Mahabharata · Chapter 13.264

brūhi brāhmaṇapūjāyāṃ vyuṣṭiṃ tvaṃ madhusūdana /
vettā tvamasya cārthasya veda tvāṃ hi pitāmahaḥ //
vāsudeva uvāca /

śṛṇuṣvāvahito rājandvijānāṃ bharatarṣabha /
yathātattvena vadato guṇānvai kurusattama //

dvāravatyāṃ samāsīnaṃ purā māṃ kurunandana /
pradyumnaḥ paripapraccha brāhmaṇaiḥ parikopitaḥ //

kiṃ phalaṃ brāhmaṇeṣvasti pūjāyāṃ madhusūdana /
īśvaratvaṃ kutasteṣāmihaiva ca paratra ca //

sadā dvijātīnsampūjya kiṃ phalaṃ tatra mānada /
etadbrūhi sphuṭaṃ sarvaṃ sumahānsaṃśayo'tra me //

ityukte vacane tasminpradyumnena tathā tvaham /
pratyabravaṃ mahārāja yattacchṛṇu samāhitaḥ //

vyuṣṭiṃ brāhmaṇapūjāyāṃ raukmiṇeya nibodha me /
ete hi somarājāna īśvarāḥ sukhaduḥkhayoḥ //

asmim̐lloke raukmiṇeya tathā'muṣmiṃśca putraka /
brāhmaṇapramukhaṃ saumyaṃ na me'trāsti vicāraṇā //

brāhmaṇaprabhavaṃ saukhyamāyuḥ kīrtiryaśo balam /
lokā lokeśvarāścaiva sarve brāhmaṇapūjakāḥ //

trivarge cāpavarge ca yaśaḥśrīrogaśāntiṣu /
devatāpitṛpūjāsu santoṣyāścaiva no dvijāḥ //

tānkathaṃ vai nādriyeyamīśvarosmīti putraka /
mā te manyurmahābāho bhavatvatra dvijānprati //

brāhmaṇā hi mahadbhūtamasmim̐lloke paratra ca /
bhasma kuryarjagadidaṃ kruddhāḥ pratyakṣadarśinaḥ //

hanyuste'pi sṛjeyusca lokānlokeśvarāṃstathā /
kathaṃ teṣu na varteransamyagjñānātsutejasaḥ //

avasanmadgṛhe tāta brāhmaṇo haripiṅgalaḥ /
cīravāsā bilvadaṇḍī dīrghaśmaśruḥ kṛśo mahān //

dīrghabhyaśca manuṣyebhyaḥ pramāṇādadhiko bhuvi /
sa svairaṃ carate lokānye divyā ye ca mānuṣāḥ //

imāṃ gāthāṃ gāyamānaścatvareṣu sabhāsu ca /
durvāsasaṃ vāsayetko brāhmaṇaṃ satkṛtaṃ gṛhe //

roṣaṇaḥ sarvabhūtānāṃ sūkṣme'pyapakṛte kṛte /
paribhāṣāṃ ca me śrutvā ko nu dadyātpratiśrayam //

yo māṃ kaścidvāsayīta na sa māṃ kopayediti /
yasmānnādriyate kaścittato'haṃ samavāsayam //

sa sambhuṅkte sahasrāṇāṃ bahūnāmannamekadā /
ekadā solpakaṃ bhuṅkte nacaivaiti punargṛhān //

akasmācca prahasati tathā'kasmātpraroditi /
na cāsya vayasā tulyaḥ pṛthivyāmabhavattadā //

atha svāvasathaṃ gatvā saśayyāstaraṇāni ca /
adahatsa mahātejāstataścābhyapatatsvayam //

atha māmabravīdbhūyaḥ sa muniḥ saṃśitavrataḥ /
kṛṣṇa pāyasamicchāmi bhoktumityeva satvaraḥ //

tadaiva tu mayā tasya cittajñena gṛhe janaḥ /
sarvāṇyannāni pānāni bhakṣyāścoccāvacāstathā //

bhavantu satkṛtānīha pūrvameva prayocitaḥ /
tato'haṃ jvalamānaṃ vai pāyasaṃ pratyavedayam //

taṃ bhuktvaiva sa tu kṣipraṃ tato vacanamabravīt /
kṣipramaṅgāni limpasva pāyaseneti sa sma ha //

avimṛśyaiva ca tataḥ kṛtavānasmi tattathā /
tenocchiṣṭena gātrāṇi śarīraṃ ca samālipam //

sa dadarśa tadā'bhyāśe mātaraṃ te śubhānanām /
tāmapi smayamānāṃ sa pāyasenābhyalepayat //

muniḥ pāyasadigdhāṅgīṃ rathe tūrṇamayojayat /
tamārudya rathaṃ caiva niryayau sa gṛhānmama //

agnivarṇo jvalandhīmānsa dvijo rathadhuryavat /
pratodenātudadbālāṃ rukmiṇīṃ mama paśyataḥ //

na ca me stokamapyāsīdduḥ khamīrṣyākṛtaṃ tadā /
tathā sa rājamārgeṇi mahatā niryayau bahiḥ //

taddṛṣṭvā mahadāścaryaṃ dāśārhā jātamanyavaḥ /
tatrājalpanmithaḥ kecitsamābhāṣya parasparam //

brāhmaṇā eva jāyerannānyo varṇaḥ kathañcana /
ko hyenāṃ rathamāsthāya jīvedanya pumāniha //

