Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 13.163

13.163.1

sarveṣāmeva varṇānāṃ mlecchānāṃ ca pitāmaha /
upavāse matiriyaṃ kāraṇaṃ ca na vidmahe //

13.163.2

brahmakṣatreṇa niyamāḥ kartavyā iti naḥ śrutam / upavāse kathaṃ teṣāṃ kṛtamasti pitāmaha /

13.163.3

niyamāṃścopavāsāṃśca sarveṣāṃ brūhi pārthiva /
āpnoti kāṃ gatiṃ tāta upavāsaparāyaṇaḥ //

13.163.4

upavāsaḥ paraṃ puṇyaṃ pavitramapi cottamam //
upoṣyeha naraśreṣṭha kiṃ phalaṃ pratipadyate //

13.163.5

adharmānmucyate kena dharmamāpnoti vā katham /
svargaṃ puṇyaṃ ca labhate kathaṃ bharatasattama //

13.163.6

upoṣya cāpi kiṃ tena prayojyaṃ syānnarādhipa /
dharmeṇa ca sukhānarthām̐llabhedyena bravīhi me //
vaiśampāyana uvāca /

13.163.7

evaṃ bruvāṇaṃ kaunteyaṃ dharmajñaṃ dharmatattvavit /
dharmaputramidaṃ vākyaṃ bhīṣmaḥ śāntanavo'bravīt //

13.163.8

idaṃ khalu mahārāja śrutamāsītpurātanam /
upāvāsavidhau śreṣṭhā guṇā ye bharatarṣabha //

13.163.9

prājāpatyamāṅgirasaṃ pṛṣṭavānasmi bhārata /
yathā māṃ tvaṃ tathaivāhaṃ pṛṣṭavāṃstaṃ tapodhanam //

13.163.10

praśnametaṃ mayā pṛṣṭo bhagavānagnisambhavaḥ /
upavāsavidhiṃ puṇyamācaṣṭa bharatarṣabha //
aṅgirā uvāca /

13.163.11

brahmakṣatre trirātraṃ tu vihitaṃ kurunandana /
dvistrirātramathaikāhaṃ nirdiṣṭaṃ puruṣarṣabha //

13.163.12

vaiśyāḥ śūdrāśca yanmohādupavāsaṃ prakurvate /
trirātraṃ vā dvirāitraṃ vā tayorvyuṣṭirna vidyate //

13.163.13

caturthabhaktakṣapaṇaṃ vaiśye śūdre vidhīyate /
trirātraṃ na tu dharmajñairvihitaṃ brahmavādibhiḥ //

13.163.14

pañcamyāṃ vā'pi ṣaṣṭhyāṃ ca paurṇamāsyāṃ ca bhārata /
upoṣya ekabhaktena niyatātmā jitendriyaḥ //

13.163.15

kṣamāvānrūpasampannaḥ surabhiścaiva jāyate /
nānapatyo bhavetprājño daridro vā kadācana //

13.163.16

yajiṣṇuḥ pañcamīṃ ṣaṣṭhīṃ kule bhojayate dvijān / aṣṭamīmatha kauravya kṛṣṇapakṣe caturdaśīm /
upoṣya vyādhirahito vīryavānabhijāyate //

13.163.17

mārgaśīrṣaṃ tu vai māsamekabhaktena yaḥ kṣipet /
bhojayecca dvijāñśaktyā sa mucyedvyādhikilbiṣaiḥ //

13.163.18

sarvakalyāṇasampūrṇaḥ sarvauṣadhisamanvitaḥ /
kṛṣibhāgī bahudhano bahudhānyaśca jāyate //

13.163.19

pauṣamāsaṃ tu kaunteya bhaktenaikena yaḥ kṣipet /
subhago darśanīyaśca yaśobhāgī ca jāyate //

13.163.20

pitṛbhakto māghamāsaṃ yaḥ kṣipedekabhojanaḥ /
śrīmatkule jñātimadhye subhagatvaṃ prapadyate //

13.163.21

bhagadaivatamāsaṃ tu ekabhaktena yaḥ kṣipet / subhago darśanīyaśca yaśobhāgī ca jāyate /
strīṣu vallabhatāṃ yāti vaśyāścāsya bhavanti tāḥ //

13.163.22

caitraṃ tu niyato māsamekabhaktena yaḥ kṣipet /
suvarṇamaṇimuktāḍhye kule mahati jāyate //

