Mahabharata · Chapter 13.164

pitāmahena vidhivadyajñāḥ proktā mahātmanā /
guṇāścaiṣāṃ yathātathyaṃ pretya ceha ca sarvaśaḥ //

na tai śakyā daridreṇa yajñāḥ prāptuṃ pitāmaha /
bahūpakaraṇā yajñā nānāsambhāravistarāḥ //

pārthivai rājaputrairvā śakyāḥ prāptuṃ pitāmaha /
nārthanyūnairavaguṇairekātmabhirasaṃhataiḥ //

yo daridrairapi vidhiḥ śakyaḥ prāptuṃ sadā bhavet / arthanyūnairavaguṇairekātmabhirasaṃhataiḥ /
tulyo yajñaphalairetaistanme brūhi pitāmaha //
bhīṣma uvāca /

idamaṅgirasā proktamupavāsaphalātmakam /
vidhiṃ yajñaphalaistulyaṃ tannibodha yudhiṣṭhira //

yastu kalyaṃ tathā sāyaṃ bhuñjāno nāntarā pibet / ahiṃsānirato nityaṃ juhvāno jātavedasam /
ṣaḍbhireva sa varṣaistu sidhyate nātra saṃśayaḥ //

taptakāñcanavarṇaṃ ca vimānaṃ labhate naraḥ / devastrīṇāmadhīvāse nṛttagītaninādite /
prājāpatye vasetpadmaṃ varṣāṇāmagnisannibhe //

trīṇi varṣāṇi yaḥ prāśetsatataṃ tvekabhojanam / dharmatnīrato nityamagniṣṭomaphalaṃ labhet /
yajñaṃ bahusuvarṇaṃ vā vāsavapriyamācaret //

satyavāndānaśīlaśca brahmaṇyaścānasūyakaḥ /
kṣānto dānto jitakrodhaḥ sa gacchati parāṃ gatim //

pāṇḍurābhrapatīkāśe vimāne haṃsalakṣaṇe /
dve samāpte tataḥ padme sopsarobhirvasetsaha //

dvitīye divase yastu prāśnīyādekabhojanam /
sadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasam //

agnikāryaparo nityaṃ nityaṃ kalyaprabodhanaḥ /
agniṣṭomasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ //

haṃsasārasayuktaṃ ca vimānaṃ labhate naraḥ /
indraloke ca vasate varastrībhiḥ samāvṛtaḥ //

tṛtīye divase yastu prāśnīyādekabhojanam /
sadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasam //

agnikāryaparo nityaṃ nityaṃ kalyaprabodhanaḥ /
atirātrasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamam //

mayūrahaṃsayuktaṃ ca vimānaṃ labhate naraḥ / saptarṣīṇāṃ sadā loke sopsarobhirvasetsaha /
nivartanaṃ ca tatrāsya trīṇi padmāni vai viduḥ //

divase yaścaturthe tu prāśnīyādekabhojanam / sadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam /
vājapeyasya yajñasya phalaṃ prāpnītyanuttamam /

indrikanyābhirūḍhaṃ ca vimāna labhate naraḥ / sāgarasya ca paryante vāsavaṃ lokamāvaset /
devarājasya ca krīḍāṃ nityakālamavekṣate //

divase pañcame yastu prāśnīyādaikabhojanam /
sadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasam //

alubdhaḥ / satyavādī ca brahmaṇyaścāvihiṃsakaḥ /
anasūyurapāpastho dvādaśāhaphalaṃ labhet //

jāmbūnadamayaṃ divyaṃ vimānaṃ haṃsalakṣaṇam /
sūryamālāsamābhāsamārohetpāṇḍuraṃ guham //

āvartanāni catvāri tathā padmāni dvādaśa /
śarāgniparimāṇaṃ ca tatrāsau vasate sukham //

divase yastu ṣaṣṭhe vai muniḥ prāśeta bhojanam /
sadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam //

sadā triṣavaṇasnāyī brahmacāryanasūyakaḥ /
gavāmayanayajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamam //

agnijvālāsamābhāsaṃ haṃsabarhiṇasevitam /
śātakumbhasamāyuktaṃ sādhayedyānamuttamam //

tathaivāpsarasāmaṅke pratisuptaḥ prabodhyate /
nūpurāṇāṃ ninādena mekhalānāṃ ca niḥsvanaiḥ //

koṭīsahasraṃ varṣāṇāṃ trīṇi koṭiśatāni ca /
padmānyaṣṭādaśa tathā patāke dve tathaiva ca //

ayutāni ca pañcaśadṛkṣacarmaśatasya ca /
lomnāṃ pramāṇena samaṃ brahmaloke mahīyate //

divase saptame yastu prāśnīyādekabhojanam /
sadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam //

sarasvatīṃ gopayāno brahmacaryaṃ samācaran /
sumanovarṇakaṃ caiva madhu māṃsaṃ ca varjayan //

puruṣo marutāṃ lokamindralokaṃ ca gacchati /
tatratatra hi siddhārtho devakanyābhiruhyate //

phalaṃ bahusuvarṇasya yajñasya labhate naraḥ /
saṅkhyāmatiguṇāṃ cāpi teṣu lokeṣu modate //

yastu saṃvatsaraṃ kṣānto bhuṅkte'hanyaṣṭame naraḥ /
devakāryaparo nityaṃ juhvāno jātavedasam //

pauṇḍarīkasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamam /
padmavarṇanibhaṃ caiva vimānamadhirohati //

mṛṣṭāḥ kanakagauryaśca nāryaḥ śyāmāstathā parāḥ /
vayorūpavilāsinyo labhate nātra saṃśayaḥ //

yastu saṃvatsaraṃ bhuṅkte navamenavame'hani /
sadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam //

aśvamedhasahasrasya phalaṃ prāpnotyanuttamam /
puṇḍarīkaprakāśaṃ ca vimānaṃ labhate naraḥ //

dīptasūryāgnitejobhirdivyamālābhireva ca /
nīyate rudrakanyābhiḥ sontarikṣaṃ sanātanam //

aṣṭādaśasahasrāṇi varṣāṇāṃ kalpameva ca /
koṭīśatasahasraṃ ca teṣu lokeṣu modate //

yastu saṃvatsaraṃ bhuṅkte daśāhe vai gategate /
sadā dvādaśa māsānvai juhvāno jātavedasam //

brahmakanyānivāse sa sarvabhūtamanohare /
aśvamedhasahasrasya phalaṃ prāpnotyanuttamam //

rūpavatyaśca taṃ kanyā ramayanti sadā naram /
nīlotpalanibhairvarṇai raktotpalanibhaistathā //

vimānaṃ maṇḍalāvartamāvartagahanākulam /
sāgarormipratīkāśaṃ sa labhedyānamuttamam //

vicitramaṇimālābhirnāditaṃ śaṅkhaniḥsvanaiḥ / sphāṭikairvajrasāraiśca stambhaiḥ sukṛtavedikam /
ārohati mahadyānaṃ haṃsasārasavāhanam //

ekādaśe tu divase yaḥ prāpte prāśate haviḥ /
sadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasam //

paristriyaṃ nābhilaṣedvācātha manasā'pi vā / anṛtaṃ ca na bhāṣeta mātāpitroḥka kṛte'pi vā /
abhigacchenmahādevaṃ vimānasthaṃ mahābalam //

aśvamedhasahasrasya phalaṃ prāpnotyanuttamam /
svāyambhuvaṃ ca paśyeta vimānaṃ samupasthitam //

kumāryaḥ kāñcanābhāsā rūpavatyo nayanti tam /
rudrāṇāṃ tamadhīvāsaṃ divi divyaṃ manoharam //

varṣāṇyaparimeyāni yugāntamapi cāvaset /
koṭīśatasahasraṃ ca daśakoṭiśatāni ca //

rudraṃ nityaṃ praṇamate devadānavasammatam /
sa tasmai darśanaṃ prāpto divasedivase bhavet //

divase dvādaśe yastu prāpto vai prāśate haviḥ /
sadā dvādaśa māsānvai juhvāno jātavedasam //

niyamena samāyuktaḥ sarvamedhaphalaṃ labheta /
ādityairdvādaśaistasya vimānaṃ saṃvidhīyate //

maṇimuktāpravālaiśca mahārhairupaśobhitam /
haṃsabhāsā parikṣiptaṃ nāgavīthīsamākulam //

mayūraiścakravākaiśca kūjadbhirupaśobhitam /
aṭṭairmahadbhiḥ saṃyuktaṃ brahmaloke pratiṣṭhitam //

nityamāvasathaṃ rājannaranārīsamāvṛtam /
ṛṣirevaṃ mahābhāgastvaṅgirāḥ prāha dharmivit //