āśīviṣaviṣaṃ tīkṣṇaṃ tatastīkṣṇataro dvijaḥ /
brahmāhiviṣadigdhasya nāsti kaściccikitsakaḥ //

tasminvrajati durdharṣe prāskhaladrukmiṇī pathi /
amarṣayaṃstathā śrīmānsmitapūrvamacodayam //

tataḥ paramasankruddho rathātpraskandya sa dvijaḥ /
padātirutpathenaiva prādravaddakṣiṇāmukhaḥ //

tamutpathena dhāvantamanvadhāvaṃ dvijottamam /
tathaiva pāyasādigdhaḥ prasīda bhagavanniti //

tato vilokya tejasvī brāhmaṇo māmuvāca ha /
jitaḥ krodhastvayā kṛṣṇa prakṛtyaiva mahābhuja //

na te'parādhamiha vai dṛṣṭavānasmi suvrata /
prītosmi tava govinda vṛṇu kāmānyathepsitān //

prasannasya ca me tāta paśya vyuṣṭiṃ yathāvidhām //

yāvadeva manuṣyāṇāmanne bhāvo bhaviṣyati /
yathaivānne tathā teṣāṃ tvayi bhāvo bhaviṣyati //

yāvacca puṇyā lokeṣu tvayi kīrtirbhaviṣyati / triṣu lokeṣu tāvacca vaiśiṣṭyaṃ pratipatsyase /
supriyaḥ sarvalokasya bhaviṣyasi janārdana //

yatte bhinnaṃ ca dagdhaṃ ca yacca kiñcidvināśitam /
sarvaṃ tathaiva draṣṭāsi viśiṣṭaṃ janārdana //

yāvadetatpraliptaṃ te gātreṣu madhusūdana /
ato mṛtyubhayaṃ nāsti yāvadicchasi cācyuta //

na tu pādatale lipte tasmātte mṛtyuratra vai /
naitanme priyamityevaṃ sa māṃ prīto'bravīttadā //

ityukto'haṃ śarīraṃ svaṃ dadarśa śrīsamāyutam /

rukmiṇīṃ cābravītprītaḥ sarvastrīṇāṃ varaṃ yaśaḥ /
kīrtiṃ cānuttamāṃ loke samavāpsyasi śobhane //

na tvāṃ jarā vā rogo vā vaivarṇyaṃ cāpi bhāmini /
sprakṣyanti puṇyagandhā ca kṛṣṇamārādhayiṣyasi //

ṣoḍaśānāṃ sahasrāṇāṃ badhūnāṃ keśavasya ha /
variṣṭhā ca salokyā ca keśavasya bhaviṣyasi //

tava mātaramityuktvā tato māṃ punarabravīt /
prasthitaḥ sumahātejā durvāsā'gniriva jvalan //

eṣaiva te buddhirastu brāhmaṇānprati keśava /
ityuktvā sa tadā putra tatraivāntaradhīyata //

tasminnantarhite cāhamupāṃśu vratamācaram /
yatkiñcidbrāhmaṇo brūyātsarvaṃ kuryāmiti prabho //

etadvratamahaṃ kṛtvā mātrā te saha putraka /
tataḥ paramahṛṣṭātmā prāviśaṃ gṛhameva ca //

praviṣṭamātraśca gṛhe sarvaṃ paśyāmi tannavam /
yadbhinnaṃ yacca vai dagdhaṃ tena vipreṇa putraka //

tato'haṃ vismayaṃ prāptaḥ sarvaṃ dṛṣṭvā navaṃ dṛḍham /
apūjayaṃ ca manasā raukmiṇeya sadā dvijān //

ityahaṃ raukmiṇeyasya pṛcchato bharatarṣabha /
māhātmyaṃ dvijamukhyasya sarvamākhyātavāṃstadā //

tathā tvamapi kaunteya brāhmaṇānsatataṃ prabho /
pūjayasva mahābhāgānvāgbhirdānaiśca nityadā //

evaṃ vyuṣṭimahaṃ prāpto brāhmaṇasya prasādajām /
yacca māmāha bhīṣmo'yaṃ tatsatyaṃ bharatarṣabha //