Mahabharata · Chapter 13.268

ye ca dharmamasūyante ye cainaṃ paryupāsate /
bravītu me bhavānetatkva te gacchanti tādṛśāḥ //
bhīṣma uvāca /

rajasā tamasā caiva samavastīrṇacetasaḥ /
narakaṃ pratipadyante dharmavidveṣimo janāḥ //

ye tu dharmaṃ mahārāja satataṃ paryupāsate /
satyārjavaparāḥ santaste vai svargabhūjo narāḥ //

dharma eva ratisteṣāmācāryopāsanādbhavet /
devalokaṃ prapadyante ye dharmaṃ paryupāsate //

manuṣyā yadi vā devāḥ śarīramupatāpya vai /
dharmiṇaḥ sukhamedhante lobhadveṣavivarjitāḥ //

prathamaṃ brahmṇaḥ putraṃ dharmamāhurmanīṣiṇaḥ /
dharmiṇaḥ paryupāsante phalaṃ pakvamivāśinaḥ //
yudhiṣṭhira uvāca /

asādhoḥ kīdṛśaṃ śīlaṃ sādhoścaiva tu kīdṛśam /
bravītu me bhavānetatsanto'santaśca kīdṛśāḥ //
bhīṣma uvāca /

durādhārāśca durdharṣā durmukhāścāpyasādhavaḥ /
sādhavaḥ śīlasampannāḥ śiṣṭācārasya lakṣaṇam //

rājamārge gavāṃ madhye janamadhye ca dharmiṇaḥ /
nopasecanti rājendra sargaṃ mūtrapurīṣayoḥ //

pañcānāṃ yajanaṃ kṛtvā śeṣamaśnanti sādhavaḥ /
na jalpanti ca bhuñjānā na nidrāntyārdrapāṇayaḥ //

citrabhānumapāṃ devaṃ goṣṭhaṃ caiva catuṣpatham /
brāhmaṇaṃ dhārmikaṃ vṛddhaṃ ye kurvanti pradakṣiṇam //

vṛddhānāṃ bhārataprānāṃ strīṇāṃ bālāturasya ca /
brāhmaṇānāṃ gavāṃ rājñāṃ panthānaṃ dadate ca ye //

atithīnāṃ ca sarveṣāṃ preṣyāṇāṃ svajanasya ca /
sāmānyaṃ bhojanaṃ kuryātsvayaṃ nāgryaśanaṃ vrajet //

na satyārjavadharmasya tulyamanyacca vidyate /
bahulā nāma gaustena gatimagryāṃ gatā kila //

muniśāpāddvijaḥ kaścidvyāghratāṃ samupāgataḥ /
bahulāṃ bhakṣaṇarucirāsvādya śapathena tu //

vimucya pītavatsāṃ tāṃ dṛṣṭvā smṛtvā purātanam /
jagāma lokānamalānsā svarāṣṭraṃ tathā punaḥ //

tasmātsatyārjavarato rājanrāṣṭraṃ samānavam /
tārayitvā sukhaṃ svargaṃ gantāsi bharatarṣabha //

tathā śaraṇakāmānāṃ goptā syātsvāgatapradaḥ // sāyaṃ prātarmanuṣyāṇāmaśanaṃ devanirmitam /

nāntarā bhojanaṃ dṛṣṭamupavāsavidhirhi saḥ // homakāle yathā vahniḥ kāle homaṃ pratīkṣate /

ṛtukāle tathā'dhānaṃ pitaraśca pratīkṣate /
nānyadā gacchate yastu brahmacaryaṃ ca tatsmṛtam //

amṛtaṃ brāhmaṇā gāva ityetattrayamekataḥ /
tasmādobrāhmaṇānnityamarcayeta yathāvidhi //

yajuṣāṃ saṃskṛtaṃ māṃsamupabhuñjata duṣyati /
pṛṣṭhamāṃsaṃ vṛthāmāṃsaṃ putramāṃsaṃ ca tatsamam //

svadeśe paradeśe vā'pyatithiṃ nopavāsayet /
karma vai saphalaṃ kṛtvā guruṇāṃ pratipādayet //

gurubhyastvāsanaṃ deyamabhivādyābhipūjya ca /
gurumabhyarcya vardhante āyuṣā yaśasā śriyā //

vṛddhānnābhibhavejjātu na caitānpreṣayediti /
nāsīnaḥ syātsthiteṣvevamāyurasya na riṣyate //

na nagrāmīkṣate nārīṃ na nagrānpuruṣānapi /
maithunaṃ satataṃ guptaṃ tapaścaiva samācaret //

tīrthānāṃ guravastīrthaṃ śucīnāṃ hṛdayaṃ śuci /
darśanānāṃ paraṃ jñānaṃ santoṣaḥ paramaṃ sukham //

sāyaṃ prātaśca vṛddhānāṃ śṛṇuyātpuṣkalā giraḥ /
śrutamāpnoti hi naraḥ satataṃ vṛddhasevayā //

svādhyāye bhojane caiva dakṣiṇaṃ pāṇimuddharet /
yacchedvāṅmanasī nityamindriyāṇi tathaiva ca //

saṃskṛtaṃ pāyasaṃ nityaṃ yāvakaṃ kṛsaraṃ haviḥ /
aṣṭakāḥ pitṛdaivatyā grahāṇāmabhipūjanam //

śmaśrukarmaṇi maṅgalyaṃ kṣutānāmabhinandanam /
vyādhitānāṃ ca sarveṣāmāyuṣāmabhinandanam //

na jātu tvamiti brūyādāpannopi mahṛttaram / tvankāro vā vadho veti vidvatsu na viśiṣyate /
avarāṇāṃ samānānāṃ śiṣyāṇāṃ ca samācaret //

pāpamācarate nityaṃ hṛdayaṃ pāpakarmaṇām /
jñānapūrvakṛtaṃ karma cchādayante hyasādhavaḥ //

jñānapūrvaṃ vinaśyanti gūhamānā mahājane /
na māṃ manuṣyāḥ paśyanti na māṃ paśyanti devatāḥ //

pāpenābhihitaḥ pāpaḥ pāpamevābhijāyate //

yathā vārdhuṣiko vṛddhiṃ dinabhede pratīkṣate /
dharmeṇa pihitaṃ pāpaṃ dharmamevābhivardhayet //

yathā lavaṇamambhobhirāplutaṃ pravilīyate /
prāyaścittahataṃ pāpaṃ tathā sadyaḥ praṇaśyati //

tasmātpāpaṃ na gūheta gūhamānaṃ vivardhate /
kṛtvā tu sāduṣvākhyāyādharmaṃ praśamayantyuta //

āśayā sañcitaṃ dravyaṃ svakāle nopabhujyate /
anye caitatpradyante viyoge tasya dehinaḥ //

taddharmasādhanaṃ nityaṃ saṅkalpāddhanamārjayet / mananaṃ sarvabhūtānāṃ dharmamāhurmanīṣiṇaḥ /

tasmātsarvāṇi bhūtāni dharmameva samāsate // eka eva careddharmaṃ na dharmadhvajiko bhavet /

dharmavāṇijakā hyete ye dharmamupabhuñjate // arceddevānadambhena sevetā'māyayā gurūn /

dhanaṃ nidadhyātpātreṣu paratrārthaṃ samāvṛtam //