Mahabharata · Chapter 13.274

evamuktvā kurūnsarvānbhīṣmaḥ śāntanavastadā /
tūṣṇīṃ babhūva kauravyaḥ sa muhūrtamarindama //

dhārayāmāsa cātmānaṃ dhāraṇāsu yathākramam /
tasyordhvamagamanprāṇāḥ sanniruddhā mahātmanaḥ //

idamāścaryamāsīcca madhye teṣāṃ mahātmanām /
sahitairṛṣibhiḥ sarvaistadā vyāsādibhiḥ prabho //

yadyanmuñcati gātraṃ hi sa śantanusutastadā / tattadviśalyamabhavadyogayuktasya vai kramāt /
kṣaṇena prekṣatāṃ teṣāṃ viśalyaḥ so'bhavattadā //

taddṛṣṭvā vismitāḥ sarve vāsudevapurogamāḥ /
saha tairmunibhiḥ sarvaistadā vyāsādibhirnṛpa //

sanniruddhastu tenātmā sarveṣvāyataneṣu ca /
jagāma bhittvā mūrdhānaṃ divamabhyutpapāta ha //

devadundubhinādaśca puṣpavarṣaiḥ sahābhavat /
siddhā brahmarṣayaścaiva sādusādhviti harṣitāḥ //

maholkeva ca bhīṣmasya mūrdhadeśājjanādhipa /
niḥsṛkatyākāśamāviśya kṣaṇenāntaradhīyata //

evaṃ sa rājaśārdūla nṛpaḥ śāntanavastadā /
samayujyata lokaiḥ svairbharatānāṃ kulodvahaḥ //

tatastvādāya dārūṇi gandhāṃśca vividhānbahūn / citāṃ cakrurmahātmānaḥ pāṇḍavā vidurastathā /
yuyutsuścāpi kauravyaṃ prekṣakāstvitare'bhavan //

yudhiṣṭhiraśca gāṅgeyaṃ dhṛtarāṣṭraśca duḥkhitau /
chādayāmāsaturubhau kṣaumermālyaiśca kauravam //

dhārayāmāsa tasyātha yuyutsuśchatramuttamam /
cāmare vyajane śubhre bhīmasenārjunāvubhau / uṣṇīṣe parigṛhṇītāṃ mādrīputrāvubhau tathā //

yudhiṣṭhireṇa sahito dhṛtarāṣṭraśca pādataḥ / vṛddhā striyaḥ kauravāṇāṃ bhīṣmaṃ kurukulodvaham /
tālavṛntānyupādāya paryavījanta sarvaśaḥ //

tatosya vidivaccakruḥ pitṛmedhaṃ mahātmanaḥ /
yājakā juhuvuścāgnau jaguḥ sāmāni samāgāḥ //

tataścandanakāṣṭhaiśca tathā kālīyakairapi /
kālāguruprabhṛtibhirgandhaiścoccāvaccaistathā //

samavacchādya gāṅgeyaṃ samprajvālya hutāśanam /
apasavyamakurvanta dhṛtarāṣṭramukhāścitām //

saṃskṛtya ca kuruśreṣṭhaṃ gāṅgeyaṃ kurusattamāḥ /
jagmurbhāgīrathīṃ puṇyāmṛṣijuṣṭāṃ kurūdvahāḥ //

anugamyamānā vyāsena nāradenāsitena ca /
kṛṣṇena bharatastrībhirye ca paurāḥ samāgatāḥ //

udakaṃ cakrire sarve gāṅgeyasya mahātmanaḥ /
vidhivatkṣatriyaśreṣṭhāḥ sa ca sarvo janastadā //

tato bhāgīrathī devī tanayasyodake kṛte / utthāya salilāttasmādrudatī śokavihvalā /
paridevayatī tatra kaurakavānabhyabhāṣata //

nibodhata yathāvṛttamucyamānaṃ mayā nṛpāḥ / rājavṛttena sampannaḥ prajñayābhijanena ca /
satkartā kuruvṛddhānāṃ pitṛbhakto dṛḍhavrataḥ //

jāmadagnyena rāmeṇa yaḥ purā na parājitaḥ /
divyairastrairmahāvīryaḥ sa hato'dya śikhaṇḍinā //

aśmasāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ mama pārthivāḥ /
apaśyantyāḥ priyaṃ putraṃ yanna dīryati me'dya vai //

sametaṃ pārthivaṃ kṣatraṃ kāśipuryāṃ svayampare /
vijityaikarathenājau kanyāścāyaṃ jahāraha //

yasya nāsti bale tulyaḥ pṛthivyāmapi kaścana /
hataṃ śikhaṇḍinā śrutvā yanna dīryati me manaḥ //

jāmadagnyaḥ kurukṣetre yudhi yena mahātmanā /
pīḍito nātiyatnena sa hato'dya śikhaṇḍinā //

evaṃvidhaṃ bahu tadā vilanpatīṃ nahānadīm /
āśvāsayāmāsa tadā sāmnā dāmodaro vibhuḥ //

samāśvasihi bhadre tvaṃ mā śucaḥ śubhadarśane /
gataḥ sa paramaṃ lokaṃ tava putro na saṃśayaḥ //

vasureṣa mahātejāḥ śāpadoṣeṇa śobhane /
mānuṣatvamanuprāpto nainaṃ śocitumarhasi //

sa eṣa kṣatradharmeṇa yudhyamāno raṇājire /
dhanañjayena nihato naiṣa devi śikhaṇḍinā //

bhīṣmaṃ hi kuruśārdūlamudyateṣu mahāraṇe /
na śaktaḥ saṃyuge hantuṃ sākṣādapi śatakratuḥ //

svacchandatastava suto gataḥ svargaṃ śubhānane /
na śaktā vinihantuṃ hi raṇe taṃ sarvadevatāḥ //

tasmānmā tvaṃ saricchreṣṭhe śocasya kurunandanam /
vasūneṣa gato devi putraste vijvarā bhava //
vaiśampāyana uvāca /

ityuktā sā tu kṛṣṇena vyāsena tu saridvarā /
tyaktvā śokaṃ mahārāja svaṃ vāryavatatāra ha //

satkṛtya te tāṃ saritaṃ tataḥ kṛṣṇamukhā nṛpa /
anujñātāstayā sarve nyavartanta janādhipāḥ //