મહાભારત · અધ્યાય 13.164

પિતામહેન વિધિવદ્યજ્ઞાઃ પ્રોક્તા મહાત્મના ।
ગુણાશ્ચૈષાં યથાતથ્યં પ્રેત્ય ચેહ ચ સર્વશઃ ॥

ન તૈ શક્યા દરિદ્રેણ યજ્ઞાઃ પ્રાપ્તું પિતામહ ।
બહૂપકરણા યજ્ઞા નાનાસમ્ભારવિસ્તરાઃ ॥

પાર્થિવૈ રાજપુત્રૈર્વા શક્યાઃ પ્રાપ્તું પિતામહ ।
નાર્થન્યૂનૈરવગુણૈરેકાત્મભિરસંહતૈઃ ॥

યો દરિદ્રૈરપિ વિધિઃ શક્યઃ પ્રાપ્તું સદા ભવેત્ । અર્થન્યૂનૈરવગુણૈરેકાત્મભિરસંહતૈઃ ।
તુલ્યો યજ્ઞફલૈરેતૈસ્તન્મે બ્રૂહિ પિતામહ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

ઇદમઙ્ગિરસા પ્રોક્તમુપવાસફલાત્મકમ્ ।
વિધિં યજ્ઞફલૈસ્તુલ્યં તન્નિબોધ યુધિષ્ઠિર ॥

યસ્તુ કલ્યં તથા સાયં ભુઞ્જાનો નાન્તરા પિબેત્ । અહિંસાનિરતો નિત્યં જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ।
ષડ્ભિરેવ સ વર્ષૈસ્તુ સિધ્યતે નાત્ર સંશયઃ ॥

તપ્તકાઞ્ચનવર્ણં ચ વિમાનં લભતે નરઃ । દેવસ્ત્રીણામધીવાસે નૃત્તગીતનિનાદિતે ।
પ્રાજાપત્યે વસેત્પદ્મં વર્ષાણામગ્નિસન્નિભે ॥

ત્રીણિ વર્ષાણિ યઃ પ્રાશેત્સતતં ત્વેકભોજનમ્ । ધર્મત્નીરતો નિત્યમગ્નિષ્ટોમફલં લભેત્ ।
યજ્ઞં બહુસુવર્ણં વા વાસવપ્રિયમાચરેત્ ॥

સત્યવાન્દાનશીલશ્ચ બ્રહ્મણ્યશ્ચાનસૂયકઃ ।
ક્ષાન્તો દાન્તો જિતક્રોધઃ સ ગચ્છતિ પરાં ગતિમ્ ॥

પાણ્ડુરાભ્રપતીકાશે વિમાને હંસલક્ષણે ।
દ્વે સમાપ્તે તતઃ પદ્મે સોપ્સરોભિર્વસેત્સહ ॥

દ્વિતીયે દિવસે યસ્તુ પ્રાશ્નીયાદેકભોજનમ્ ।
સદા દ્વાદશમાસાંસ્તુ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

અગ્નિકાર્યપરો નિત્યં નિત્યં કલ્યપ્રબોધનઃ ।
અગ્નિષ્ટોમસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ ॥

હંસસારસયુક્તં ચ વિમાનં લભતે નરઃ ।
ઇન્દ્રલોકે ચ વસતે વરસ્ત્રીભિઃ સમાવૃતઃ ॥

તૃતીયે દિવસે યસ્તુ પ્રાશ્નીયાદેકભોજનમ્ ।
સદા દ્વાદશમાસાંસ્તુ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

અગ્નિકાર્યપરો નિત્યં નિત્યં કલ્યપ્રબોધનઃ ।
અતિરાત્રસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નોત્યનુત્તમમ્ ॥

મયૂરહંસયુક્તં ચ વિમાનં લભતે નરઃ । સપ્તર્ષીણાં સદા લોકે સોપ્સરોભિર્વસેત્સહ ।
નિવર્તનં ચ તત્રાસ્ય ત્રીણિ પદ્માનિ વૈ વિદુઃ ॥

દિવસે યશ્ચતુર્થે તુ પ્રાશ્નીયાદેકભોજનમ્ । સદા દ્વાદશમાસાન્વૈ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ।
વાજપેયસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નીત્યનુત્તમમ્ ।

ઇન્દ્રિકન્યાભિરૂઢં ચ વિમાન લભતે નરઃ । સાગરસ્ય ચ પર્યન્તે વાસવં લોકમાવસેત્ ।
દેવરાજસ્ય ચ ક્રીડાં નિત્યકાલમવેક્ષતે ॥

દિવસે પઞ્ચમે યસ્તુ પ્રાશ્નીયાદૈકભોજનમ્ ।
સદા દ્વાદશમાસાંસ્તુ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

અલુબ્ધઃ । સત્યવાદી ચ બ્રહ્મણ્યશ્ચાવિહિંસકઃ ।
અનસૂયુરપાપસ્થો દ્વાદશાહફલં લભેત્ ॥

જામ્બૂનદમયં દિવ્યં વિમાનં હંસલક્ષણમ્ ।
સૂર્યમાલાસમાભાસમારોહેત્પાણ્ડુરં ગુહમ્ ॥

આવર્તનાનિ ચત્વારિ તથા પદ્માનિ દ્વાદશ ।
શરાગ્નિપરિમાણં ચ તત્રાસૌ વસતે સુખમ્ ॥

દિવસે યસ્તુ ષષ્ઠે વૈ મુનિઃ પ્રાશેત ભોજનમ્ ।
સદા દ્વાદશમાસાન્વૈ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

સદા ત્રિષવણસ્નાયી બ્રહ્મચાર્યનસૂયકઃ ।
ગવામયનયજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નોત્યનુત્તમમ્ ॥

અગ્નિજ્વાલાસમાભાસં હંસબર્હિણસેવિતમ્ ।
શાતકુમ્ભસમાયુક્તં સાધયેદ્યાનમુત્તમમ્ ॥

તથૈવાપ્સરસામઙ્કે પ્રતિસુપ્તઃ પ્રબોધ્યતે ।
નૂપુરાણાં નિનાદેન મેખલાનાં ચ નિઃસ્વનૈઃ ॥

કોટીસહસ્રં વર્ષાણાં ત્રીણિ કોટિશતાનિ ચ ।
પદ્માન્યષ્ટાદશ તથા પતાકે દ્વે તથૈવ ચ ॥

અયુતાનિ ચ પઞ્ચશદૃક્ષચર્મશતસ્ય ચ ।
લોમ્નાં પ્રમાણેન સમં બ્રહ્મલોકે મહીયતે ॥

દિવસે સપ્તમે યસ્તુ પ્રાશ્નીયાદેકભોજનમ્ ।
સદા દ્વાદશમાસાન્વૈ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

સરસ્વતીં ગોપયાનો બ્રહ્મચર્યં સમાચરન્ ।
સુમનોવર્ણકં ચૈવ મધુ માંસં ચ વર્જયન્ ॥

પુરુષો મરુતાં લોકમિન્દ્રલોકં ચ ગચ્છતિ ।
તત્રતત્ર હિ સિદ્ધાર્થો દેવકન્યાભિરુહ્યતે ॥

ફલં બહુસુવર્ણસ્ય યજ્ઞસ્ય લભતે નરઃ ।
સઙ્ખ્યામતિગુણાં ચાપિ તેષુ લોકેષુ મોદતે ॥

યસ્તુ સંવત્સરં ક્ષાન્તો ભુઙ્ક્તેઽહન્યષ્ટમે નરઃ ।
દેવકાર્યપરો નિત્યં જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

પૌણ્ડરીકસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નોત્યનુત્તમમ્ ।
પદ્મવર્ણનિભં ચૈવ વિમાનમધિરોહતિ ॥

