Mahabharata · Chapter 13.267
ityuktavati tadvākyaṃ kṛṣṇe devakinandane /
bhīṣmaṃ śāntanavaṃ bhūyaḥ paryapṛcchadyudhiṣṭhiraḥ //
nirṇaye vā mahābuddhe sarvadharmavidāṃvara /
pratyakṣamāgamo veti kiṃ tayoḥ kāraṇaṃ bhavet //
bhīṣma uvāca /
nāstyatri saṃśayaḥ kaściditi me vartate matiḥ /
śṛṇu vakṣyāmi te prājña samyaktvaṃ me'nupṛcchasi //
saṃśayaḥ sugamastatra durgamastasya nirṇayaḥ /
dṛṣṭaṃ śrutamanantaṃ hi yatra saṃśayadarśan //
pratyakṣaṃ kāraṇaṃ dṛṣṭaṃ haitukaṃ prājñamāninaḥ /
nāstītyevaṃ vyavasyanti satyamāgamameva vā //
tadayuktaṃ vyavasyanti bālāḥ paṇḍitamāninaḥ /
atha sañcintyamevaikaṃ kāraṇaṃ kiṃ bhavediti //
śakyaṃ dīrgheṇa kālena yuktenāmantritena ca /
prāṇayātrāmanekāṃ ca kalpayānena bhārata //
tatpareṇaiva nānyena śakyate tattu kāraṇam /
hetūnāmantamāsādya vipulaṃ jñānamuttamam //
jyotiḥ sarvasya lokasya vipulaṃ pratipadyate / na tveva gamanaṃ rājanhetuto gamanaṃ tathā /
agrāhyamanibaddhaṃ ca vācā samparivarjayet //
yudhiṣṭhira uvāca /
pratyikṣaṃ lokataḥ siddhirlokaścāgamapūrvakaḥ /
śiṣṭācāro bahuvidhastanme brūhi pitāmahaḥ //
bhīṣma uvāca /
dharmasya hriyamāṇasya balavadbhirdurātmabhiḥ /
saṃsthā yatnairapi kṛtā kālena pratibhidyate //
adharmo dharmarūpeṇa tṛṇaiḥ kūpa ivāvṛtaḥ /
tatastairbhidyate vṛttaṃ śṛṇu caiva yudhiṣṭhira //
avṛttyā ye tu nindani śrutatyāgaparāyaṇāḥ /
dharmavidveṣiṇo mandā ityuktasteṣu saṃśayaḥ //
atṛpyantastu sādhūnāṃ yāvadāgamabuddhayaḥ /
paramityeva santuṣṭāstānupāssva ca pṛccha ca //
kāmārthau pṛṣṭhataḥ kṛtvā lobhamohānusāriṇau /
dharma ityeva sambuddhastānupāssva ca pṛccha ca //
na teṣāṃ bhidyate vṛttaṃ yajñāḥ svādhyāyakarma ca /
ācāraḥ kāraṇaṃ caiva dharmaścaikastrayaṃ punaḥ //
yudhiṣṭhira uvāca /
punareva hi me buddhi saṃśaye parimuhyati /
aparo majjamānasya paraṃ tīramapaśyataḥ //
vedaḥ pratyakṣamācāraḥ pramāṇaṃ tattrayaṃ yadi /
pṛthaktvaṃ labhyate caiṣāṃ dharmaścaitattrayaṃ katham //
bhīṣma uvāca /
dharmasya hriyamāṇasya balavadbhirdurātmabhiḥ /
yadyevaṃ manyase rājaṃstridhā dharmavicāraṇā //
eka eveti jānīhi tridhā dharmasya darśanam /
pṛthaktve ca na me buddhistrayāṇāmapi vai tathā //
[ukto mārgastrayāṇāṃ ca tattathaiva samācara /
jijñāsā na tu kartavyā dharmasya paritarkaṇāt //
sadaiva bharataśreṣṭha mā te bhūdatra saṃśayaḥ /
andho jaḍa ivāśaṅkī yadbravīmi tadācara //
ahiṃsā satyamakrodho dānametaccatuṣṭayam / ajātaśatro sevasya dharma eṣa sanātanaḥ // ]
brāhmaṇeṣu ca vṛttiryā pitṛpaitāmahocitā /
tāmanvehi mahābāho dharmasyaite hi deśikāḥ //
pramāṇamapramāṇaṃ vai yaḥ kuryādabudho janaḥ /
na sa pramāṇatāmarho viṣādajanano hi saḥ //
brāhmaṇāneva sevasva satkṛtya bahumānya ca /
eteṣveva tvime lokāḥ kṛtsnā iti nibodha tān //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0