Mahabharata · Chapter 13.265

durvāsasaḥ prasādātte śankarāṃśasya māghava /
avāptamiha vijñānaṃ tanme vyākhyātumarhasi //

mahābhāgyaṃ ca yattasya nāmāni ca mahātmanaḥ /
tattvamo jñātumicchāmi sarvaṃ matimatāṃvara //
vāsudeva uvāca /

hanti te kīrtayiṣyāmi namaskṛtya kapardine /
yadavāptaṃ mayā rājañśreyo yaccārjitaṃ yaśaḥ //

prayataḥ prātarutthāya yastvadhīyedviśāmpate /
prāñjaliḥ śatarudrīyaṃ nāsya kiñcani durlabham //

śivaḥ sarvakato rudraḥ sraṣṭā yastvaṃ śṛṇuṣva me / prajāpatistamasṛjattamaso'nte mahātapāḥ /
śaṅkarastvasṛjattāta prajāḥ sthāvarajaṅgamāḥ //

nāsti kiñcitparaṃ bhūtaṃ mahādevādviśāmpate /
iha triṣvapi lokeṣu bhūtānāṃ prabhavo hi saḥ //

na caivotsahate sthātuṃ kaścidagre mahātmanaḥ /
na hi bhūtaṃ samaṃ tena triṣu lokeṣu vidyate //

gandhenāpi hi saṅgrāme tasya kruddhasya śatravaḥ /
visañjñā hatabhūyiṣṭhā vepanete ca patanti ca //

ghoraṃ ca ninadaṃ tasya parjanyaninadopam / śrutvā viśīryeddhṛdayaṃ devānāmapi saṃyuge /
yaṃ cākṣṇā ghorarūpeṇa paśyeddagdhaḥ patedadhaḥ //

na surā nāsurā loke na gandharvā na pannagāḥ /
kupite sukhamedhante tasminnapi guhāgatāḥ //

prajāpateśca dakṣasya yajato vitate kratau /
vivyādha kupito yajñaṃ nirbhayastu bhavastadā //

dhanuṣā vāṇamutsṛjya sughoraṃ vinanāda ca //

te na śarma kutaḥ śānti viṣādaṃ lebhire surāḥ /
viddhe ca sahasā yajñe kupite ca maheśvare //

tena jyātalaghoṣeṇa sarve lokāḥ samākulāḥ /
babhūvuravaśāḥ pārtha viṣeduśca surāsurāḥ //

āpaścukṣubhire caiva cakampe ca vasundharaḥ /
vyadravagnirayaścāpi dyauḥ paphāla ca sarvaśaḥ //

andhena tamasā lokāḥ prāvṛtā na cakāśire /
pranaṣṭā jyotiṣāṃ bhāśca saha sūryeṇa bhārata //

bhṛśaṃ bhītāstataḥ śāntiṃ catruḥ svastyayanāni ca /
ṛṣayaḥ sarvabhūtānāmātmanaśca hitaiṣimaḥ //

tataḥ so'bhyadravaddevānrudro raudraparākramaḥ /
bhagasya nayane kruddhaḥ prahāreṇa vyaśātayat //

pūṣaṇaṃ cābhidudrāva ghoreṇa vapuṣā'nvitaḥ /
puroḍāśaṃ bhakṣayato daśanānvai vyaśātayat //

tataḥ praṇemurdevāste vepamānāḥ sma śaṅkaram /
punaśca sandadhe rudro dīptaṃ suniśitaṃ śaram //

rudrasya vikramaṃ dṛṣṭvā bhītā devāḥ saharṣibhiḥ /
tataḥ prasādayāmāsuḥ śarvaṃ te vibudhottamāḥ //

jeṣuśca śatarudrīyaṃ devāḥ kṛtvāñjaliṃ tadā /
saṃstūyamānastridaśaiḥ prasasāda maheśvaraḥ //

rudrasya bhāgaṃ yajñe ca viśiṣṭaṃ te tvakalpayan /
bhayena tridaśā rājañśaraṇaṃ ca prapedire //

tena caiva hi tuṣṭena sa yajñaḥ sandhito'bhavat /
yadyaccāpahṛtaṃ tatra tattathaivānvajīvayat //

asurāṇāṃ purāṇyāsaṃstrīṇi vīryavatāṃ divi /
āyasaṃ rājataṃ caiva sauvarṇamapi cāparam //

nāśakattāni maghavā bhettuṃ sarvāyudhairapi /
atha sarve'marā rudraṃ jagmuḥ śaraṇamarditāḥ //

tata ūcurmahātmāno devāḥ sarve samāgatāḥ /
rudra raudrā bhaviṣyanti paśavaḥ sarvakarmasu //

jahi daityānsaha purairlokāṃstrāyasva mānada /
sa tathoktastathetyuktvā kṛtvā viṣṇuṃ śarottamam //

śalyamagniṃ tathā kṛtvā puṅkhaṃ vaivasvataṃ yamam /
oṅkāraṃ ca dhanuḥ sarvāñjyāṃ ca sāvitrimuttamāṃ //

brahmāṇaṃ sārathiṃ kṛtvā viniyujya ca sarvaśaḥ /
triparvaṇā triśalyena tena tāni bibheda saḥ //

śareṇādityavarṇena kālāgnisamatejasā /
te'surāḥ sapurāstatra dagdhā rudreṇa bhārata //

taṃ caivāṅkagataṃ dṛṣṭvā bālaṃ pañcaśikhaṃ punaḥ /
umā jijñāsamānā vai ko'yamityabravīttadā //

asūyataśca śakrasya vajreṇi prahariṣyataḥ /
savajraṃ stambhayāmāsa taṃ bāhuṃ parighopamam //

na saṃyuyudhire caiva devāstaṃ bhuvaneśvaram /
saprajāpatayaḥ sarve tasminmumuhurīśvare //

tato dhyātvā ca bhagavānbrahmā tamamitaujasam /
ayaṃ śreṣṭha iti jñātvā vavande tamumāpatim //

tataḥ prasādayāmāsurumāṃ rudraṃ ca te surāḥ /
babhūva sa tadā bālaḥ prayayau tu yathāpuram //

sa cāpi brāhmaṇo bhūtvā durvāsā nāma vīryavān /
dvāravatyāṃ mama gṛhe ciraṃ kālamupāvasan //

viprakārānprayuṅkte sma subahūnmama veśmani /
tānudāratayā cāhaṃ cakṣame cātiduḥsahān //

sa vai rudraḥ sa ca śivaḥ sogniḥ sarvaḥ sa sarvajit /
sa caivendraśca vāyuśca so'svinau sa ca vidyutaḥ //

sa candramāḥ sa ceśānaḥ sa sūryo varuṇaśca saḥ /
sa kālaḥ sontako mṛtyuḥ sa yamo rātryahāni ca //

māsārdhamāsā ṛtavaḥ sandhye saṃvatsaraśca saḥ /
sadhātā sa vidhātā ca viśvakarmā sa sarvavit //

nakṣatrāṇi grahāścaiva diśo'tha pradiśastathā /
viśvamūrtirameyātmā bhagavānparamadyutiḥ //

ekadhā ca dvidhā caiva bahudhā ca sa eva hi /
śatadhā sahasradhā caiva tathā śatasahasradhā //

īdṛśaḥ sa mahādevo bhūyaśca bhagavānataḥ /
na hi śakyā guṇā vaktumapi varṣaśatairapi //