trayodaśe tu divase prāpte yaḥ prāśate haviḥ /
sadā dvādaśa māsānvai devasatraphalaṃ labhet //

raktapadmodayaṃ nāma vimānaṃ sādhayennaraḥ /
jātarūpaprayuktaṃ ca ratnasañcayabhūṣitam //

devakanyābhirākīrṇaṃ divyābharaṇabhūṣitam /
puṇyagandhodayaṃ divyaṃ vāditrairupaśobhitam //

tatra śaṅkupatāke dve yugāntaṃ kalpameva ca /
ayutāyutaṃ tathā padmaṃ samudraṃ ca tathā vaset //

gītagandharvaghoṣaiśca bherīpaṇavaniḥsvanaiḥ /
sadā prahlāditastābhirdevakanyābhirīḍyate //

caturdaśe tu divase yaḥ pūrṇe prāśate haviḥ /
sadā dvādaśamāsāṃstu mahāmedhaphalaṃ labhet //

anirdeśyavayorūpā devakanyāḥ svalaṅkṛtāḥ /
mṛṣṭataptāṅgadadharā vimānairupayānti tam //

kalahaṃsavinirghoṣairnūpurāṇāṃ ca niḥkhanaiḥ /
kāñcīnāṃ ca samutkarṣaistatratatra nibodhyate //

devakanyānivāse ca tasminvasati mānavaḥ /
jāhnavīvālukākīrṇaṃ pūrṇaṃ saṃvatsaraṃ naraḥ //

yastu pakṣe gate bhuṅkte ekabhaktaṃ jitendriyaḥ /
sadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasam //

rājasūyasahasrasya phalaṃ prāpnotyanuttamam /
yānamārohate divyaṃ haṃsabarhiṇalakṣaṇam //

maṇimaṇḍalakaiścitraṃ jātarūpasamāvṛtam /
divyābharaṇaśobhābhirvarastrībhiralaṅkṛtam //

ekastambhaṃ caturdvāraṃ saptabhaumaṃ sumaṅgalam / vaijayantīsahasraiśca śobhitaṃ gītaniḥsvanai /
divyaṃ divyaguṇopetaṃ vimānamadhirohati //

maṇimuktāpravālaiśca bhūṣitaṃ vaidyutaprabham /
vasedyugasahasraṃ ca khaḍgakuñjaravāhanaḥ //

ṣoḍaśe divase yastu samprāpte prāśate haviḥ /
sadā dvādaśamāsānvai somayajñaphalaṃ labhet //

somakanyānivāseṣu so'dhyāvasati nityaśaḥ /
saumyagandhānuliptaśca kāmacāragatirbhavet //

sudarśanābhirnārībhirmadhurābhistathaiva ca /
arcyate vai vimānasthaḥ kāmabhogaiśca sevyate //

phalaṃ padmaśataprakhyaṃ mahākalpaṃ daśādhikam /
āvartanāni catvāri sādhayeccāpyasau naraḥ //

divase saptadaśame yaḥ prāpte prāśate haviḥ /
sadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam //

sthānaṃ vāruṇamaindraṃ ca raudraṃ vā'pyadhigacchati //

mārutaṃ śayanaṃ caiva brahmalokaṃ sa gacchati /
tatra daivatakanyābhirāsanenopacaryate //

bhūrbhuvaḥsvaśca devarṣirviśvarūpamavekṣate / tatra devādhidevasya kumāryo ramayanti tam /
dvātriṃśadrūpadāriṇyo madhurāḥ samalaṅkṛtāḥ //

candrādityāvubhau yāvadgagate carataḥ prabho /
tāvaccaratyasau dhīraḥ sudhātulyarasāśanaḥ //

aṣṭādaśe yo divase prāśnīyādekabhojanam /
sadā dvādaśamāsānvai saptalokānsa paśyati //

rathaiḥ sa nandighoṣaiśca pṛṣṭhataḥ so'nugamyate /
devakanyādhirūḍhaistu bhrājamānaiḥ svalankṛtaiḥ //

vyāghrasiṃhaprayuktaṃ ca meghasvananināditam /
vimānamuttamaṃ divyaṃ susukhi hyadhirohati //

tatra kalpasahasraṃ sa kanyābhiḥ saha modate /
sudhārasaṃ ca bhuñjīta amṛtopamamuttamam //

ekonaviṃśadivase yo bhuṅkte ekabhojanam /
sadā dvādaśamāsānvai sapta lokānsa paśyati //

uttamaṃ labhate sthānamapsarogaṇasevitam /
gandharvairupagītaṃ ca vimānaṃ sūryavarcasam //

tatrāmaravarastrībhirmodate vigatajvaraḥ /
divyāmbaradharaḥ śrīmānayutānāṃ śataṃśatam //

pūrṇe'tha viṃśe divase yo bhuṅkte hyekabhojanam /
sadā dvādaśamāsāṃstu satyavādī dhṛtavrataḥ //

amāṃsāśī brahmacārī sarvabhūtahite rataḥ /
sa lokānvipulānramyānādityānāmupāśnute //

gandharvairapsarobhiśca divyamālyānulepanaiḥ /
vimānaiḥ kāñcanairhṛdyaiḥ pṛṣṭhataścānugamyate //

ekaviṃśo tu divase yo bhuṅkte hyekabhojanam / sadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam /
lokamauśanasaṃ divyaṃ śakralokaṃ ca gacchati //

aśvinormarutāṃ caiva sukheṣvabhirataḥ sadā / anabhijñaśca duḥkhānāṃ vimānavaramāsthitaḥ /
sevyamāno varastrībhiḥ krīḍatyamaravatprabhuḥ //

dvāviṃśe divase prāpte yo bhuṅkte hyekabhojanam /
sadā dvādaśa māsānvai juhvāno jātavedasam //

ahiṃsānirato dhīmānsatyavāganasūyakaḥ /
lokānvasūnāmāpnoti divākarasamaprabhaḥ //

kāmacārī sudhāhāro vimānavaramāsthitaḥ /
ramate devakanyābhirdivyābharaṇabhūṣitaḥ //

trayoviṃśe tu divase prāśedyastvekabhojanam / sadā dvādaśamāsāṃstu mitāhāro jitendriyaḥ /
vāyoruśanasascaiva rudralokaṃ ca gacchati //

kāmacārī kāmagamaḥ pūjyamāno'psarogaṇaiḥ / anekayugaparyantaṃ vimānavaramāsthitaḥ /
ramate devakanyābhirdivyābharaṇabhūṣitaḥ //

caturviṃśe tu divase yaḥ prāpte prāśate haviḥ / sadā dvādaśamāsāṃśca juhvāno jātavedasam /
ādityānāmadhīvāse modamāno vasecciram //

divyamālyāmbaradharo divyagandhānulepanaḥ / vimāne kāñcane divye haṃsayukte manorame /
ramate devakanyānāṃ sahasrairayutaistathā //

pañcaviṃśe tu divase yaḥ prāśedekabhojanam /
sadā dvādaśamāsāṃstu puṣkalaṃ yānamāruhet //

siṃhavyāgraprayuktaistu meghaniḥsvananāditaiḥ / sa rathairnandighoṣaiśca pṛṣṭhato hyanugamyate /
devakanyāsamārūḍhaiḥ kāñcanairvimalaiḥ śubhaiḥ //

vimānamuttamaṃ divyamāsthāya sumanoharam / tatra kalpasahasraṃ vai vasate strīśatāvṛte /
sudhārasaṃ copajīvannamṛtopamamuttamam //

ṣaḍviṃśe divase yastu prakuryādekabhojanam / sadā dvādaśamāsāṃstu niyato niyatāśanaḥ /
jitendriyo vītarāgo juhvāno jātavedasam //

sa prāpnoti mahābhāgaḥ pūjyamāno'psarogaṇaiḥ /
saptānāṃ marutāṃ lokānvasūnāṃ cāpi sośnute //

vimānaiḥ sphāṭikairdivyaiḥi sarvaratnairalaṅkṛtaiḥ / gandharvairapsarobhiści pūjyamānaḥ pramodate /
dve'rbudānāṃ sahasre tu divye divyena tejasā //

saptaviṃśe'tha divase yaḥ kuryādekabhojanam /
sadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasam //

phalaṃ prāpnoti vipulaṃ devaloke ca pūjyate /
amṛtāśī vasaṃstatra sa vitṛpaḥ pramodate //

devarṣicaritām̐llokānrājarṣibhiranuṣṭhitān /
adhyāvasati divyātmā vimānavaramāsthitaḥ //

