Mahabharata · Chapter 13.198
ke bhojyā brāhmaṇasyeha ke bhojyāḥ kṣatriyasya ha /
tathā vaiśyasya ke bhojyāḥ ke śūdrasya ca bhārata //
bhīṣma uvāca /
brāhmaṇā brāhmaṇasyeha bhojyā ye caiva kṣatriyāḥ /
vaiśyāścāpi tathā bhojyāḥ śūdrāśca parivarjitāḥ //
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā bhojyā vai kṣatriyasya ha /
varjanīyāstu vai śūdrāḥ sarvabhakṣā vikarmiṇaḥ //
vaiśyāstu bhojyā viprāṇāṃ kṣatriyāṇāṃ tathaiva ca /
nityāgnayo viviktāśca cāturmāsyaratāśca ye //
śūdrāṇāmatha yo bhuṅkte sa bhuṅkte pṛthivīmalam /
malaṃ nṛṇāṃ sa pibati malaṃ bhuṅkte janasya ca //
śūdrāṇāṃ yastathā bhuṅkte sa bhuṅkte pṛthivīmalam /
pṛthivīmalamaśnanti ye dvijāḥ śūdrabhojinaḥ //
śūdrasya karmaniṣṭhāyāṃ vikarmasthopi pacyate /
brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyo vikarmasthaśca pacyate //
svādhyāyaniratā viprāstathā svastyayane nṛṇām /
rakṣaṇe kṣatriyaṃ prāhurvaiśyaṃ puṣṭyarthameva ca //
karoti karma yadvaiśyastadgatvā hyupajīvati /
kṛṣigorakṣyavāṇijyamakutsā vaiśyakarmaṇi //
śūdrakarma tu yaḥ kuryādavahāya svakarma ca /
sa vijñeyo yathā śūdro na ca bhojyaḥ kadācana //
cikitsakaḥ kāṇḍapṛṣṭhaḥ purā'dhyakṣaḥ purohitaḥ /
sāṃvatsaro vṛthādhyāyī sarve te śūdrasammitāḥ //
śūdrakarmasvathaiteṣu yo bhuṅkte nirapatrapaḥ /
abhojyabhojanaṃ bhuktvā bhayaṃ prāpnoti dāruṇam //
kulaṃ vīryaṃ ca tejaśca tiryagyonitvameva ca /
sa prayāti yathā śvā vai niṣkriyo dharmavarjitaḥ //
bhuṅkte cikitsakasyānnaṃ tadannaṃ ca purīṣavat /
puṃścalyannaṃ ca mūtraṃ syātkārukānnaṃ ca śoṇitam //
vidyopajīvino'nnaṃ ca yo bhuṅkte sādhusammataḥ /
tadapyannaṃ yathā śaudraṃ tatsādhuḥ parivarjayet //
vacanīyasya yo bhuṅkte tamāhuḥ śoṇitaṃ hradam /
piśunaṃ bhojanaṃ bhuṅkte brahmahatyāsamaṃ viduḥ //
asatkṛtamavajñātaṃ na bhoktavyaṃ kadācana //
vyādhiṃ kulakṣayaṃ caiva kṣipraṃ prāpnoti brāhmaṇaḥ /
nagarīrakṣiṇo bhuṅkte śvapacapravaṇo bhavet //
goghne ca brāhmaṇaghne ca surāpe gurutalpage /
bhuktvā'nnaṃ jāyate vipro rakṣasāṃ kulavardhanaḥ //
nyāsāpahāriṇo bhuktvā kṛtaghne klībavartini /
jāyate śabarāvāse madhyadeśabahiṣkṛte //
abhojyāścaiva bhojyāśca mayā proktā yathāvidhi / kimanyadadya kaunteya mattastvaṃ śrotumicchasi // ] //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0