Mahabharata · Chapter 13.104

bhūya eva kuruśreṣṭha dānānāṃ vidhimuttamam /
kathayasva mahāprājña bhūmidānaṃ viśeṣataḥ //

pṛthivīṃ kṣatriyo dadyādbrāhmaṇāyeṣṭikarmiṇe /
vidhivatpratigṛhṇīyānna tvanyo dātumarhati //

sarvavarṇaistu yacchakyaṃ pradātuṃ phalakāṅkṣibhiḥ /
vede vā yatsamākhyātaṃ tanme vyākhyātumarhasi //
bhīṣma uvāca /

tulyanāmāni deyāni trīṇi tulyaphalāni ca /
sarvakāmaphalānīha gāvaḥ pṛthvī sarasvatī //

yo brūyāccāpi śiṣyāya dharmyāṃ brāhmīṃ sarasvatīm /
pṛthivīgopradānābhyāṃ tulyaṃ sa phalamaśnute //

tathaiva gāḥ praśaṃsanti na tu deyaṃ tataḥ param /
sannikṛṣṭaphalāstā hi laghvarthāśca yudhiṣṭhira //

mātaraḥ sarvabhūtānāṃ gāvaḥ sarvasukhapradāḥ / vṛddhimākāṅkṣatā nityaṃ gāvaḥ kāryāḥ pradakṣiṇāḥ

santāḍyā na tu pādena gavāṃ madhye na ca vrajet /
maṅgalāyatanaṃ devyastasmātpūjyāḥ sadaiva gāḥ //

pracodanaṃ devakṛtaṃ gavāṃ karmasu vartatām /
pūrvamevākṣaraṃ cānyadabhidheyaṃ tataḥ param //

pracāre vā nivāte vā budho nodvejayeta gāḥ /
tṛṣitā hyabhivīkṣantyo naraṃ hanyuḥ sabāndhavam //

pitṛsadmāni satataṃ devatāyatanāni ca /
pūyante śakṛtā yāsāṃ pūtaṃ kimadhikaṃ tataḥ //

ghāsamuṣṭiṃ paragave dadyātsaṃvatsaraṃ tu yaḥ /
akṛtvā svayamāhāraṃ vrataṃ tatsārvakāmikam //

sa hi putrānyaśo'rthaṃ ca śriyaṃ cāpyadhigacchati /
nāśayatyaśubhaṃ caiva duḥsvapnaṃ cāpyapohati //
yudhiṣṭhira uvāca /

deyāḥ kiṃlakṣaṇā gāvaḥ kāścāpi parivarjayet /
kīdṛśāya pradātavyā na deyāḥ kīdṛśāya ca //
bhīṣma uvāca /

asadvṛttāya pāpāya lubdhāyānṛtavādine /
havyakavyavyapetāya na deyā gauḥ kathañcana //

bhikṣave bahuputrāya śrotriyāyāhitāgnaye /
dattvā daśagavāṃ dātā lokānāpnotyanuttamān //

juhoti yadbhojayati yaddadāti gavāṃ rasaiḥ / sarvasyaivāṃśabhāgdātā tannimittaṃ pravartitaḥ //

yaścaiva dharmaṃ kurute tasya dharmaphalaṃ ca yat /
sarvasyaivāṃśabhāgdātā tannimittaṃ pravṛttayaḥ //

yaścainamutpādayate yaścainaṃ trāyate bhayāt /
yaścāsya kurute vṛttiṃ sarve te pitarastrayaḥ //

kalmaṣaṃ guruśuśrūṣā hanti māno mahadyaśaḥ /
aputratāṃ trayaḥ putrā avṛttiṃ daśa dhenavaḥ //

vedāntaniṣṭhasya bahuśrutasya prajñānatṛptasya jitendriyasya /
śiṣṭasya dāntasya yatasya caiva bhūteṣu nityaṃ priyavādinaśca //

yaḥ kṣudbhayādvai na vikarma kuryā- nmṛduśca śāntau hyatithipriyaśca /
śubhe pātre ye guṇā gopradāne tāvāndoṣo brāhmaṇasvāpahāre /

sarvāvasthaṃ brāhmaṇasvāpahāre dārāścaiṣāṃ dūrato varjanīyāḥ //

vipradāre parihṛte taddhane'pahṛte ca tu /
paritrāyanti śaktāstu namastebhyo mṛtāśca ye //

na pālayanti nihatānye tānvaivasvato yamaḥ /
daṇḍayanbharsayannityaṃ nirayebhyo na muñcati //

tathā gavāṃ paritrāṇe pīḍane ca śubhāśubham / vipragoṣu viśeṣeṇa rakṣiteṣu gṛheṣu vā //