Mahabharata · Chapter 13.143

atraivodāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
yadvṛttaṃ tīrthayātrāyāṃ śapathaṃ prati tacchṛṇu //

puṣkarārthaṃ kṛtaṃ stainyaṃ purā bharatasattama /
rājarṣibhirmahārāja tathaiva ca dvijarṣibhiḥ //

purā prabhāse ṛṣayaḥ samagrāḥ sametā vai mantramamantrayanta /
carāma sarvāṃ pṛthivīṃ puṇyatīrthāṃ tannaḥ kāmaṃ hanta gacchāma sarve //

śukro'ṅgirāścaiva kaviśca vidvāṃ- stathā hyagastyo nāradaparvatau ca /
bhṛgurvasiṣṭhaḥ kaśyapo gautamaśca viśvāmitro jamadagniśca rājan //

ṛṣistathā gālavo'thāṣṭakaśca bharadvājo'rundhatī vālakhilyāḥ /
śibirdilīpo nahuṣo'mbarīṣo rājā yayātirdhundhumāro'tha pūruḥ //

jagmuḥ puraskṛtya mahānubhāvaṃ śatakratuṃ vṛtrahaṇaṃ narendrāḥ /
tīrthāni sarvāṇi paribhramanto māghyāṃ yayuḥ kauśikīṃ puṇyatīrthām //

sarveṣu tīrtheṣvavadhūtapāpā jagmustato brahmasaraḥ supuṇyam /
devasya tīrthe jalamagnikalpā vigāhya te bhuktabisaprasūnāḥ //

kecidbisānyakhanaṃstatra rājanna- nye mṛṇālānyakhanaṃstatra viprāḥ /
athāpaśyanpuṣkaraṃ te hriyantaṃ hradādagastyena samuddhṛtaṃ tat //

nānāha sarvānṛṣimukhyānagastyaḥ kenāhṛtaṃ puṣkaraṃ me sujātam /
yuṣmāñśaṅke puṣkaraṃ dīyatāṃ me na vai bhavanto hartumarhanti padmam //

śṛṇomi kālo hiṃsate dharmavīryaṃ seyaṃ prāptā vartate dharmapīḍā /
purā'dharmo vartate neha yāva- ttāvadgacchāmaḥ suralokaṃ cirāya //

purā vedānbrāhmaṇā grāmamadhye ghuṣṭasvarā vṛṣalānśrāvayanti /
purā rājā vyavahārānadharmā- npaśyatyahaṃ paralokaṃ vrajāmi //

purā rājā pratyavarāngarīyaso maṃsyatyathainamanuyāsyanti sarve /
dharmottaraṃ yāvadidaṃ na vartate tāvadvrajāmi paralokaṃ cirāya //

purā prapaśyāmi pareṇa martyā- nbalīyasā durbalānbhujyamānān /
tasmādyāsyāmi paralokaṃ cirāya na hyutsahe draṣṭumīdṛṅnṛloke //

tamāhurārtā ṛṣayo maharṣiṃ na te vayaṃ puṣkaraṃ corayāmaḥ /
mithyābhiśaṃsā bhavatā na kāryā śapāma tīkṣṇaiḥ śapathairmaharṣe //

te niścitāstatra maharṣayastu sampaśyanto dharmametaṃ narendrāḥ /
tato'śapanta śapathānparyayeṇa sahaiva te pārthiva putrapautraiḥ //
bhṛguruvāca /

pratyākrośedihākruṣṭastāḍitaḥ pratitāḍayet /
khādecca pṛṣṭhamāṃsāni yaste harati puṣkaram //
vasiṣṭha uvāca /

asvādhyāyaparo loke śvānaṃ ca parikarṣatu /
pure ca bhikṣurbhavatu yaste harati puṣkaram //
kaśyapa uvāca /

sarvatra sarvaṃ paṇatu nyāse lobhaṃ karotu ca /
kūṭasākṣitvamabhyetu yaste harati puṣkaram //
gautama uvāca /

jīvatvahaṅkṛto buddhyā viṣameṇāsamena saḥ /
karṣako matsarī cāstu yaste harati puṣkaram //
aṅgirā uvāca /

aśucirbrahmakūṭostu śvānaṃ ca parikarṣatu /
brahmahā'nikṛtiścāstu yaste harati puṣkaram //
dhundhumāra uvāca /

akṛtajñastu mitrāṇāṃ śūdrāyāṃ ca prajāyatu /
ekaḥ sampannamaśnātu yaste harati puṣkaram //
purūravā uvāca /

cikitsāyāṃ pracaratu bhāryayā caiva puṣyatu /
śvaśurāttasya vṛttiḥ syādyaste harati puṣkaram //
dilīpa uvāca /

udapānaplave grāme brāhmaṇo vṛṣalīpatiḥ /
tasya lokānsa vrajatu yaste harati puṣkaram //
śukra uvāca /

vṛthā māṃsaṃ samaśnātu divā gacchatu maithunam /
preṣyo bhavatu rājñaśca yaste harati puṣkaram //
jamadagniruvāca /

anadhyāyeṣvadhīyīta mitraṃ śrāddhe ca bhojayet /
śrāddhe śūdrasya cāśnīyādyaste harati puṣkaram //
śibiruvāca /

anāhitāgnirmiyatāṃ yajñe vighnaṃ karotu ca /
tapasvibhirvirudhyecca yaste harati puṣkaram //
yayātiruvāca /

anṛtau vrataniyatāyāṃ bhāryāyāṃ sa prajāyatu /
nirākarotu vedāṃśca yaste harati puṣkaram //
nahuṣa uvāca /

atithirgṛhasaṃstho'stu kāmavṛttastu dīkṣitaḥ /
vidyāṃ prayacchatu bhṛto yaste harati puṣkaram //
ambarīṣa uvāca /

nṛśaṃsastyaktadharmo'stu strīṣu jñātiṣu goṣu ca /
nihantu brāhmaṇaṃ cāpi yaste harati puṣkaram //
nārada uvāca /

gṛhajñānī bahiḥśāstraṃ paṭhatāṃ visvaraṃ padam /
garīyaso'vajānātu yaste harati puṣkaram //
nābhāga uvāca /

anṛtaṃ bhāṣatu sadā sadbhiścaiva virudhyatu /
śulkena dadatu kanyāṃ yaste harapi puṣkaram //
kaviruvāca /

padā ca gāṃ saṃspṛśatu sūryaṃ ca prati mehatu /
śaraṇāgataṃ santyajatu yaste harati puṣkaram //
viśvāmiitra uvāca /

karotu bhṛtako'varṣāṃ rājñaścāstu purohitaḥ /
ṛtvigastu hyayājyasya yaste harati puṣkaram //
parvata uvāca /

grāme cādhikṛtaḥ so'stu kharayānena gacchatu /
śunaḥ karṣatu vṛttyarthe yaste harati puṣkaram //
bharadvāja uvāca /

sarvapāpasamādānaṃ nṛśaṃse cānṛte ca yat /
tattasyāstu sadā pāpaṃ yaste harati puṣkaram //
aṣṭaka uvāca /

sa rājāstvakṛtaprajñaḥ kāmavṛttaśca pāpakṛt /
adharmeṇābhiśāstūrvīṃ yaste harati puṣkaram //
gālava uvāca /

pāpiṣṭhebhyo hyanarghārhaḥ sa naro'stu svapāpakṛt /
dattvā dānaṃ kīrtayatu yaste harati puṣkaram //
arundhatyuvāca /

śvaśrvā'pavādaṃ vadatu bharturbhavatu durmanāḥ /
ekā svādu samaśnātu yā te harati puṣkaram //
vālakhilyā ūcuḥ /

ekapādena vṛttyarthaṃ grāmadvāre sa tiṣṭhatu /
dharmajñastyaktadharmāstu yaste harati puṣkaram //
paśusakha uvāca /

agnihotramanādṛtya sa sukhaṃ svapatu dvijaḥ /
parivrāṭ kāmavṛttostu yaste harati puṣkaram //
surabhyuvāca /

vālajena nidānena kāṃsyaṃ bhavatu dohanam /
duhyeta paravatsena yā te harati puṣkaram //
bhīṣma uvāca /

tatastu taiḥ śapathaiḥ śapyamānai- rnānāvidhairbahubhiḥ kauravendra /
sahasrākṣo devarāṭ samprahṛṣṭaḥ samīkṣya taṃ kopanaṃ vipramukhyam //

yathābravīnmaghavā pratyayaṃ svaṃ svayaṃ samāgatya tamṛṣiṃ jātaroṣam /
brahmarṣidevarṣinṛparṣimadhye yaṃ taṃ nibodheha mamādya rājan //
śakra uvāca /

adhvaryave duhitaraṃ dadātu chandoge vā'caritabrahmacarye /
atharvaṇaṃ vedamadhītya vipraḥ snāyīta yaḥ puṣkaramādadāti //

sarvānvedānadhīyīta puṇyaśīlo'stu dhārmikaḥ /
brahmaṇaḥ sadanaṃ yātu yaste harati puṣkaram //
agastya uvāca /

āśīrvādastvayā proktaḥ śapatho balasūdana /
dīyatāṃ puṣkaraṃ mahyameṣa dharmaḥ sanātanaḥ //
indra uvāca /

na mayā bhagavam̐llobhāddhṛtaṃ puṣkaramadya vai /
dharmāṃstu śrotukāmena hṛtaṃ na kroddhumarhasi //

dharmaśrutisamutkarṣo dharmaseturanāmayaḥ /
ārṣo vai śāśvato nityamavyayo'yaṃ mayā śrutaḥ //

tadidaṃ gṛhyatāṃ vidvanpuṣkaraṃ dvijasattama /
atikramaṃ me bhagavankṣantumarhasyanindita //

ityuktaḥ sa mahendreṇa tapasvī kopano bhṛśam /
jagrāha puṣkaraṃ dhīmānprasannaścābhavanmuniḥ //

prayayuste tato bhūyastīrthāni vanagocarāḥ /
puṇyeṣu tīrtheṣu tathā gātrāṇyāplāvayanta te //

ākhyānaṃ ya idaṃ yuktaḥ paṭhetvarvaṇiparvaṇi /
na mūrkhaṃ janayetputraṃ na bhavecca nirākṛtiḥ //

na tamāpatspṛśetkācidvijvaro na jarāvahaḥ /
virajāḥ śreyasā yuktaḥ pretya svargamavāpnuyāt //

yaśca śāstramadhīyīta ṛṣibhiḥ paripālitam /
sa gacchedbrahmaṇo lokamavyayaṃ ca narottama //