Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 13.152

13.152.1

evaṃ sa bhikṣurnirvāṇaṃ prāpnuyāddagdhakilbiṣaḥ /
ihastho dehamutsṛjya nīḍaṃ śakunivadyathā //

13.152.2

satpathālambanādeva śūdraḥ prāpnoti sadgatim /
brahmaṇaḥ sthānamacalaṃ sthānātsthānamavāpnuyāt //

13.152.3

yathā khanankhanitreṇa jāṅgale vāri vindati /
anirvedāttataḥ sthānamīpsitaṃ pratipadyate //

13.152.4

saiṣā gatiranādyantā sarvairapyupadhāritā / tasmācchūdrairanirvedācchraddadhānaistu nityadā /
vartitavyaṃ yathāśaktyā yathā proktaṃ manīṣibhiḥ /

13.152.5

yatkaroti tadaśnāti śubhaṃ vā yadi vā'śubham /
nākṛtaṃ bhujyate karma na kṛtaṃ naśyate phalam //

13.152.6

tathā śubhasamācāraḥ śubhamevāpnute phalam / tathā'śubhasamācāro hyaśubhaṃ samavāpnute /
śubhānyeva samādadyādya icchedbhūtimātmanaḥ //

13.152.7

bhūtiśca nānyataḥ śaktyā śūdrāṇāmiti niścayaḥ /
krate yatīnāṃ śuśrūṣāmiti santo vyavasthitāḥ //

13.152.8

tasmādāgamasampanno bhavetsuniyatendriyaḥ /
śakyate hyāgamādeva gatiṃ prāptumanāmayām //

13.152.9

varā caiṣā gatirdṛṣṭā yāmanvepanti sādhavaḥ /
yatrāmṛtatvaṃ labhate tyaktvā duḥkhamanantaram //

13.152.10

imaṃ hi dharmimāsthāya ye'pi syuḥ pāpayonayaḥ / striyo vaiśyāśca śūdrāśca prāpnuyuḥ paramāṃ gatim /
kiṃ punarbrāhmaṇo vidvānkṣatriyo vā bahuśrutaḥ //

13.152.11

na cāpyakṣīṇapāpasya jñānaṃ bhavati dehinaḥ /
jñānopalabdhirbhavati kṛtakṛtyo yadā bhavet //

13.152.12

upalabhya tu vijñānaṃ jñānaṃ vā'pyanasūyakaḥ /
tathaiva vartedguruṣu bhūyāṃsaṃ vā samāhitaḥ //

13.152.13

athāvamanyeta guruṃ tathā teṣu pravartate /
vyarthamasya śrutaṃ bhavati jñānamajñānatāṃ vrajet //

13.152.14

gatiṃ cāpyaśubhāṃ gacchennirayāya na saṃśayaḥ /
prakṣīyate tasya puṇyaṃ jñānamasya virudhyate //

13.152.15

adṛṣṭapūrvakalyāṇo yathā dṛṣṭvā vidhiṃ naraḥ /
utsekānmohamāpadya tatvajñānamavāptavān //

13.152.16

evamevi hi notsekaḥ kartavyo jñānasambhavaḥ /
phalaṃ jñānasya hi śamaḥ praśāmāya yatetsadā //

13.152.17

upaśāntena dāntena kṣamāyuktena sarvadā /
śuśrūṣā pratipattavyā nityamevānasūyatā //

13.152.18

dhṛtyā śiśnodaraṃ rakṣetpāṇipādaṃ ca cakṣuṣā /
indriyārthāṃśca manasā mano buddhau samādadhet //

13.152.19

dhṛtyā'sīta tato gatvā śuddhadeśaṃ susaṃvṛtam /
labdhāsanaṃ yathā dṛṣṭaṃ vidhipūrvaṃ samācaret //

13.152.20

jñānayuktastathā devaṃ hṛdisthamupalakṣayet /
ādīpyamānaṃ vapuṣā vidhūmamanalaṃ yathā //

13.152.21

raśmimantamivādityaṃ vaidyutāgnimivāmbare /
saṃsthitaṃ hṛdaye paśyedīśaṃ śāśvatamavyayam //

13.152.22

na cāyuktena śakyeta draṣṭuṃ dehe maheśvaraḥ /
yuktastu paśyate buddhyā sanniveśya mano hṛdi //

13.152.23

atha tvevaṃ na śaknoti kartuṃ hṛdayadhāraṇam /
yathāsāṃkhyamupāsīta yathāvadyogamāsthitaḥ //

13.152.24

pañca buddhīndriyāṇīha pañca karmendriyāṇi vai /
pañca bhūtaviśeṣāśca manaścaiva tu ṣoḍaśa //

13.152.25

tanmātrāṇyapabi pañcaiva mano'haṅkāra eva ca / aṣṭamaṃ cāpyathāvyaktametāḥ prakṛtisañjñitāḥ /
etāḥ prakṛtayaścāṣṭau vikārāścāpi ṣoḍaśa //

13.152.26

evametadihasthena vijñeyaṃ tatvabuddhinā /
evaṃ varṣma samuttīrya tīrṇo bhavati nānyathā //

13.152.27

parisaṃkhyānamevaitanmantavyaṃ jñānabuddhinā //

13.152.28

ahanyahani śāntātmā pāvanāya hitāya ca / evameva prasaṃkhyāya tatvabuddhirvimucyate /
niṣpalaṃ kevalaṃ bhavati śuddhatatvārthatatvavit //

13.152.29

bhikṣukāśramamāsthāya śuśrūṣānirato budhaḥ /
śūdro nirmucyate satvasaṃsargādeva nānyathā //

13.152.30

satsannikraṣe parivartitavyaṃ vidyādhikāścāpi niṣevitavyāḥ /
savarṇatāṃ gacchati sannikarṣā- nnīlaḥ khago merumivāśrayanvai //
bhīṣma uvāca /

13.152.31

ityevamākhyāya mahāmunistadā caturṣu varṇeṣu vidhānamarthavit /
śuśrūṣayā vṛttagatiṃ samādhinā samādhiyuktaḥ prayayau svamāśramam //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc