Mahabharata · Chapter 12.89
vanaspatībhakṣyaphalānna cchindyurviṣaye tava /
brāhmaṇānāṃ mūlaphalaṃ dharmamāhurmanīṣiṇaḥ //
brāhmaṇebhyo'tiriktaṃ ca bhuñjīrannitare janāḥ /
na brāhmaṇoparodhena haredanyaḥ kathañcana //
vipraścettyāgamātiṣṭhedākhyāyā vṛttikarśitaḥ /
parikalyāsya vṛttiḥ syātsadārasya narādhipa //
sa cennopanivarteta vācyo brāhmaṇasaṃsadi /
kasminnidānīṃ maryādāmayaṃ lokaḥ kariṣyati //
asaṃśayaṃ nivarteta na cettyakṣyatyataḥ param /
pūrvaṃ parokṣaṃ vaktavyametatkaunteya śāśvatam //
āhuretajjanā brahmanna caitacchraddadhāmyaham /
nimantryaśca bhavedbhogairavṛttyā ca tadā caret //
kṛṣigorakṣyavāṇijyaṃ lokānāmiha jīvanam /
ūrdhvaṃ caiva trayī vidyā sā bhūtānbhāvayatyuta //
tasyāṃ prapatamānāyāṃ ye syustatparipanthinaḥ /
dasyavastadvadhāyeha brahmā kṣatramathāsṛjat //
śatrūñjaya prajā rakṣa yajasva kratubhirnṛpa /
yudhyasva samare vīro bhūtvā kauravanandana //
saṃrakṣyānrakṣate rājā sa rājā rājasattamaḥ /
ye kecittānna rakṣanti tairartho nāsti kaścana //
sadaiva rājñā yoddhavyaṃ sarvalokādyudhiṣṭhira /
tasyāddhetorhi bhuñjīta manuṣyāneva mānavaḥ //
āntarebhyaḥ parānrakṣanparebhyaḥ punarāntarān /
parānparebhyaḥ svānkhebhyaḥ sarvānpālaya nityadā //
ātmānaṃ sarvato rakṣanrājanrakṣasva medinīm /
ātmamūlamidaṃ sarvamāhurvai viduṣo janāḥ //
kiṃ chidraṃ konu saṅgo me kiṃvā'styavinipātitam /
kuto māmāśrayeddoṣa iti nityaṃ vicintayet //
atītadivase vṛttaṃ praśaṃsanti na vā punaḥ /
guptaiścārairanumataiḥ pṛthivīmanusārayet //
jānīta yadi me vṛttaṃ praśaṃsanti na vā punaḥ /
kaccidrocejjanapade kaccidrāṣṭre ca me vaśaḥ //
dharmajñānāṃ dhṛtimatāṃ sangrāmeṣvapalāyinām /
rāṣṭre tu ye'nujīvanti ye tu rājño'nujīvinaḥ //
amātyānāṃ ca sarveṣāṃ madhyasthānāṃ ca sarvaśaḥ /
ye ca tvā'bhipraśaṃseyurnindeyurathavā punaḥ //
sarvānsupariṇītāṃstānkārayethā yudhiṣṭhira / ekāntena hi sarveṣāṃ na śakyaṃ tāta rocitum /
mitrāmitramatho madhyaṃ sarvabhūteṣu bhārata //
yudhiṣṭhira uvāca /
tulyabāhubalānāṃ ca tulyānāṃ ca guṇairapi /
kathaṃ syādadhikaḥ kaścitsa ca bhuñjīta mānavān //
bhīṣma uvāca /
yaccarā hyacarānadyuradaṃṣṭrāndaṃṣṭriṇastathā /
āśīviṣā iva kruddhā bhujaṅgānbhujagā iva //
etebhyaścāpramattaḥ syātsadā śatroryudhiṣṭhira /
bhāruṇḍasadṛśā hyete nipatanti pramādataḥ //
kaccitte vaṇijo rāṣṭre nodvijanti karārditāḥ /
krīṇanto bahunā'lpena kāntārakṛtaviśramāḥ //
kaccitkṛṣikarā rāṣṭraṃ na jahatyatipīḍitāḥ /
ye bahanti dhuraṃ rājñāṃ te bharantītarānapi //
ālasyena hṛtaḥ pādaḥ pādaḥ pāṣaṇ़ḍamāśritaḥ /
rājānaṃ sevate pādaḥ pādaḥ kṛṣimupāśritaḥ //
ekapādaṃ trayaḥ pādā bhakṣayanti dinedine / tasmātsarvaprayatnena pādaṃ rakṣa yudhiṣṭhira //
ito dattena jīvanti devāḥ pitṛgaṇāstathā /
mānuṣoragarakṣāṃsi vayāṃsi paśavastathā //
eṣā te rāṣṭravṛttiśca rājñāṃ guptiśca bhārata /
proktoddiśyaitamevārthaṃ bhūyo vakṣyāmi pā--va //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0