strībhirminobhirāmābhī ramamāṇo madotkaṭaḥ /
yugakalpasahasrāṇi trīṇyāvasati vai sukham //

yo'ṣṭāviṃśe tu divase prāśnīyādekabhojanam /
sadā dvādaśamāsāṃstu jitātmā vijitendriyaḥ //

phalaṃ devarṣicaritaṃ vipulaṃ samupāśnute /
bhogavāṃstejasā bhāti sahasrāṃśurivāmalaḥ //

sukumāryaśca nāryastaṃ ramamāṇāḥ suvarcasaḥ /
pīnastanorujaghanā divyābharaṇabhūṣitāḥ //

ramayanti manaḥkāntā vimāne sūryasannibe /
sarvakāmagame divye kalpāyutaśataṃ samāḥ //

ekonatriṃśadivase yaḥ prāśedekabhojanam /
tasya lokāḥ śubhā divyā devarājarṣipūjitāḥ //
tasya lokāḥ śubhā divyā devarājarṣipūjitāḥ //

vimānaṃ sūryacandrābhaṃ divyaṃ samadhigacchati / jātarūpamayaṃ yuktaṃ sarvaratnasamanvitam /
apsarogaṇasaṅkīrṇaṃ gandharvairabhināditam //

tatra cainaṃ śubhā nāryo divyābharaṇabhūṣitāḥ /
manobhirāmā madhurā ramayanti madotkaṭāḥ //

bhogavāṃstejasā yukto vaiśvānarasamaprabhaḥ /
divyo divyena vapuṣā bhrājamāna ivāmaraḥ //

vasūnāṃ marutāṃ caiva sādhyānāmaśvinostathā /
rudrāṇāṃ ca tathā lokaṃ brahmalokaṃ ca gacchati //

yastu māse gate bhuṅkte ekabhaktaṃ samāhitaḥ /
sadā dvādaśa māsānvai brahmlokamavāpnuyāt //

sudhārasakṛtāhāra śrīmānsarvamanoharaḥ /
tejasā vapuṣā lakṣmyā bhrājate raśmivāniva //

divyamālyāmbaradharo divyagandhānulepanaḥ /
sukheṣvabhirato bhogī duḥkhānāmavijānakaḥ //

svayamprabhābhirnārībhirvimānastho mahīyate /
rudradevarṣikanyābhiḥ satataṃ cābhipūjyate //

nānāramaṇarūpābhirnānārāgābhireva ca /
nānāmadhurabhāṣābhirnānāratibhireva ca //

vimāne gaganākāre sūryavaiḍūryasannibhe /
pṛṣṭhataḥ somasaṅkaro udarke cābhrasannibhe //

dakṣiṇāyāṃ tu raktābhe adhastānnīlamaṇḍale /
ūrdhvaṃ vicitrasaṅkāśe naiko vasati pūjitaḥ //

yāvadvarṣasahasraṃ vai jambūdvīpe pravarṣati /
tāvatsaṃvatsarāḥ proktā brahmaloke'sya dhīmataḥ //

vipruṣaścaiva yāvantyo nipatanti nabhastalāt /
varṣāsu varṣatastāvannivasatyamaraprabhaḥ //

māsopavāsī varṣaistu daśabhiḥ svargamuttamam /
maharṣitvamathāsādya saśarīragatirbhavet //

munirdānto jitakrodho jitaśiśnodaraḥ sadā /
juhvannagnīṃśca niyataḥ sandhyopāsanasevitā //

bahubhirniyamairevaṃ śuciraśnāti yo naraḥ /
abhrāvakāśaśīlaśca tasya bhānoriva tviṣaḥ //

divaṃ gatvā śarīreṇa svena rājanyathā'maraḥ /
svargaṃ puṇyaṃ yathākāmamupabhuṅkte tathāvidhaḥ //

etha te bharataśreṣṭha yajñānāṃ vidhiruttamaḥ / vyākhyāto hyānupūrvyeṇa upavāsaphalātmakaḥ /

daridrairmanujaiḥ pārtha prāpyaṃ yajñaphalaṃ yathā //
devadvijātipūjāyāṃ rato bharatasattamam //

upavāsavidhistveṣa vistareṇa prakīrtitaḥ /
niyateṣvapramatteṣu śaucavatsu mahātmasu //

dambhadrohanivṛtteṣu kṛtabuddhiṣu bhārata /
acaleṣvaprakampeṣu mā te bhūdatra saṃśayaḥ //