Mahabharata · Chapter 13.34

strīpuṃsayoḥ samprayoge sparśaḥ kasyādhiko bhavet /
etasminsaṃśaye rājanyathāvadvaktumarhasi //
bhīṣma uvāca /

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
bhaṅgāsvanena śakrasya yathā vairamabhūtpurā //

purā bhaṅgāsvano nāma rājarṣiratidhārmikaḥ /
aputraḥ puruṣavyāghra putrārthaṃ yajñamāharat //

agniṣṭutaṃ sa rājarṣirindradviṣṭaṃ mahābalaḥ /
prāyaścitteṣu martyānāṃ putrakāmeṣu ceṣyate //

indro jñātvā tu taṃ yajñaṃ mahābhāgaḥ sureśvaraḥ / antaraṃ tasya rājarṣeranvicchanniyatātmanaḥ /
na caivāsyāntaraṃ rājansa dadarśa mahātmanaḥ //

kasya cittvatha kālasya mṛgayāṃ gatavānnṛpaḥ /
idamantaramityeva śakro nṛpamamohayat //

ekāśvena ca rājarṣirbhrānta indreṇa mohitaḥ /
na diśo'vindata nṛpaḥ kṣutpipāsārditastadā //

itaścetaśca dhāvanvai śramatṛṣṇārdito nṛpa /
saro'paśyatsuruciraṃ pūrṇaṃ paramavāriṇā //

so'vagāhya sarastāta pāyayāmāsa vājinam //

atha pītodakaṃ so'śvaṃ vṛkṣe baddhvā nṛpottamaḥ /
avagāhya tataḥ snātastatra strītvamavāptavān //

ātmānaṃ strīkṛtaṃ dṛṣṭvā vrīḍito nṛpasattamaḥ /
cintānugatasarvātmā vyākulendriyacetanaḥ //

ārohiṣye kathaṃ tvaśvaṃ kathaṃ yāsyāmi vai puram /
iṣṭenāgniṣṭutā cāpi putrāṇāṃ śatamaurasam //

jātaṃ mahābalānāṃ me tānpravakṣyāmi kinnavaham /
dāreṣu cātmakīyeṣu paurajānapadeṣu ca //

mṛdutvaṃ ca tanutvaṃ ca parādhīnatvameva ca / hāsabhāvādi lāvaṇyaṃ strīguṇādvā kutūhalam /
strīguṇā ṛṣibhiḥ proktā dharmatattvārthadarśibhiḥ //

vyāyāmaḥ karkaśatvaṃ ca vīryaṃ ca puruṣe guṇāḥ //

pauruṣaṃ vipranaṣṭaṃ strītvaṃ kenāpi me'bhavat /
strībhāvātpunaraśvaṃ taṃ kathamāroḍhumutsahe //

mahatā tvatha khedena āruhyāśvaṃ narādhipaḥ / punarāyātpuraṃ tāta strībhūto nṛpasattamaḥ /

putrā dārāśca bhṛtyāśca paurajānapadāśca te /
kinnvidaṃ tviti vijñāya vismayaṃ paramaṃ gatāḥ //

athovāca sa rājarṣiḥ strībhūto vadatāṃvaraḥ / mṛgayāmasmi niryāto balaiḥ parivṛto dṛḍham /
udbhāntaḥ prāviśaṃ ghorāmaṭavīṃ daivamohitaḥ //

aṭavyāṃ ca sughoṃrāyāṃ tṛṣṇārto naṣṭacetanaḥ /
saraḥ suruciraprakhyamapaśyaṃ pakṣibhirvṛtam //

tatrāvagāḍhaḥ strībhūto vyaktaṃ daivānna saṃśayaḥ / atṛpta eva putrāṇāṃ dārāṇāṃ ca dhanasya ca //

nāmagotrāṇi cābhāvya dārāṇāṃ mantriṇāṃ tathā / āha putrāṃstataḥ so'tha strībhūtaḥ pārtivottamaḥ /
samprītyā bhujyatāṃrājyaṃ vanaṃ yāsyāmi putrakāḥ //

sa putrāṇāṃ śataṃ rājā abhiṣicya vanaṃ gataḥ /
gatvā caivāśramaṃ sā tu tāpasaṃ pratyapadyata //

tāpasenāsya putrāṇāmāśrameṣvabhavacchatam /
atha sā'dāya tānsarvānpūrvaputrānabhāṣata //

puruṣatve sutā yūyaṃ strītve ceme śataṃ sutāḥ /
ekatra bhujyatāṃ rājyaṃ bhrātṛbhāvena putrakāḥ //

