Mahabharata · Chapter 13.239

evaṃ kṛtasya dharmasya śrotumicchāmyahaṃ prabho /
pramāṇaṃ phalamānānāṃ tanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

pramāṇakalpanāṃ devi dānasya śṛṇu bhāmini //

yatsārastu naro loke taddānaṃ cottamaṃ smṛtam /
sarvadānavidhiṃ prāhustadeva bhuvi śobhane //

prasthaṃ sāraṃ daridrasya śataṃ koṭidhanasya ca /
prasthasārastu tatprasthaṃ dadanmahadaṣāpnuyāt //

koṭisārastu tāṃ koṭiṃ dadānmahadavāpnuyāt /
ubhayaṃ tanmahattacca phalenaiva samaṃ smṛtam //

dharmārthakāmabhogeṣu śaktyabhāvastu madhyamam /
svadravyādatihīnaṃ tu taddānamadhamaṃ smṛtam //

śṛṇu dattasya vai devi pañcadhā phalakalpanām /
ānantyaṃ ca mahaccaiva samaṃ hīnaṃ hi pātakam //

teṣāṃ viśeṣaṃ vakṣyāmi śṛṇu devi samāhitā /
dustyajasya ca vai dānaṃ pātra ānantyamucyate //

dānaṃ ṣaṅguṇayuktaṃ tu mahadityabhidhīyate /
yathāśraddhaṃ tu vai dānaṃ yathārhaṃ samamucyate //

guṇatastu tathā hīnaṃ dānaṃ hīnamiti smṛtam /
dānaṃ pātakamityāhuḥ ṣaḍguṇānāṃ viparyaye //

devaloke mahatkālamāntyasya phalaṃ viduḥ /
mahatastu tathā kālaṃ svargaloke tu pūjyate //

samasya tu tadā dānaṃ mānuṣyaṃ bhogamāvahet /
dānaṃ niṣphalamityāhurvihīnaṃ kriyayā śubhe //

athavā mlecchadeśeṣu tatra tatphalatāṃ vrajet /
narakaṃ pretya tiryakṣu gacchedaśubhadānataḥ //
umovāca /

aśubhasyāpi dānasya śubhaṃ syācca phalaṃ katham //
maheśvara uvāca /

manasā tatvataḥ śuddhamānṛśaṃsyapuraḥsaram /
prītyā tu sarvadānāni dattvā phalamavāpnuyāt //

rahasyaṃ sarvadānānāmetadviddhi śubhekṣaṇe /
anyāni dharmakāryāṇi śṛṇu sadbhiḥ kṛtāni ca //

ārāmadevagoṣṭhāni sankramāḥ kūpa eva ca /
govāṭaśca taṭākaśca sabhā śālā ca sarvaśaḥ //

pāṣaṇḍāvasathaścaiva pānīyaṃ gotṛṇāni ca /
vyādhitānāṃ ca bhaiṣajyamanāthānāṃ ca poṣaṇam //

anāthaśavasaṃskārastīrthamārgaviśodhanam /
vyasanābhyavapattiśca sarveṣāṃ ca svaśaktitaḥ //

etatsarvaṃ samāsena dharmakāryamiti smṛtam /
tatkartavyaṃ manuṣyeṇa svaśaktyā śraddhayā śubhe //

pretyabhāve labhetpuṇyaṃ nāsti tatra vicāraṇā / rūpaṃ saubhāgyamārogyaṃ balaṃ saukhyaṃ labhennaraḥ /
svargo vā mānuṣe vā'pi taistairāpyāyate hi saḥ //
umovāca /

bhagavanlokapāleśa dharmastu katibhedakaḥ /
dṛśyate paritaḥ sadbhistanme śaṃsitumarhasi //
maheśvara uvāca /

śṛṇu devi samuddeśānnānātvaṃ dharmasaṅkaṭe /
dharmā bahuvidhā loke śrutibhedamukhodbhavāḥ //

smṛtidharmaśca bahudhā sadbhirācāra iṣyate //

deśadharmāśca dṛśyante kuladharmāstathaiva ca /
jātidharmāśca vai dharmā gaṇadharmāśca śobhane //

śarīrakālavaiṣamyādāpaddharmaśca dṛśyate /
etaddharmasya nānātvaṃ kriyate lokavāsibhiḥ //

kāraṇāttatratatraiva phalaṃ dharmasya ceṣyate /
tatkāraṇasamāyoge labhetkurvanphalaṃ naraḥ //

anyathā na labhetpuṇyamatadarhaḥ samāviśet /
evaṃ dharmasya nānātvaṃ phalaṃ kurvallam̐bhennaraḥ //

śrautasmārtastu dharmāṇāṃ prākṛto dharma ucyate /
iti te kathitaṃ devi bhūyaḥ śrotuṃ kimicchasi //