13.163.23

nistaredekabhaktena vaiśākhaṃ yo jitendriyaḥ /
naro vā yadi vā narī jñātīnāṃ śreṣṭhatāṃ vrajet //

13.163.24

jyeṣṭhāmūlaṃ tu yo māsamekabhaktena sankṣipet /
aiśvaryamatulaṃ śreṣṭhaṃ pumānstrī vā prapadyate //

13.163.25

āṣāḍhamekabhaktena sthitvā māsamatandritaḥ /
bahudhānyo bahudhano bahuputraśca jāyate //

13.163.26

śrāvaṇaṃ niyato māsamekabhaktena yaḥ kṣipet / rūpadraviṇasampannaḥ sukhī bhavati nityaśaḥ /
bahubhāryo bahudhano bahuputraści jāyate //

13.163.27

prauṣṭhapādaṃ tu yo māsamekāhāro bhavennaraḥ /
gavāḍhyaṃ sphītamacalamaiśvaryaṃ pratipadyate //

13.163.28

tathaivāśvayujaṃ māsamekabhaktena yaḥ kṣipet /
prajñāvānvāhanāḍhyaśca bahuputraśca jāyate //

13.163.29

kārtikaṃ tu naro māsaṃ yaḥ kuryādekabhojanam /
śūraśca bahubhāryaśca kīrtimāṃścaiva jāyate //

13.163.30

iti māsā naravyāghra kṣipatāṃ parikīrtitāḥ /
tithīnāṃ niyamā ye tu śṛṇu tānapi pārthiva //

13.163.31

pakṣepakṣe gate yastu bhaktamaśnāti bhārata /
gavāḍhyo bahuputraśca dīrghāyuśca sa jāyate //

13.163.32

māsimāsi trirātrāṇi kṛtvā varṣāṇi dvādaśa /
gaṇādhipatyaṃ prāpnoti niḥsapatnamanāvilam //

13.163.33

ete tu niyamāḥ sarve kartavyāḥ śarado daśa /
dve cānye bharataśreṣṭha pravṛttiranukīrtitā //

13.163.34

yastu prātastathā sāyaṃ bhuñjāno nāntarā pibet /
ahiṃsānirato nityaṃ juhvāno jātavedasam //

13.163.35

ṣaḍbhiḥ sa varṣairnṛpate sidhyate nāitra saṃśayaḥ /
agniṣṭomasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ //

13.163.36

adhivāse sopsarasāṃ nṛtyagītavinādite /
ramate strīsahasrāḍhye sukutī virajā naraḥ //

13.163.37

taptakāñcanavarṇābhaṃ vimānamadhirohati / pūrṇaṃ varṣasahasraṃ ca brahmiloke mahīyate /
tatkṣayādiha cāgamya māhātmyaṃ pratipadyate //

13.163.38

yastu saṃvatsaraṃ pūrṇamekāhāro bhavennaraḥ /
atirātrasya yajñasya sa phalaṃ samupāśnute //

13.163.39

triṃśadvarṣasahasrāṇi svarge ca sa mahīyate /
tatkṣayādiha cāgamya māhātmyaṃ pratipadyate //

13.163.40

yastu saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ caturthaṃ bhaktamaśnute /
ahiṃsānirato nityaṃ satyavāgvijitendriyaḥ //

13.163.41

vājapeyasya yajñasya sa phalaṃ samupāśnute /
triṃśadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate //

13.163.42

ṣaṣṭhe kāle tu kaunteya naraḥ saṃvatsaraṃ kṣipan /
aśvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ //

13.163.43

cakravākaprayuktena vimānena sa gacchati /
catvāriṃśatsahasrāṇi varṣāṇi divi modate //

13.163.44

aṣṭamena tu bhaktena jīvansaṃvatsaraṃ nṛpa /
gavāmayanayajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ //

13.163.45

haṃsasārasayuktena vimānena sa gacchati /
pañcāśataṃ sahasrāṇi varṣāṇāṃ divi modate //

13.163.46

pakṣepakṣe gate rājanyo'śnīyādvarṣameva tu / ṣaṇmāsānaśanaṃ tasya bhagavānaṅgirā'bravīt /
ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi divamāvasate ca saḥ //

13.163.47

viṇānāṃ vallakīnāṃ ca veṇūnāṃ ca viśāmpate /
sughoṣairmadhuraiḥ śabdaiḥ suptaḥ sa pratibodhyate //

13.163.48

saṃvatsaramihaikaṃ tu māsimāsi pibedapaḥ /
phalaṃ viśvajitastāta prāpnoti sa naro nṛpa //

13.163.49

siṃhavyāghraprayuktena vimānena sa gacchati /
saptatiṃ ca sahasrāṇi varṣāṇāṃ divi modate //

13.163.50

māsādūrdhvaṃ naravyāghra nopavāso vidhīyate /
vidhiṃ tvanaśanasyāhuḥ pārtha dharmavido janāḥ //

13.163.51

anārto vyādhirahito gacchedanaśanaṃ tu yaḥ /
padepade yajñaphalaṃ sa prāpnoti na saṃśayaḥ //

13.163.52

divaṃ haṃsaprayuktena vimānena sa gacchati /
śataṃ varṣasahasrāṇāṃ modate sa divi prabho //

13.163.53

śataṃ cāpsarasaḥ kanyā ramayantyapi taṃ naram /
ārto vā vyādhito vā'pi gacchedanaśanaṃ tu yaḥ //

13.163.54

śataṃ varṣasahasrāṇāṃ modate sa divi prabho /
kāñcīnūpuraśabdena suptaścaiva prabodhyate //

13.163.55

sahasrahaṃsayuktena vimānena tu gacchati /
sa gatvā strīśatākīrṇe ramate bharatarṣabha //

13.163.56

kṣīṇasyāpyāyanaṃ dṛṣṭaṃ kṣatasya kṣatarohaṇam /
vyādhitasyauṣadhagrāmaḥ kruddhasya ca prasādanam //

13.163.57

duḥkhitasyārtapūrvasya dravyāṇāṃ pratipādanam /
na caitadrocate teṣāṃ ye dhanaiḥ sukhamedhitāḥ //

13.163.58

ataḥ sa kāmasaṃyukte vimāne hemasannibhe /
ramate strīśatākīrṇe puruṣo'laṅkṛtaḥ śuciḥ //

13.163.59

svasthaḥ saphalasaṅkalpaḥ sukhī vigatakalmaṣaḥ /
anaśnandehamutsṛjya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ //

13.163.60

bālasūryapratīkāśe vimāne somavarcasi /
vaidūryamuktākhacite vīṇāmurajanādite //

13.163.61

patākādīpikākīrṇe divyaghaṇṭāninādite /
strīsahasrānucarite sa naraḥ sukhamedhate //

13.163.62

yāvanti romakūpāṇi tasya gātreṣu pāṇḍava /
tāvantyeva sahasrāṇi varṣāṇāṃ divi modate //

13.163.63

nāsti vedātparaṃ śāstraṃ nāsti mātṛsamo guruḥ /
na dharmātparamo lābhastapo nānaśanātparam //

13.163.64

brāhmaṇebhyaḥ paraṃ nāsti pāvanaṃ divi ceha ca /
upavāsaistathā tulyaṃ tapaḥkarma na vidyate //

13.163.65

upoṣya vidhivaddevāstridivaṃ pratipedire /
ṛṣayaśca parāṃ siddhimupavāsairavāpnuvan //

13.163.66

divyavarṣasahasrāṇi viśvāmitreṇa dhīmatā /
kṣāntamekena bhaktena tena vipratvamāgatam //

13.163.67

cyavano jamadagniśca vasiṣṭho gautamo bhṛguḥ /
sarva eva divaṃ prāptāḥ kṣamāvanto maharṣayaḥ //

13.163.68

idamaṅgīrasā pūrvaṃ maharṣibhyaḥ pradarśitam /
yaḥ pradarśayate nityaṃ na sa duḥkhamavāpnute //

13.163.69

imaṃ tu kaunteya yathākramaṃ vidhiṃ pravartitaṃ hyaṅgirasā maharṣiṇā /
paṭhecca yo vai śṛṇuyācca nityadā na vidyate tasya narasya kilbiṣam //

13.163.70

vimucyate cāpi sa sarvasaṅkarai- rna cāsya doṣairabhibhūyate manaḥ /
viyonijānāṃ ca vijānate rutaṃ dhruvāṃ ca kīrtiṃ labhate narottamaḥ //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc