Mahabharata · Chapter 13.273

tataḥ kuntīsuto rājā paurajānapadaṃ janam /
pūjayitvā yathānyāyamanujajñe gṛhānprati //

sāntvayāmāsa nārīśca hataputrā hateśvarāḥ /
vipulairarthadānaiḥ sa tadā pāṇḍusuto nṛpaḥ //

sobhiṣikto mahāprājñaḥ prāpya rājyaṃ yudhiṣṭhiraḥ /
avasthāpya naraśreṣṭhaḥ sarvāḥ svaprakṛtīstathā //

dvijebhyo balamukhyebhyo naigamebhyaśca sarvaśaḥ /
pratigṛhyāśiṣo mukhyāstathā dharmabhṛtāṃvaraḥ //

uṣitvā śarvarīḥ śrīmānpañcāśannagarottame /
samayaṃ kauravāgryasya sasmāra puruṣarṣabhaḥ //

sa niryayau jagapurādyajakaiḥ parivāritaḥ /
dṛṣṭvā nivṛttamādityaṃ pravṛttaṃ cottarāyaṇam //

ghṛtaṃ mālyaṃ ca gandhāṃśca kṣaumāṇi ca yudhiṣṭhiraḥ /
candanāgarumukhyāni tathā kālagarūṇi ca //

prasthāpyaca pūrvaṃ kaunteyo bhīṣmasaṃskaraṇāya vai /
mālyāni ca varārhāṇi ratnāni vividhāni ca //

dhṛtarāṣṭraṃ puruskṛtya gāndhārīṃ ca yaśasvinīm /
mātaraṃ ca pṛthāṃ dhāmānbhrātṝṃśca puruṣarṣambhān //

janārdanenānugato vidureṇa ca dhīmatā /
yuyutsunā ca kauravyo yuyudhānena cābhibho //

mahatā rājabhogena pāribarheṇa saṃvṛtaḥ /
stūyamāno mahātejā bhīṣmisyāgnīnanuvrajan //

niścakrāma purāttasmādyathā devapatistathā /
āsasāda kurukṣetre tataḥ śāntanavaṃ nṛpaḥ //

upāsyamānaṃ vyāsena pārāśaryeṇa dhīmatā /
nāradena ca rājarṣe devalenāsitena ca //

hataśiṣṭairnṛpaiscānyairnānādeśasamāgataiḥ /
rakṣibhiśca mahātmānaṃ rakṣyamāṇaṃ samantataḥ //

śayānaṃ vīraśayane dadarśa nṛpatistataḥ /
tato rathādavārohaddhātṛbhiḥ saha dharmarāṭ //

abhivādyātha kaunteyaḥ pitāmahamarindamam /
dvaipāyanādīnviprāṃśca taiśca pratyabhinanditaḥ //

ṛtvigbhirbrahmakalpaiśca bhrātṛbhiḥ saha dharmajaḥ /
āsādya śaratalpasthamṛṣibhiḥ parivāritam //

abravīdbharataśreṣṭhaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ /
bhrātṛbhiḥ saha kauravyaḥ śayānaṃ nimnagāsutam //

yudhiṣṭhiro'haṃ nṛpate namaste jāhnavīsuta /
śṛṇoṣi cenmahābāho brūhi kiṃ karavāṇi te //

prāptosmi samaye rājannagnīnādāya te vibho /
ācāryānbrāhmaṇāṃścaiva ṛtvijo bhrātaraśca me //

putraśca te mahātejā dhṛtarāṣṭro janeśvaraḥ /
upasthitaḥ sahāmātyo vāsudevaśca vīryavān //

hataśiṣṭāśca rājānaḥ sarve ca kurujāṅgalāḥ /
tānpaśya naraśārdūla samunmīlaya locane //

yacceha kiñcitkartavyaṃ tatsarvaṃ prāpitaṃ mayā /
yathoktaṃ bhavatā kāle sarvameva ca tatkṛtam //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktastu gāṅgeyaḥ kuntīputreṇa dhīmatā /
dadarśa bhāratānsarvānsthitānsamparivārya ha //

tataścalavapurbhīṣmaḥ pragṛhya vipulaṃ bhujam /
oghameghasvaro vāgmī kāle vacanamabravīt //

diṣṭyā prāptosi kaunteya sahāmātyo yudhiṣṭhira /
parivṛtto hi bhagavānsahasrāṃśurdivākaraḥ //

aṣṭapañcāśataṃ rātryaḥ śayānasyādya me gatāḥ /
śareṣu niśitāgneṣu yathā varṣaśataṃ tathā //

māgho'yaṃ samanuprāpto māsaḥ puṇyo yudhiṣṭhira /
tribhāgaśeṣaḥ pakṣo'yaṃ śuklo bhavitumarhati //

evamuktvā tu gāṅgeyo dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram /
dhṛtarāṣṭramathāmantrya kāle vacanamabravīt //
bhīṣma uvāca /

rājanviditadharmosi sunirṇītārthasaṃśayaḥ /
bahuśrutā hi te viprā bahavaḥ paryupāsitāḥ //

veda śāstrāṇi sūkṣmāṇi dharmāṃśca manujeśvara /
vedāṃśca caturaḥ sarvānṣaḍaṅgairupabṛṃhitān //

na śocitavyaṃ kauravya bhavitavyaṃ hi tattathā /
śrutaṃ devarahasyaṃ te kṛṣṇadvaipāyanādapi //

yathā pāṇḍoḥ sutā rājaṃstathaiva tava dharmataḥ /
tānpālaya sthito dharme guruśuśrūṣaṇe ratān //

dharmarājo hi śuddhātmā nideśe sthāsyate tava /
ānṛśaṃsyaparaṃ hyena jānāmi guruvatsalam //

tava putrā durātmānaḥ krodhalobhaparāyaṇāḥ /
īrṣyābhibhūtā durvṛttāstānna śocitumarhasi //
vaiśampāyana uvāca /

etāvadhuktvā vacanaṃ dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam /
vāsudevaṃ mahābāhumabhyabhāṣaya kauravaḥ //
bhīṣma uvāca /

bhagavandevadeveśa surāsuranamaskṛta /
trivikrama namastubhyaṃ śaṅkhacakragadādhara //

vāsudevo hiraṇyātmā puruṣaḥ savitā virād /
jīvabhūto'nurūpastvaṃ paramātmā sanātanaḥ //

tvadbhaktaṃ tvadgatiṃ śāntamudāramaparigraham / trāyasva puṇḍarīkākṣa puruṣottama nityaśaḥ /
anujānīhi māṃ kṛṣṇa vaikuṇṭha puruṣottama //

rakṣyāśca te pāṇḍaveyā bhavānyeṣāṃ parāyaṇam /
uktavānasmi durbaddhiṃ mandaṃ duryodhanaṃ tadā //

yataḥ kṛṣṇastato dharmo yato dharmastato jayaḥ /
vāsudevena tīrthena putra saṃśāmya pāṇḍavaiḥ //

sandhānasya paraḥ kālastaveti ca punaḥpunaḥ / na ca me tadvaco mūḍhaḥ kṛtavānsa sumandadhīḥ /
ghātayitveha pṛthivīṃ tataḥ sa nidhanaṃ gataḥ //

tvāṃ tu jānāmyahaṃ devaṃ purāṇamṛṣisattamam /
nareṇa sahitaṃ deva badaryāṃ suciroṣitam //

tathā me nāradaḥ prāha vyāsaśca sumahātapāḥ /
naranārāyaṇāvetau sambhūtau manujeṣviti //

sa māṃ tvamanujānīhi kṛṣṇa mokṣye kalevaram /
tvayā'haṃ samanujñāto gaccheyaṃ paramāṃ gatim //
vāsudeva uvāca /

anujānāmi bhīṣma tvāṃ vasūnprāpnuhi pārthiva /
na te'sti vṛjinaṃ kiñcicchuddhātmaiśvaryasaṃyutaḥ //

pitṛbhaktosi rājarṣe mārkaṇḍeya ivāparaḥ /
tena mṛtyustava vaśe sthito bhṛtya ivānataḥ //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktastu gāṅgeyaḥ pāṇḍavānidamabravīt /
dhṛtarāṣṭramukhāṃścāpi sarvāṃśca suhṛdastathā //

prāṇānutsraṣṭumicchāmi tatrānujñātumarhatha /
satyeṣu yatitavyaṃ vaḥ satyaṃ hi paramaṃ balam //

ānṛśaṃsyaparairbhāvyaṃ sadaiva niyatātmabhiḥ /
brahmaṇyairdharmaśīlaiśca taponityaiśca bhāratāḥ //

ityuktvā suhṛdaḥ sarvāṃstathā sampūjya caiva ha / dhanaṃ bahuvidhaṃ rājandattvā nityaṃ dvijātiṣu /
punarevābravīddhīmānyudhiṣṭhiramidaṃ vacaḥ //

brāhmaṇāścaiva te nityaṃ prājñāścaiva viśeṣataḥ /
ācāryā ṛtvijaścaiva pūjanīyā janādhipa //