sahitā bhrātaraste'tha rājyaṃ bubhujire tadā //

tāndṛṣṭvā bhātṛbhāvena bhuñjānānrājyamuttamam / cintayāmāsa devendro manyunā'tha pariplutaḥ /
upakāro'sya rājarṣeḥ kṛto nāpakṛtaṃ mayā //

tato brāhmaṇarupeṇa devarājaḥ śatakratuḥ /
bhedayāmāsa tāngatvā nagaraṃ vai nṛpātmajān //

bhrātṛṇāṃ nāsti saubhrātraṃ ye'pyekasya pitaḥ sutāḥ / kaśyapasya surāścaiva asurāśva sutāstathā /

rājyahetorvivaditāḥ kaśyapasya surāsurāḥ // yūyaṃ bhaṅgāsvanāpatyāstāpasasyetare sutāḥ /

yuṣmākaṃ bheditāste tu yuddhe'nyonyamapātayan /
tacchrutvā tāpasī cāpi santaptā praruroda ha //

brāhmaṇacchadmanā'bhyetya tāmindro'thānvapṛcchata /
kena duḥkhena santaptā rodiṣi tvaṃ varānane //

brāhmṇaṃ taṃ tato dṛṣṭvā sā strī karaṇamabravīt /
putrāṇāṃ dve śate brahmankālena vinipātite //

ahaṃ rājā'bhava vipra tatra pūrvaṃ śataṃ mama /
samutpannaṃ surūpāṇāṃ putrāṇāṃ brāhmaṇottama //

kadācinmṛgayāṃ yāta uddhānto gahane vane /
avagāḍhaśca sarasi strībhūto brāhmaṇottama //

putrānrājye pratiṣṭhāpya vanamasmi tato gataḥ //

striyāśca me putraśataṃ tāpasena mahātmanā /
āśrame janitaṃ brahmannītaṃ tannagaraṃ mayā //

teṣāṃ ca vairamutpannaṃ kālayogena vai dvija /
etacchocāmyahaṃ brahmandaivena samabhiplutā //

indrastāṃ duḥśitāṃ dṛṣṭvā abravītparuṣaṃ vacaḥ //

purā suduḥsahaṃ bhadre mama duḥkhaṃ tvayā kṛtam / indradviṣṭena yajatā māmanāhūya dhiṣṭhitam /
indro'hamasmi durbuddhe vairaṃ te pātitaṃ mayā //

indraṃ dṛṣṭvā tu rājarṣiḥ pādayoḥ śirasā gataḥ / prasīda tridaśaśreṣṭha putrakāmena sa kratuḥ /
iṣṭastridaśaśārdūla tatra me kṣantumarhasi //

praṇipātena tasyendraḥ parituṣṭo varaṃ dadau //

putrāste katame rājañjīvantvetatpracakṣva me /
strībhūtasya hi ye jātāḥ puruṣasyātha ye'bhavan //

tāpasī tu tataḥ śakramuvāca prayatāñjaliḥ /
strībhūtasya hi ye putrāste me jīvantu vāsava //

indrastu vismito dṛṣṭvā striyaṃ papraccha tāṃ punaḥ /
puruṣotpāditā ye te kathaṃ dveṣyāḥ sutāstava //

strībhūtasya hi ye jātāḥ snehastebhyo'dhikaḥ katham /
kāraṇaṃ śrotumicchāmi tanme vaktumihārhasi //
stryuvāca /

striyāstvabhyadhikaḥ sneho na tatā puruṣasya vai /
tasmātte śakra jīvantu ye jātāḥ strīkṛtasya vai //
bhīṣma uvāca /

evamuktastatastvindraḥ prīto vākyamuvāca ha /
sarva eveha jīvantu putrāste satyavādini //

varaṃ ca vṛṇu rājendra yaṃ tvamicchasi suvrata /
puruṣatvamatha strītvaṃ matto yadabhikāṅkṣase //
stryuvāca /

strītvameva vṛṇe śakra puṃstvaṃ necchāmi vāsava /
evamuktastu devendrastāṃ striyaṃ pratyuvāca ha //

puruṣatvaṃ kathaṃ tyaktvā strītvaṃ rocayase vibho /
evamuktaḥ pratyuvāca strībhūto rājasattamaḥ //

striyāḥ puruṣasaṃyoge prītirabhyadhikā sadā /
etasmātkāraṇācchakra strītvameva vṛṇomyaham //

ramābhi cādhikaṃ strītve satyaṃ vai devasattama /
strībhāvena hi tuṣyāmi gamyatāṃ tridaśādhipa //

evamastviti coktvā tāmāpṛcchya tridivaṃ gataḥ /
evaṃ striyā mahārāja adhikā prītirucyate //