13.45.382

muhūrtāśca nimepāśca tathaiva yugaparyayāḥ /
divyā rājannamasyanti vidyāḥ satvavidastathā //

13.45.383

sanatkumāro devāśca itihāsāstathaiva ca /
marīciraṅgirā atriḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ //

13.45.384

manavaḥ sapta somaśca arthavā sabṛhaspatiḥ /
bhṛgurdakṣaḥ kaśyapaśca vasiṣṭhaḥ kāśya eva ca //

13.45.385

chandāṃsi dīkṣā yajñāśca dakṣiṇāḥ pāvako haviḥ /
yajñopagāni dravyāṇi mūrtimanti yudhiṣṭhira //

13.45.386

prajānāṃ pālakāḥ sarve saritaḥ pannagā nagāḥ /
devānāṃ mātaraḥ sarvādevapatnya sakanyakāḥ //

13.45.387

sahasrāṇi munīnāṃ ca ayutānyarbudāni ca /
namasyanti prabhuṃ śāntaṃ parvatāḥsāgarā diśaḥ //

13.45.388

gandharvāpsarasaścaiva gītavāditrakovidāḥ /
divyatāleṣu gāyantaḥ stuvanti bhavamadbhutam //

13.45.389

vidyādharā dānavāśca guhyakā rākṣasāstathā / sarvāṇi caiva bhūtāni stāvarāṇi carāṇi ca /
namasyanti mahārāja vāṅmanaḥ karmabhirvibhum //

13.45.390

purastāddhiṣṭhitaḥ śarvo mamāsīstridaśeśvaraḥ //

13.45.391

purastaddhiṣṭhitaṃ dṛṣṭvā mameśānaṃ ca bhārata /
saprajāpatiśakrāntaṃ jaganmāmabhyudaikṣata //

13.45.392

īkṣituṃ ca mahādevaṃ na me śaktirabhūttadā /
tato māmabravīddevaḥ paśya kṛṣṇa vadasva ca //

13.45.393

tvayā hyārādhitaścāhaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ /
tvatsamo nāsti me kaścittriṣu lokaṣu vai priyaḥ //

13.45.394

śirasā vandite deve devī prītā hyumā tadā /
tato'hamabruvaṃ sthāṇuṃ stutaṃ brahmādibhiḥ suraiḥ //
kṛṣṇa uvāca /

13.45.395

namostu te śāśvata sarvayone brāhmādhipaṃ tvāmṛṣayo vadanti /
tapaśca satvaṃ ca rajastamaśca tvāmeva satyaṃ ca vadanti santaḥ //

13.45.396

tvaṃ vai brahmā ca rudraśca varuṇo'gnirmanurbhavaḥ /
dhātā tvaṣṭā vidhātā ca tvaṃ prabhuḥ sarvatomukhaḥ //

13.45.397

tvatto jātāni bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca /
tvayā sṛṣṭamidaṃ kṛtsnaṃ trailokyaṃ sacarācaram //

13.45.398

yānīndriyāṇīha manaśca kṛtsnaṃ ye vāyavaḥ sapti tathaiva cāgnayaḥ /
ye devasaṃsthāstava devatāśca tasmātparaṃ tvāmṛṣayo vadanti //

13.45.399

vedāśca yajñāḥ somaśca dakṣiṇā pāvako haviḥ /
yajñopagaṃ ca yatkiñcidbhagavāṃstadasaṃśayam //

13.45.400

iṣṭaṃ dattamadhītaṃ vratāni niyamāśca ye /
hrīḥ kīrtiḥ śrīrdyutistuṣṭiḥ siddhiścaiva tadarpaṇī //

13.45.401

kāmaḥ krodho bhayaṃ lobho madaḥ stambhotha matsaraḥ /
ādhayo vyādhayaścaiva bhagavaṃstanavastava //

13.45.402

kṛtirvikāraḥ praṇayaḥ pradhānaṃ bījamavyayam /
manasaḥ paramā yoniḥ prabhāvaścāpi śāśvataḥ //

13.45.403

avyaktaḥ pāvano'cintyaḥ sahasrāṃśurhiraṇmayaḥ /
ādirgaṇānāṃ sarveṣāṃ bhavānvaijīvitāśrayaḥ //

13.45.404

mahānātmā matirbrahmā viśvaḥ śambhuḥ svayambhuvaḥ /
buddhiḥ prajñopalabdhiścasaṃvitkhyātirdhṛtiḥ smṛtiḥ //

13.45.405

paryāyavācakaiḥ śabdairmahānātmā vibhāvyate /
tvāṃ buddhvā brāhmaṇo vedātpramohaṃ viniyacchati //

13.45.406

hṛdayaṃ sarvabhūtānāṃ kṣetrajñastvamṛṣistutaḥ //

13.45.407

sarvataḥ pāṇipādastvaṃ sarvatokṣiśiromukhaḥ /
sarvataḥ śrutimām̐lloke sarvamāvṛtya tiṣṭhasi //