મૃષ્ટાઃ કનકગૌર્યશ્ચ નાર્યઃ શ્યામાસ્તથા પરાઃ ।
વયોરૂપવિલાસિન્યો લભતે નાત્ર સંશયઃ ॥

યસ્તુ સંવત્સરં ભુઙ્ક્તે નવમેનવમેઽહનિ ।
સદા દ્વાદશમાસાન્વૈ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

અશ્વમેધસહસ્રસ્ય ફલં પ્રાપ્નોત્યનુત્તમમ્ ।
પુણ્ડરીકપ્રકાશં ચ વિમાનં લભતે નરઃ ॥

દીપ્તસૂર્યાગ્નિતેજોભિર્દિવ્યમાલાભિરેવ ચ ।
નીયતે રુદ્રકન્યાભિઃ સોન્તરિક્ષં સનાતનમ્ ॥

અષ્ટાદશસહસ્રાણિ વર્ષાણાં કલ્પમેવ ચ ।
કોટીશતસહસ્રં ચ તેષુ લોકેષુ મોદતે ॥

યસ્તુ સંવત્સરં ભુઙ્ક્તે દશાહે વૈ ગતેગતે ।
સદા દ્વાદશ માસાન્વૈ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

બ્રહ્મકન્યાનિવાસે સ સર્વભૂતમનોહરે ।
અશ્વમેધસહસ્રસ્ય ફલં પ્રાપ્નોત્યનુત્તમમ્ ॥

રૂપવત્યશ્ચ તં કન્યા રમયન્તિ સદા નરમ્ ।
નીલોત્પલનિભૈર્વર્ણૈ રક્તોત્પલનિભૈસ્તથા ॥

વિમાનં મણ્ડલાવર્તમાવર્તગહનાકુલમ્ ।
સાગરોર્મિપ્રતીકાશં સ લભેદ્યાનમુત્તમમ્ ॥

વિચિત્રમણિમાલાભિર્નાદિતં શઙ્ખનિઃસ્વનૈઃ । સ્ફાટિકૈર્વજ્રસારૈશ્ચ સ્તમ્ભૈઃ સુકૃતવેદિકમ્ ।
આરોહતિ મહદ્યાનં હંસસારસવાહનમ્ ॥

એકાદશે તુ દિવસે યઃ પ્રાપ્તે પ્રાશતે હવિઃ ।
સદા દ્વાદશમાસાંસ્તુ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

પરિસ્ત્રિયં નાભિલષેદ્વાચાથ મનસાઽપિ વા । અનૃતં ચ ન ભાષેત માતાપિત્રોઃક કૃતેઽપિ વા ।
અભિગચ્છેન્મહાદેવં વિમાનસ્થં મહાબલમ્ ॥

અશ્વમેધસહસ્રસ્ય ફલં પ્રાપ્નોત્યનુત્તમમ્ ।
સ્વાયમ્ભુવં ચ પશ્યેત વિમાનં સમુપસ્થિતમ્ ॥

કુમાર્યઃ કાઞ્ચનાભાસા રૂપવત્યો નયન્તિ તમ્ ।
રુદ્રાણાં તમધીવાસં દિવિ દિવ્યં મનોહરમ્ ॥

વર્ષાણ્યપરિમેયાનિ યુગાન્તમપિ ચાવસેત્ ।
કોટીશતસહસ્રં ચ દશકોટિશતાનિ ચ ॥

રુદ્રં નિત્યં પ્રણમતે દેવદાનવસમ્મતમ્ ।
સ તસ્મૈ દર્શનં પ્રાપ્તો દિવસેદિવસે ભવેત્ ॥

દિવસે દ્વાદશે યસ્તુ પ્રાપ્તો વૈ પ્રાશતે હવિઃ ।
સદા દ્વાદશ માસાન્વૈ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

નિયમેન સમાયુક્તઃ સર્વમેધફલં લભેત ।
આદિત્યૈર્દ્વાદશૈસ્તસ્ય વિમાનં સંવિધીયતે ॥

મણિમુક્તાપ્રવાલૈશ્ચ મહાર્હૈરુપશોભિતમ્ ।
હંસભાસા પરિક્ષિપ્તં નાગવીથીસમાકુલમ્ ॥

મયૂરૈશ્ચક્રવાકૈશ્ચ કૂજદ્ભિરુપશોભિતમ્ ।
અટ્ટૈર્મહદ્ભિઃ સંયુક્તં બ્રહ્મલોકે પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥

નિત્યમાવસથં રાજન્નરનારીસમાવૃતમ્ ।
ઋષિરેવં મહાભાગસ્ત્વઙ્ગિરાઃ પ્રાહ ધર્મિવિત્ ॥

ત્રયોદશે તુ દિવસે પ્રાપ્તે યઃ પ્રાશતે હવિઃ ।
સદા દ્વાદશ માસાન્વૈ દેવસત્રફલં લભેત્ ॥

રક્તપદ્મોદયં નામ વિમાનં સાધયેન્નરઃ ।
જાતરૂપપ્રયુક્તં ચ રત્નસઞ્ચયભૂષિતમ્ ॥

દેવકન્યાભિરાકીર્ણં દિવ્યાભરણભૂષિતમ્ ।
પુણ્યગન્ધોદયં દિવ્યં વાદિત્રૈરુપશોભિતમ્ ॥

તત્ર શઙ્કુપતાકે દ્વે યુગાન્તં કલ્પમેવ ચ ।
અયુતાયુતં તથા પદ્મં સમુદ્રં ચ તથા વસેત્ ॥

ગીતગન્ધર્વઘોષૈશ્ચ ભેરીપણવનિઃસ્વનૈઃ ।
સદા પ્રહ્લાદિતસ્તાભિર્દેવકન્યાભિરીડ્યતે ॥

ચતુર્દશે તુ દિવસે યઃ પૂર્ણે પ્રાશતે હવિઃ ।
સદા દ્વાદશમાસાંસ્તુ મહામેધફલં લભેત્ ॥

અનિર્દેશ્યવયોરૂપા દેવકન્યાઃ સ્વલઙ્કૃતાઃ ।
મૃષ્ટતપ્તાઙ્ગદધરા વિમાનૈરુપયાન્તિ તમ્ ॥

કલહંસવિનિર્ઘોષૈર્નૂપુરાણાં ચ નિઃખનૈઃ ।
કાઞ્ચીનાં ચ સમુત્કર્ષૈસ્તત્રતત્ર નિબોધ્યતે ॥

દેવકન્યાનિવાસે ચ તસ્મિન્વસતિ માનવઃ ।
જાહ્નવીવાલુકાકીર્ણં પૂર્ણં સંવત્સરં નરઃ ॥

યસ્તુ પક્ષે ગતે ભુઙ્ક્તે એકભક્તં જિતેન્દ્રિયઃ ।
સદા દ્વાદશમાસાંસ્તુ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

રાજસૂયસહસ્રસ્ય ફલં પ્રાપ્નોત્યનુત્તમમ્ ।
યાનમારોહતે દિવ્યં હંસબર્હિણલક્ષણમ્ ॥

મણિમણ્ડલકૈશ્ચિત્રં જાતરૂપસમાવૃતમ્ ।
દિવ્યાભરણશોભાભિર્વરસ્ત્રીભિરલઙ્કૃતમ્ ॥

એકસ્તમ્ભં ચતુર્દ્વારં સપ્તભૌમં સુમઙ્ગલમ્ । વૈજયન્તીસહસ્રૈશ્ચ શોભિતં ગીતનિઃસ્વનૈ ।
દિવ્યં દિવ્યગુણોપેતં વિમાનમધિરોહતિ ॥

મણિમુક્તાપ્રવાલૈશ્ચ ભૂષિતં વૈદ્યુતપ્રભમ્ ।
વસેદ્યુગસહસ્રં ચ ખડ્ગકુઞ્જરવાહનઃ ॥

ષોડશે દિવસે યસ્તુ સમ્પ્રાપ્તે પ્રાશતે હવિઃ ।
સદા દ્વાદશમાસાન્વૈ સોમયજ્ઞફલં લભેત્ ॥

સોમકન્યાનિવાસેષુ સોઽધ્યાવસતિ નિત્યશઃ ।
સૌમ્યગન્ધાનુલિપ્તશ્ચ કામચારગતિર્ભવેત્ ॥

સુદર્શનાભિર્નારીભિર્મધુરાભિસ્તથૈવ ચ ।
અર્ચ્યતે વૈ વિમાનસ્થઃ કામભોગૈશ્ચ સેવ્યતે ॥

ફલં પદ્મશતપ્રખ્યં મહાકલ્પં દશાધિકમ્ ।
આવર્તનાનિ ચત્વારિ સાધયેચ્ચાપ્યસૌ નરઃ ॥

દિવસે સપ્તદશમે યઃ પ્રાપ્તે પ્રાશતે હવિઃ ।
સદા દ્વાદશમાસાન્વૈ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

સ્થાનં વારુણમૈન્દ્રં ચ રૌદ્રં વાઽપ્યધિગચ્છતિ ॥

મારુતં શયનં ચૈવ બ્રહ્મલોકં સ ગચ્છતિ ।
તત્ર દૈવતકન્યાભિરાસનેનોપચર્યતે ॥

ભૂર્ભુવઃસ્વશ્ચ દેવર્ષિર્વિશ્વરૂપમવેક્ષતે । તત્ર દેવાધિદેવસ્ય કુમાર્યો રમયન્તિ તમ્ ।
દ્વાત્રિંશદ્રૂપદારિણ્યો મધુરાઃ સમલઙ્કૃતાઃ ॥

ચન્દ્રાદિત્યાવુભૌ યાવદ્ગગતે ચરતઃ પ્રભો ।
તાવચ્ચરત્યસૌ ધીરઃ સુધાતુલ્યરસાશનઃ ॥

અષ્ટાદશે યો દિવસે પ્રાશ્નીયાદેકભોજનમ્ ।
સદા દ્વાદશમાસાન્વૈ સપ્તલોકાન્સ પશ્યતિ ॥

રથૈઃ સ નન્દિઘોષૈશ્ચ પૃષ્ઠતઃ સોઽનુગમ્યતે ।
દેવકન્યાધિરૂઢૈસ્તુ ભ્રાજમાનૈઃ સ્વલન્કૃતૈઃ ॥

વ્યાઘ્રસિંહપ્રયુક્તં ચ મેઘસ્વનનિનાદિતમ્ ।
વિમાનમુત્તમં દિવ્યં સુસુખિ હ્યધિરોહતિ ॥

તત્ર કલ્પસહસ્રં સ કન્યાભિઃ સહ મોદતે ।
સુધારસં ચ ભુઞ્જીત અમૃતોપમમુત્તમમ્ ॥

એકોનવિંશદિવસે યો ભુઙ્ક્તે એકભોજનમ્ ।
સદા દ્વાદશમાસાન્વૈ સપ્ત લોકાન્સ પશ્યતિ ॥

ઉત્તમં લભતે સ્થાનમપ્સરોગણસેવિતમ્ ।
ગન્ધર્વૈરુપગીતં ચ વિમાનં સૂર્યવર્ચસમ્ ॥

તત્રામરવરસ્ત્રીભિર્મોદતે વિગતજ્વરઃ ।
દિવ્યામ્બરધરઃ શ્રીમાનયુતાનાં શતંશતમ્ ॥

પૂર્ણેઽથ વિંશે દિવસે યો ભુઙ્ક્તે હ્યેકભોજનમ્ ।
સદા દ્વાદશમાસાંસ્તુ સત્યવાદી ધૃતવ્રતઃ ॥

અમાંસાશી બ્રહ્મચારી સર્વભૂતહિતે રતઃ ।
સ લોકાન્વિપુલાન્રમ્યાનાદિત્યાનામુપાશ્નુતે ॥

ગન્ધર્વૈરપ્સરોભિશ્ચ દિવ્યમાલ્યાનુલેપનૈઃ ।
વિમાનૈઃ કાઞ્ચનૈર્હૃદ્યૈઃ પૃષ્ઠતશ્ચાનુગમ્યતે ॥

એકવિંશો તુ દિવસે યો ભુઙ્ક્તે હ્યેકભોજનમ્ । સદા દ્વાદશમાસાન્વૈ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ।
લોકમૌશનસં દિવ્યં શક્રલોકં ચ ગચ્છતિ ॥

અશ્વિનોર્મરુતાં ચૈવ સુખેષ્વભિરતઃ સદા । અનભિજ્ઞશ્ચ દુઃખાનાં વિમાનવરમાસ્થિતઃ ।
સેવ્યમાનો વરસ્ત્રીભિઃ ક્રીડત્યમરવત્પ્રભુઃ ॥

દ્વાવિંશે દિવસે પ્રાપ્તે યો ભુઙ્ક્તે હ્યેકભોજનમ્ ।
સદા દ્વાદશ માસાન્વૈ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

અહિંસાનિરતો ધીમાન્સત્યવાગનસૂયકઃ ।
લોકાન્વસૂનામાપ્નોતિ દિવાકરસમપ્રભઃ ॥

કામચારી સુધાહારો વિમાનવરમાસ્થિતઃ ।
રમતે દેવકન્યાભિર્દિવ્યાભરણભૂષિતઃ ॥

ત્રયોવિંશે તુ દિવસે પ્રાશેદ્યસ્ત્વેકભોજનમ્ । સદા દ્વાદશમાસાંસ્તુ મિતાહારો જિતેન્દ્રિયઃ ।
વાયોરુશનસસ્ચૈવ રુદ્રલોકં ચ ગચ્છતિ ॥

કામચારી કામગમઃ પૂજ્યમાનોઽપ્સરોગણૈઃ । અનેકયુગપર્યન્તં વિમાનવરમાસ્થિતઃ ।
રમતે દેવકન્યાભિર્દિવ્યાભરણભૂષિતઃ ॥

ચતુર્વિંશે તુ દિવસે યઃ પ્રાપ્તે પ્રાશતે હવિઃ । સદા દ્વાદશમાસાંશ્ચ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ।
આદિત્યાનામધીવાસે મોદમાનો વસેચ્ચિરમ્ ॥

દિવ્યમાલ્યામ્બરધરો દિવ્યગન્ધાનુલેપનઃ । વિમાને કાઞ્ચને દિવ્યે હંસયુક્તે મનોરમે ।
રમતે દેવકન્યાનાં સહસ્રૈરયુતૈસ્તથા ॥

પઞ્ચવિંશે તુ દિવસે યઃ પ્રાશેદેકભોજનમ્ ।
સદા દ્વાદશમાસાંસ્તુ પુષ્કલં યાનમારુહેત્ ॥

સિંહવ્યાગ્રપ્રયુક્તૈસ્તુ મેઘનિઃસ્વનનાદિતૈઃ । સ રથૈર્નન્દિઘોષૈશ્ચ પૃષ્ઠતો હ્યનુગમ્યતે ।
દેવકન્યાસમારૂઢૈઃ કાઞ્ચનૈર્વિમલૈઃ શુભૈઃ ॥

વિમાનમુત્તમં દિવ્યમાસ્થાય સુમનોહરમ્ । તત્ર કલ્પસહસ્રં વૈ વસતે સ્ત્રીશતાવૃતે ।
સુધારસં ચોપજીવન્નમૃતોપમમુત્તમમ્ ॥

ષડ્વિંશે દિવસે યસ્તુ પ્રકુર્યાદેકભોજનમ્ । સદા દ્વાદશમાસાંસ્તુ નિયતો નિયતાશનઃ ।
જિતેન્દ્રિયો વીતરાગો જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

સ પ્રાપ્નોતિ મહાભાગઃ પૂજ્યમાનોઽપ્સરોગણૈઃ ।
સપ્તાનાં મરુતાં લોકાન્વસૂનાં ચાપિ સોશ્નુતે ॥

વિમાનૈઃ સ્ફાટિકૈર્દિવ્યૈઃઇ સર્વરત્નૈરલઙ્કૃતૈઃ । ગન્ધર્વૈરપ્સરોભિશ્ચિ પૂજ્યમાનઃ પ્રમોદતે ।
દ્વેઽર્બુદાનાં સહસ્રે તુ દિવ્યે દિવ્યેન તેજસા ॥

સપ્તવિંશેઽથ દિવસે યઃ કુર્યાદેકભોજનમ્ ।
સદા દ્વાદશમાસાંસ્તુ જુહ્વાનો જાતવેદસમ્ ॥

ફલં પ્રાપ્નોતિ વિપુલં દેવલોકે ચ પૂજ્યતે ।
અમૃતાશી વસંસ્તત્ર સ વિતૃપઃ પ્રમોદતે ॥

દેવર્ષિચરિતાઁલ્લોકાન્રાજર્ષિભિરનુષ્ઠિતાન્ ।
અધ્યાવસતિ દિવ્યાત્મા વિમાનવરમાસ્થિતઃ ॥

સ્ત્રીભિર્મિનોભિરામાભી રમમાણો મદોત્કટઃ ।
યુગકલ્પસહસ્રાણિ ત્રીણ્યાવસતિ વૈ સુખમ્ ॥

યોઽષ્ટાવિંશે તુ દિવસે પ્રાશ્નીયાદેકભોજનમ્ ।
સદા દ્વાદશમાસાંસ્તુ જિતાત્મા વિજિતેન્દ્રિયઃ ॥

ફલં દેવર્ષિચરિતં વિપુલં સમુપાશ્નુતે ।
ભોગવાંસ્તેજસા ભાતિ સહસ્રાંશુરિવામલઃ ॥

સુકુમાર્યશ્ચ નાર્યસ્તં રમમાણાઃ સુવર્ચસઃ ।
પીનસ્તનોરુજઘના દિવ્યાભરણભૂષિતાઃ ॥

રમયન્તિ મનઃકાન્તા વિમાને સૂર્યસન્નિબે ।
સર્વકામગમે દિવ્યે કલ્પાયુતશતં સમાઃ ॥

એકોનત્રિંશદિવસે યઃ પ્રાશેદેકભોજનમ્ ।
તસ્ય લોકાઃ શુભા દિવ્યા દેવરાજર્ષિપૂજિતાઃ ॥
તસ્ય લોકાઃ શુભા દિવ્યા દેવરાજર્ષિપૂજિતાઃ ॥

વિમાનં સૂર્યચન્દ્રાભં દિવ્યં સમધિગચ્છતિ । જાતરૂપમયં યુક્તં સર્વરત્નસમન્વિતમ્ ।
અપ્સરોગણસઙ્કીર્ણં ગન્ધર્વૈરભિનાદિતમ્ ॥

તત્ર ચૈનં શુભા નાર્યો દિવ્યાભરણભૂષિતાઃ ।
મનોભિરામા મધુરા રમયન્તિ મદોત્કટાઃ ॥

ભોગવાંસ્તેજસા યુક્તો વૈશ્વાનરસમપ્રભઃ ।
દિવ્યો દિવ્યેન વપુષા ભ્રાજમાન ઇવામરઃ ॥

વસૂનાં મરુતાં ચૈવ સાધ્યાનામશ્વિનોસ્તથા ।
રુદ્રાણાં ચ તથા લોકં બ્રહ્મલોકં ચ ગચ્છતિ ॥

યસ્તુ માસે ગતે ભુઙ્ક્તે એકભક્તં સમાહિતઃ ।
સદા દ્વાદશ માસાન્વૈ બ્રહ્મ્લોકમવાપ્નુયાત્ ॥

સુધારસકૃતાહાર શ્રીમાન્સર્વમનોહરઃ ।
તેજસા વપુષા લક્ષ્મ્યા ભ્રાજતે રશ્મિવાનિવ ॥

દિવ્યમાલ્યામ્બરધરો દિવ્યગન્ધાનુલેપનઃ ।
સુખેષ્વભિરતો ભોગી દુઃખાનામવિજાનકઃ ॥

સ્વયમ્પ્રભાભિર્નારીભિર્વિમાનસ્થો મહીયતે ।
રુદ્રદેવર્ષિકન્યાભિઃ સતતં ચાભિપૂજ્યતે ॥

નાનારમણરૂપાભિર્નાનારાગાભિરેવ ચ ।
નાનામધુરભાષાભિર્નાનારતિભિરેવ ચ ॥

વિમાને ગગનાકારે સૂર્યવૈડૂર્યસન્નિભે ।
પૃષ્ઠતઃ સોમસઙ્કરો ઉદર્કે ચાભ્રસન્નિભે ॥

દક્ષિણાયાં તુ રક્તાભે અધસ્તાન્નીલમણ્ડલે ।
ઊર્ધ્વં વિચિત્રસઙ્કાશે નૈકો વસતિ પૂજિતઃ ॥

યાવદ્વર્ષસહસ્રં વૈ જમ્બૂદ્વીપે પ્રવર્ષતિ ।
તાવત્સંવત્સરાઃ પ્રોક્તા બ્રહ્મલોકેઽસ્ય ધીમતઃ ॥

વિપ્રુષશ્ચૈવ યાવન્ત્યો નિપતન્તિ નભસ્તલાત્ ।
વર્ષાસુ વર્ષતસ્તાવન્નિવસત્યમરપ્રભઃ ॥

માસોપવાસી વર્ષૈસ્તુ દશભિઃ સ્વર્ગમુત્તમમ્ ।
મહર્ષિત્વમથાસાદ્ય સશરીરગતિર્ભવેત્ ॥

મુનિર્દાન્તો જિતક્રોધો જિતશિશ્નોદરઃ સદા ।
જુહ્વન્નગ્નીંશ્ચ નિયતઃ સન્ધ્યોપાસનસેવિતા ॥

બહુભિર્નિયમૈરેવં શુચિરશ્નાતિ યો નરઃ ।
અભ્રાવકાશશીલશ્ચ તસ્ય ભાનોરિવ ત્વિષઃ ॥

દિવં ગત્વા શરીરેણ સ્વેન રાજન્યથાઽમરઃ ।
સ્વર્ગં પુણ્યં યથાકામમુપભુઙ્ક્તે તથાવિધઃ ॥

એથ તે ભરતશ્રેષ્ઠ યજ્ઞાનાં વિધિરુત્તમઃ । વ્યાખ્યાતો હ્યાનુપૂર્વ્યેણ ઉપવાસફલાત્મકઃ ।

દરિદ્રૈર્મનુજૈઃ પાર્થ પ્રાપ્યં યજ્ઞફલં યથા ॥
દેવદ્વિજાતિપૂજાયાં રતો ભરતસત્તમમ્ ॥

ઉપવાસવિધિસ્ત્વેષ વિસ્તરેણ પ્રકીર્તિતઃ ।
નિયતેષ્વપ્રમત્તેષુ શૌચવત્સુ મહાત્મસુ ॥

દમ્ભદ્રોહનિવૃત્તેષુ કૃતબુદ્ધિષુ ભારત ।
અચલેષ્વપ્રકમ્પેષુ મા તે ભૂદત્ર સંશયઃ ॥