Mahabharata · Chapter 13.234
etadarthamavāpnoti naraḥ pretya śubhekṣaṇe // umovāca /
lokasiddhaṃ tu yaddravyaṃ sarvasādhāraṇaṃ bhavet / tadadatsarvisāmānyaṃ kathaṃ dharmaṃ labhennaraḥ /
evaṃ sādhāraṇe dravye tasya svatvaṃ kathaṃ bhavet // maheśvara uvāca /
loke bhūtamayaṃ dravyaṃ sarvasādhāraṇaṃ tathā /
tathaiva taddadanmartyo labhetpuṇyaṃ sa tacchṛṇu //
dātā pratigrahītā ca deyaṃ sopakramaṃ tathā / deśakālau ca yattvetaddānaṃ ṣaṅguṇamucyate /
teṣāṃ sampadviśeṣāṃśca kīrtyamānānnibodha me //
ādiprabhṛti yaḥ śuddho manovākkāyakarmabhiḥ / satyavādī jitakrodhastvalubdho nābhyasūyakaḥ / śruddhāvānāstikaścaivaka evaṃ dātā praśasyate //
śudro dānto jitakrodhastathā dīnakulodbhavaḥ /
śrutacāritrasampannastathā bahukalatravān //
pañcayajñaparo nityaṃ nirvikāraśarīravān /
etānpātraguṇānviddhi tādṛkpātraṃ praśasyate //
pitṛdevāgnikāryeṣu tasya dattaṃ mahāphalam / yadyadarhati yo loke pātraṃ tasya bhavecca saḥ / mucyedāpada āpanno yena pātraṃ tadasya tu //
annasya kṣudhitaṃ pātraṃ tṛṣitastu jalasya vai /
evaṃ pātreṣu nānātvamiṣyate puruṣaṃ prati //
jāraścoraśca ṣaṇḍaśca hiṃsraḥ samayabhedakaḥ /
lokavighnakarāścānye varjitavyāḥ sarvaśaḥ priye //
paropaghātādyaddravyaṃ cauryādvā labhyate nṛbhiḥ /
nirdayāllabhyate yacca dhūrtabhāvena vai tathā //
adharmādarthamohādvā bahūnāmuparodhanāt /
yallabhyate dhanaṃ devi tadatyantavigarhitam //
tādṛśena kṛtaṃ dharmaṃ niṣphalaṃ viddhi bhāmini /
tasmānnyāyāgatenaiva dātavyaṃ śubhamicchatā //
yadyadātmapriyaṃ nityaṃ tattaddeyamiti sthitiḥ /
upakramamimaṃ viddhi dātṝṇāṃ paramaṃ hitam //
pātrabhūtaṃ tu dūrasthamabhigamya prasādya ca / dātā dānaṃ tathā dadyādyathā tuṣyeta tena saḥ / eṣa dānavidhaiḥ śreṣṭhaḥ samāhūya tu madhyamaḥ //
pūrvaṃ ca pātratāṃ jñātvā samāhūya nivedya ca /
śaucācamanasaṃyuktaṃ dātavyaṃ śraddhayā priye //
yācitṝṇāṃ tu paramamābhimukhyaṃ puraskṛtam /
sammānapūrvaṃ saṅgrāhyaṃ dātavyaṃ deśakālayo //
apātrebhyopi cānyebhyo dātavyaṃ bhūtimicchatā // pātrāṇi samparīkṣyaiva dātrā vai nāmamātrayā /
atiśaktayā paraṃ dānaṃ yathāśakti tu madhyamam /
tṛtīyaṃ cāparaṃ dānaṃ nānurūpamivātmanaḥ //
yathā sambhāṣitaṃ pūrvaṃ dātavyaṃ tattathaiva ca / puṇyikṣetreṣu yaddattaṃ puṇyakāleṣu vā yathā / tacchobhanataraṃ viddhi gauravāddeśakālayoḥ // umovāca /
yaśca puṇyatamo deśastathā kālaśca śaṃsa me // maheśvara uvāca /
kurukṣetraṃ mahānanyo yaśca devarṣisevitaḥ / girirvaraśca tīrthāni deśabhāgeṣu pūjitaḥ /
grahītumīpsito yatra tatra dattaṃ mahāphamal //
śaradvasantakālaśca puṇyamāsastathaiva ca /
śuklapakṣaśca pakṣāṇāṃ paurṇamāsī ca parvasu //
pitṛdaivatanakṣatranirmalo divasastathā /
tacchobhanataraṃ viddhi candrasūryagrahe tathā //
pratigrahīturyaḥ kālo manasā kīrtitaḥ śubhe /
evamādiṣṭakāleṣu dattaṃ dānaṃ mahadbhavet //
dātā deyaṃ ca pātraṃ ca upakramayutā kriyā /
deśakālaṃ tathā teṣāṃ sampacchuddhiḥ prakīrtitā //
yathaiva yugapatsampattatra dānaṃ mahadbhavet //
atyalpamapi yaddānamebhiḥ ṣaḍbhirguṇairyutam /
bhūtvā'nantaṃ nayetsvargaṃ dātāraṃ doṣavarjitam //
sumahadvā'pi yaddānaṃ guṇairebhirvinākṛtam / atyalpaphalaniryogamaphalaṃ vā phaloddhatam // umovāca /
evanguṇayutaṃ dānaṃ dattaṃ ca phalatāṃ vrajet / tadasti cenmahaddeyaṃ tanme śaṃsitumarhasi // maheśvara uvāca /
tadapyasti mahābhāge narāṇāṃ bhāvadoṣataḥ //
kṛtvā dharmaṃ tu vidhivatpaścāttāpaṃ karoti cet /
ślāghayā vā yadi brūyādvṛthā saṃsadiṃ yatkṛtam //
prakalpayecca manasā tatphalaṃ pretyabhāvataḥ / karma dharmakṛtaṃ yacca satataṃ phalakāṅkṣayā / etatkṛtaṃ vā dattaṃ vā paratra viphalaṃ bhavet //
ete doṣā vivarjyāśca dātṛbhiḥ puṇyakāṅkṣibhiḥ /
sanātanamidaṃ vṛttaṃ sadbhirācaritaṃ tathā //
anugrahātpareṣāṃ tu gṛhasthānāmṛṇaṃ hi tat /
ityevaṃ mana āviśya dātavyaṃ satataṃ budhaiḥ //
evameva kṛtaṃ nityaṃ sukṛtaṃ tadbhavenmahat /
sarvasādhāraṇaṃ dravyamevaṃ dattvā mahatphalam //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0