13.45.408

phalaṃ tvamasi digmāṃśornimeṣādiṣu karmasu / tvaṃ vai prabārciḥ puruṣaḥ sarvasya hṛdi saṃśritaḥ /
aṇimā mahimā prāptirīśāno jyotiravyayaḥ //

13.45.409

tvayi buddhirmatirlokāḥ prapannāḥ saṃśritāśca ye /
dhyānino nityayogāśca satyasatvā jitendriyāḥ //

13.45.410

yastvāṃ dhruvaṃ vedayate guhāśayaṃ prabhuṃ purāṇaṃ puruṣaṃ viśvarūpam /
hiraṇmayaṃ buddhimatāṃ parāṃ gatiṃ sa buddhimānbuddhimatītya tiṣṭhati //

13.45.411

viditvā sapta sūkṣmāṇi ṣaḍaṅgaṃ tvāṃ ca mūrtitaḥ /
pradhānavidhiyogasthastvāmeva viśate budhaḥ //

13.45.412

evamukte mayā pārtha bhave cārtivināśane /
carācaraṃ jagatsargaṃ siṃhanādaṃ tadā'karot //

13.45.413

taṃ viprasaṅghāśca surāsurāśca nāgāḥ piśācāḥ pitaro vayāṃsi /
rakṣogaṇā bhūtagaṇāśca sarve maharṣayaścaiva tadā praṇemuḥ //

13.45.414

mama mūrdhni ca divyānāṃ kusumānāṃ sugandhinām /
rāśayo nipatanti sma vāyuśca susukho vavau //

13.45.415

nirīkṣya bhagavāndevīṃ hyumāṃ māṃ ca jagaddhitaḥ /
śatakratuṃ cābhivīkṣya svayaṃ māmāha śaṅkaraḥ //

13.45.416

vidmaḥ kṛṣṇa parāṃ bhaktimasmāsu tava śatruhan /
kriyatāmātmanaḥ śreyaḥ prītirhitvayi me parā //

13.45.417

vṛṇīṣvāṣṭau varānkṛṣṇa dātā'smi tava sattama /
brūhi yādavaśārdūla yānicchasi sudurlabhān //

13.45.1

yayā'pageya nāmāni śrutānīha jagatpateḥ /
pitāmaheśāya vibho nāmānyācakṣya śambhave //

13.45.2

babhrave viśvarūpāya mahābhāgyaṃ ca tattvataḥ /
surāsuragurau deve śankare'vyaktayonaye //
bhīṣma uvāca /

13.45.3

aśakto'haṃ guṇānyaktuṃ mahādevasya dhīmataḥ /
yo hi sarvagato devo na ca sarvatra dṛśyate //

13.45.4

brahmaviṣṇusureśānāṃ sraṣṭā ca prabhureva ca /
brahmādayaḥ piśācāntā yaṃ hi devā upāsate //

13.45.5

prakṛtīnāṃ paratvena puruṣasya ca yaḥ paraḥ / cintyate yo yogavidbhirṛṣibhistattvadarśibhiḥ /
akṣaraṃ paramaṃ brahma asacca sadasacca yaḥ //

13.45.6

prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva kṣobhayitvā svatejasā /
brahmāṇamasṛjattasmāddevadevaḥ prajāpatiḥ //

13.45.7

ko hi śakto guṇānvaktaṃ devadevasya dhīmataḥ /
garbhajanmajarāyukto martyo mṛtyusamanvitaḥ //

13.45.8

ko hi śakto bhavaṃ jñātuṃ madvidhaḥ parameśvaram /
krate nārāyaṇātputra śaṅkacakragadādharāt //

13.45.9

eṣa vidvānguṇaśreṣṭho viṣṇuḥ paramadurjayaḥ //
divyacakṣurmahātejā vīkṣyate yogacakṣuṣā //

13.45.10

rudrabhaktyā tu kṛṣṇena jagadvyāptaṃ mahātmanā /
taṃ prasādya tadā devaṃ badaryāṃ kila bhārata //

13.45.11

arthātpriyataratvaṃ ca sarvalokeṣu vai tadā /
prāptavāneva rājendra suvarṇākṣānmaheśvarāt //

13.45.12

pūrṇaṃ varṣasahasraṃ tu taptavāneṣa mādhavaḥ /
prasādya varadaṃ devaṃ carācaraguruṃ śivam //

13.45.13

yugeyuge tu kṛṣṇena toṣito vai maheśvaraḥ /
bhaktyā paramayā caiva prītaścaiva mahātmanaḥ //

13.45.14

aiśvaryaṃ yādṛsaṃ tasya jagadyonermahātmanaḥ //
tadayaṃ dṛṣṭavānsākṣātputrārthe hariracyutaḥ //

13.45.15

yasmātparataraṃ caiva nānyaṃ paśyāmi bhārata /
vyākhyātuṃ devadevasya śakto nāmānyaśaṣataḥ //

13.45.16

eṣa śakto mahābāhurvaktuṃ bhagavato guṇān /
vibhūtiṃ caiva kārtsnyena satyāṃ māheśvarīṃ nṛpa //
vaiśampāyana uvāca /

13.45.17

evamuktvā tadā bhīṣmo vāsudevaṃ mahāyaśāḥ / bhavamāhātmyasaṃyuktamidamāha pitāmahaḥ // 7-45-2 śivāya viṣṇurūpāyeti jha.pāṭhaḥ // 7-45-3 taṇḍinā brahmayonineti jha.pāṭhaḥ // 7-45-18 te tvayā // 7-45-21 yajñavāhā iti chandasāmeva viśeṣaṇam / chandāṃsi vai devebhyo havyamūḍhvreti brāhmaṇāt teṣāṃ yajñavāhatvasiddhiḥ / stobhāḥ sāmapūraṇānyakṣarāṇi hummā ityādīni // 7-45-25 narendraputrīṃ ṛkṣarājasya jāmbavato duhitaram // 7-45-26 abhyanujñāya sthitaṃ māmiti śeṣaḥ / athocaturityardhaḥ // 7-45-33 bhasmarāśibhiriti bhasmacchannairagnibhaiḥ // 7-45-40 samprakṣālaiḥ maitryādibhiścittaśodhanaṃ kurvadbhiḥ // 7-45-41 gocāriṇo govanmukhenaiva caranto hastavyāpāraśūnyā ityarthaḥ / marīcipāścandraraśmi pānenaiva jīvantaḥ // 7-45-47 niyamāḥ ambupānādayastairevāmpuṣaiḥ kṣīrapairityādināmabhiḥ khyātaiḥ / praviśannevāpaśyamupamanyumiti śeṣaḥ // 7-45-58 samānāṃ savatsaraṇāmarbudaṃ samārvudam // 7-45-59 prahasya mandāranāmnaḥ // 7-45-60 bhagavatā mahādevena // 7-45-61 utpāditaṃ tasyaiva daityasya hananārtham // 7-45-63 jīrṇaṃ jīrṇatṛṇavadvyarthamityarthaḥ // 7-45-64 varadattasya sarvaśastrāvadhyastvaṃ bhaveti dattavarasya // 7-45-77 saptakapālena tryambakadaivatyena hetunā / devaiḥ saptakapālena rudramiṣṭvā āpo nirmitā ityarthaḥ // 7-45-78 rudraprasādājjanayāmāsati śeṣaḥ // 7-45-81 musaleṣvayogreṣu kāṣṭhakīleṣu // 7-45-82 carudraḥ carordravaḥ maṇḍa iti yāvat / caruśabdapūrvāddravateranyebhyopi dṛśyata iti ḍaḥ / bhartāraṃvināpi carudravapānamātreṇa tava putro bhaviṣyatītyarthaḥ // 7-45-96 dhūmraścāpi mamānuja iti ṭa.tha.pāṭhaḥ // 7-45-109 pāvanānāṃ pavanāśinām / vanāśānāṃ abbhakṣāṇām // 7-45-112 pravadya prapanno bhava // 7-45-118 durādhāraḥ manasi dhartumaśakyaḥ 7-45-126 pravālāṅkurabhūṣaṇe vasantastena kālopyayamevetyarthaḥ 7-45-139 bhūdharaḥ śeṣanāgaḥ // 7-45-146 sarvavāsakaḥ sarvasyācchādakaḥ 7-45-161 abhavaṃ sandhirārṣaḥ // 7-45-165 bhāvā maiva / bhavāni bhūyāsam // 7-45-168 anārjavaṃ vakram / yugaṃ kaliyugam // 7-45-174 asāraṃ nāsti sāro yasmādanyastam // 7-45-177 īśe īśasya / bhavane sattāyām / ko hetuḥ kā yuktiḥ / īśasattve pramāṇaṃ nāstītyarthaḥ // 7-45-271 rathantarajyeṣṭhe sāmanī // 7-45-278 śuklaṃ karma hiṃsārahito dhyānādidharmaḥ // 7-45-283 miśritāya miśritamālāya // 7-45-295 mukuṭe mukuṭāya // 7-45-296 trīṇi netrāṇīva netrāṇi lokayātrānirvāhakāṇyagnicandrasūryākhyāni netrāṇi yasya tasyai trinetranetrāya / locane locanāya // 7-45-298 sraṣṭārāya auṇādikaḥ sṛjetvāran / sraṣṭre ityarthaḥ // 7-45-304 māyāya māyāvine // 7-45-325 kāmebhyaḥ kāmān kāmyamānān arthān // 7-45-333 ṣaḍviṃśakamiti khyātamiti ṭa.tha.pāṭhaḥ // 7-45-336 taṃ tvāṃ praṇamya śairasā prasādya prārthaye prabho iti ṭa.tha.pāṭhaḥ // 7-45-375 pariviṣṭaṃ pariveṣavantam //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc