Mahabharata · Chapter 13.203
ayaṃ nārāyaṇaḥ śrīmānputrārthe vratakāṅkṣayā /
dīkṣito'bhūnmahābāhuḥ purā dvādaśavārṣikam //
dīkṣitaṃ keśavaṃ draṣṭumabhijagmurmaharṣayaḥ /
sevitvā ca mahātmānaḥ prīyamāṇaṃ janārdanam //
nāradaḥ parvataścaiva kṛṣṇadvaipāyanastathā / devalaḥ kāśyapaścaiva hastikāśyapa eva ca /
jamadagniśca rājendra dhaumyo vālmīkireva ca //
apare'pi tapaḥsiddhāḥ satyavrataparāyaṇāḥ /
śiṣyairanugatāḥ sarve brahmavidbhirakalmaṣaiḥ //
keśavastānabhigatānprītyā samparigṛhya ca / teṣāmatithisatkāraṃ pūjanārthaṃ kulocitam /
devakītanayo hṛṣṭo devatulyamakalpayat //
upaviṣṭeṣu sarveṣu viṣṭareṣu tadā'nagha /
viśvasteṣvnabhituṣṭeṣu keśavārcanayā punaḥ //
parasparaṃ kathā divyāḥ prāvartanta manoramāḥ /
viṣṇornārāyaṇasyaiva prasādātkathayāmi tāḥ //
tasyaiva vratacaryāyāṃ munibhirvismitaṃ purā /
yatra govṛṣabhāṅkasya prabhāvo'bhūnmahātmanaḥ //
yatra devī mahādevamapṛcchatsaṃśayānpurā /
kathayāmāsa sarvāṃstāndevyāḥ priyacikīrṣayā //
umāpatyośca saṃvādaṃ śṛṇu tāta manoramam /
varṇāśramāṇāṃ dharmaśca tatra tāta samāhitaḥ //
ṛṣidharmaśca nikhilo rājadharmasca puṣkalaḥ /
gṛhasthadharmaśca śubhaḥ karmapākaphalāni ca //
devaguhyaṃ ca vividhaṃ dānadharmavidhistathā /
vidhānamatra proktaṃ yadyamasya niyamasya ca //
yamalokavidhānaṃ ca svargalokagatistathā /
prāṇamokṣavidhiścaiva tīrthacaryā ca puṣkalā //
mokṣadharmavidhānaṃ ca sāṅkhyayogasamanvitam /
strīdharmaśca svayaṃ devyā devadevāya bhāṣitaḥ //
evamādi śubhaṃ sarvaṃ tatra tāta samāhitam /
rudrāṇyāḥ saṃśayapraśno yatra tāta pravartate //
dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ dharmyaṃ ca paramaṃ hitam /
puṣṭiyogamimaṃ divyaṃ kathyamānaṃ mayā śṛṇu //
itihāsamimaṃ divyaṃ pavitraṃ paramaṃ śubham /
sāyaṃ prātaḥ sadā samyak śrotavyaṃ ca bubhūṣatā //
bhīṣma uvāca /
tato nārāyaṇo devaḥ sankliṣṭo vratacaryayā /
vahnirviniḥsṛto vaktrātkṛṣṇasyādbhutadarśanaḥ //
agninā tena mahatā niḥsṛtena mukhādvibhoḥ /
paśyatāmeva sarveṣāṃ dagdha eva nagottamaḥ //
mṛgapakṣigaṇākīrṇaḥ śvāpadairapi saṅkulaḥ /
vṛkṣagulmalatākīrṇo mathito dīnadarśanaḥ //
punaḥ sa dṛṣṭamātreṇa hariṇā saumyacetasā /
sa babhūva giriḥ kṣipraṃ praphulladrumakānanaḥ //
siddhacāraṇasaṅghaiśca prasannairupaśobhitaḥ / mattavāraṇasaṃyukto nānāpakṣigaṇairyutaḥ /
tadadbhutamacintyaṃ ca sarveṣāmabhavadbhṛśam //
taṃ dṛṣṭvā hṛṣṭaromāṇaḥ sarve munigaṇāstadā / vistitāḥ paramāyattāḥ sādhyasākulalocanāḥ /
na kiñcidabruvaṃstatra śubhaṃ vā yadi vetarat //
tato nārāyaṇo devo munisaṅghe tu vismite /
tānsamīkṣyaiva madhuraṃ babhāṣe puṣkarekṣaṇaḥ //
kimarthaṃ munisaṅghe'sminvismayo'yamanuttamaḥ / etanme saṃśayaṃ sarve yāthātathyena nanditāḥ /
ṛṣayo vaktumarhanti niścayenārthakovidāḥ //
keśavasya vacaḥ śrutvā tuṣṭuvurmunipuṅgavāḥ / bhavānsṛjati vai lokānbhavānsaṃharati prajāḥ /
bhavāñśītaṃ bhavānuṣṇaṃ bhavānsatyaṃ bhavānkratuḥ //
bhavānādirbhavānanto bhavato'nyanna vidyate /
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ sarvaṃ tvameva puruṣottama //
tvattaḥ sarvamidaṃ tāta lokacakraṃ pravartate /
tvamevārhasi tadvaktuṃ mukhādagnivinirgamam //
etanno vismayakaraṃ babhūva madhusūdana / tato vigatasantrāsā bhavāma puruṣottama /
yadicchettatra vaktavyaṃ kuto'smākaṃ niyogataḥ //
śrībhagavānuvāca /
nityaṃ hitārthaṃ lokānāṃ bhavadbhiḥ kriyate tapaḥ /
tasmāllokahitaṃ guhyaṃ śrūyatāṃ kathayāmi vaḥ //
asuraḥ sāmprataṃ kaścidahito lokanāśanaḥ /
māyāstrakuśalaścaiva baladarpasamanvitaḥ //
babhūva sa mayā baddho lokānāṃ hitakāmyayā /
putreṇa me vadho dṛṣṭastasya vai munipuṅgavāḥ //
tadarthaṃ putramevāhaṃ sisṛkṣurvanamāgataḥ /
ātmanaḥ sadṛśaṃ putramahaṃ janayituṃ vrataiḥ //
evaṃ vrataparītasya tapastīvratayā mama /
athātmā mama dehasthaḥ sognirbhūtvā viniḥsṛtaḥ //
viniḥsṛtya gato draṣṭuṃ kṣaṇena ca pitāmaham / brahmaṇā manmatho'naṅgaḥ putratvena prakalpitaḥ /
anujñātaśca tenaiva punarāyānmamāntikam //
evaṃ me vaiṣṇavaṃ tejo mama vaktrādviniḥsṛtam /
tattejasā nirmathitaḥ purato'yaṃ giriḥ sthitaḥ //
dṛṣṭvā dāhaṃ girestasya saumyabhāvatayā mama /
punaḥ sa dṛṣṭamātreṇa girirāsīdyathā purā //
etadguhyaṃ yathātathyaṃ kathitaṃ vaḥ samāsataḥ /
bhavanto vyathitā yena vismitāśca tapodhanāḥ //
ṛṣīṇāmevamuktvā tu tānpunaḥ pratyabhāṣata //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0