Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 13.229

13.229.1

bhagavansarvalokeśa tripurārdana śaṅkara /
kīdṛśā yamadaṇḍāste kīdṛśāḥ paricārakāḥ //

13.229.2

kathaṃ mṛtāste gacchanti prāṇino yamasādanam / kīdṛśaṃ bhavanaṃ tasya kathaṃ daṇḍayati prajāḥ /
etatsarvaṃ mahādeva śrotumicchāmyahaṃ prabho //
maheśvara uvāca /

13.229.3

śṛṇu kalyāṇi tatsarvaṃ yatte devi manaḥpriyam /
dakṣiṇasyāṃ diśi śubhe yamasya sadanaṃ mahat //

13.229.4

vicitraṃ ramaṇīyaṃ ca nānābhāvasamanvitam /
pitṛbhiḥ pretasaṅghaiśca yamadūtaiśca santatam //

13.229.5

prāṇisaṅghaiśca bahubhiḥ karmavaśyaiśca pūritam /
tatrāste daṇḍayannityaṃ yamo lokahite rataḥ //

13.229.6

māyayā satataṃ vetti prāṇināṃ yacchubhāśubham /
māyayā saṃharaṃstatra prāṇisaṅghānyatastataḥ //

13.229.7

tasya māyāmayāḥ pāśā na vedyante surāsuraiḥ /
ko hi mānuṣamātrastu devasya caritaṃ mahat //

13.229.8

evaṃ saṃvasatastasya yamasya paricārakāḥ / gṛhītvā sannayantyeva prāṇinaḥ kṣīṇakarmaṇaḥ /
yana kenāpadeśena tvapadeśasamudbhavāḥ //

13.229.9

karmaṇā prāṇino loke uttamādhamamadhyamāḥ /
yathārhaṃ tānsamādāya nayanti yamasādanam //

13.229.10

dhārmikānuttamānviddhi svargiṇaste yathā'marāḥ / triṣu janma labhante ye karmaṇā madhyamāḥ smṛtāḥ /
tiryaṅanarakagantāro hyadhamāste narādhamāḥ //

13.229.11

panthānastrividhā dṛṣṭāḥ sarveṣāṃ gatajīvinām /
ramaṇīyaṃ nirābādhaṃ durdarśamiti nāmataḥ //

13.229.12

ramaṇīyaṃ tu yanmārgaṃ patākādhvajasaṅkulam /
dhūpitaṃ siktasammṛṣṭaṃ puṣpamālābhisaṅkulam //

13.229.13

manoharaṃ sukhasparśaṃ gacchatāmeva tadbhavet /
nirābādhaṃ yathālokaṃ supraśastaṃ kṛtaṃ bhavet //

13.229.14

tṛtīyaṃ yattu durdarśaṃ durgandhi tamasā vṛtam / paruṣaṃ śarkarākīrṇaṃ śvadaṃṣṭrābahulaṃ bhṛśam /
kimikīṭasamākīrṇaṃ bhajatāmatidurgamam //

13.229.15

mārgairevaṃ tribhirnityamuttamādhamamadhyamān /
sannayanti yathā kāle tanme śṛṇu śucismite //

13.229.16

uttamānantakāle tu yamadūtāḥ susaṃvṛtāḥ /
nayanti sukhamādāya ramaṇīyapathena vai //
umovāca /

13.229.17

bhagavaṃstatra cātmānaṃ tyaktadehaṃ nirāśrayam /
adṛśyaṃ kathamādāya sannayanti yamāntikam //
maheśvara uvāca /

13.229.18

śṛṇu bhāmini tatsravaṃ trividhaṃ dehakāraṇam /
karmavaśyaṃ bhogavaśyaṃ duḥkhavaśyamiti priye //

13.229.19

mānuṣaṃ karmavaśyaṃ syāddvitīyaṃ bhogasādhanam / tṛtīyaṃ yātanāvaśyaṃ śarīraṃ māyayā kṛtam /
yamaloke na cānyatra dṛśyate yātanāyutam //

13.229.20

śarīrairyātanāvaśyairjīvānāmucya bhāmini /
nayanti yāmikāstatra prāṇino māyayā mṛtān //

13.229.21

madhyamānyodhaveṣeṇa madhyamena pathā tathā //

13.229.22

caṇḍālaveṣāstvadhamāngṛhītvā bhartsatarjanaiḥ /
ākarṣantastathā pāśairdurdarśena nayanti tān //

13.229.23

trividhānevamādāya nayanti yamasādanam /
dharmāsanagataṃ dakṣaṃ bhrājamānaṃ svatejasā //

13.229.24

lokapālaṃ sahādhyakṣaṃ tathaiva pariṣadgatam / darśayanti mahābhāge yāmikāstaṃ nivedya te // pūjayandaṇḍayankāṃścitteṣāṃ śṛṇvañśubhāśubham /
vyāhṛto bahusāhasraistatrāste satataṃ yamaḥ //

13.229.26

gatānāṃ tu yamasteṣāmuttamānabhipūjayā / abhisaṅgṛhya vidhivatpṛṣṭvā svāgatakauśalam /
prastutya tatkṛtaṃ teṣāṃ lokaṃ sandiśate yamaḥ //

13.229.27

yamenaivamanujñātā yānti paścāttriviṣṭapam //

13.229.28

madhyamānāṃ yamasteṣāṃ śrutvā karma yathātatham /
jāyantāṃ mānuṣeṣveva iti sandiśate ca tān //

13.229.29

adhamānpāśasaṃyuktānyamo nāvekṣate gatān / yamasya puruṣā ghorāścaṇḍālasamadarśanāḥ /
yātanāḥ prāpayantyetām̐llokapālasya śāsanāt //

13.229.30

bhindantaśca tudantaśca prakarṣanto yatastataḥ /
krośantaḥ pātayantyetānmitho garteṣvavāṅmukhān //

13.229.31

saṃyāminyaḥ śilāsteṣāṃ patanti śirasi priye /
ayomukhāḥ kaṅkavalā bhakṣayanti sudāruṇāḥ //

13.229.32

asipatravane ghore cārayanti tathā parān /
tīkṣṇadaṃṣṭrāstathā śvānaḥ kāṃścittatra hyadanti vai //

13.229.33

tatra vaitaraṇī nāma nadī grāhasamākulā / duṣpraveśā ca ghorā ca mūtraśoṇitavāhinī /
tasyāṃ sammajjayantyete tṛṣitānpāyayanti tān //

13.229.34

āropayanti vai kāṃścittatra kaṇṭakaśalmalīm /
yantracakreṣu tilavatpīḍyante tatra kecana //

13.229.35

aṅgareṣu ca dahyante tathā duṣkṛtakāriṇaḥ /
kumbhīpākeṣu pacyante pacyante sikatāsu vai //

13.229.36

pāṭyante taruvacchastraiḥ pāpinaḥ krakacādibhiḥ /
bhidyante bhāgaśaḥ śūlaistudyante sūkṣmasūcibhiḥ //

13.229.37

evaṃ tvayā kṛtaṃ doṣaṃ tadarthaṃ daṇḍanaṃ tviti /
vācaiva ghoṣayanti sma daṇḍamānāḥ samantataḥ //

13.229.38

evaṃ te yātanāṃ prāpya śarīrairyātanāśayaiḥ /
prasahantaśca tadduḥkhaṃ smarantaḥ svāparādhajam //

13.229.39

krośantaśca rudrantaśca na mucyante kathañcana /
smarantastatra tapyante pāpamātmakṛtaṃ bhṛśam //

13.229.40

evaṃ bahuvidhā daṇḍā bhujyante pāpakāribhiḥ /
yātanābhiśca pacyante narakeṣu punaḥ punaḥ //

13.229.41

apare yātanāṃ bhuktvā mucyante tatra kilbiṣāt / pāpadoṣakṣayakarā yātanāḥ saṃsmṛtā nṛṇām /
bahutaptaṃ yathā lohamamalaṃ tattathā bhavet //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc