Mahabharata · Chapter 12.77

keṣāṃ prabhavate rājā vittasya bharatarṣabha /
kayā ca vṛttyā varteta tanme brūhi pitāmaha //
bhīṣma uvāca /

abrāhmaṇānāṃ vittasya svāmī rājeti vaidikam /
brāhmaṇānāṃ ca ye kecidvikarmasthā bhavantyuta //

vikarmasthāśca nopekṣyā viprā rājñā kathañcana /
iti rājñāṃ purāvṛttamabhijalpanti sādhavaḥ //

yasya sma viṣaye rājñaḥ steno bhavati vai dvijaḥ /
rājña evāparādhaṃ taṃ manyante kilviṣaṃ nṛpa //

abhiśastamivātmānaṃ manyante tena karmaṇā /
tasmādrājarṣayaḥ sarve brāhmaṇānanvapālayan //

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
gītaṃ kekayarājena hiyamāṇena rakṣasā //

kekayānāmadhipatiṃ rakṣo jagrāha dāruṇam /
svādhyāyenānvitaṃ rājannaraṇye saṃśitavratam //
rājovāca /

na me steno janapade na kadaryo na madyapaḥ /
nānāhitāgnirnāyajvā mā mamāntaramāviśaḥ //

na ca me brāhmaṇo'vidvānnāvratī nāpyasomapaḥ /
dvijātirviṣaye mahyaṃ mā mamāntaramāviśaḥ //

nānāptadakṣiṇairyajñairyajante viṣaye mama /
nādhīte cāvratī kaścinmā mamāntaramāviśaḥ //

adhyāpayantyadhīyante yajante yājayanti ca /
dadati pratigṛhṇanti ṣaṭ्su karmasvavasthitāḥ //

pūjitāḥ saṃvibhaktāśca mṛdavaḥ satyavādinaḥ /
brāhmaṇā me svakarmasthā mā mamāntaramāviśaḥ //

na yācante prayacchanti satyadharmaviśāradāḥ /
nādhyāpayantyadhīyante yajante yājayanti na //

brāhmaṇānparirakṣanti saṅgrāmeṣvapalāyinaḥ /
kṣatriyā me svakarmasthā mā mamāntaramāviśaḥ //

kṛṣigorakṣavāṇijyamupajīvantyamāyayā /
apramattāḥ kriyāvantaḥ suvṛttāḥ satyavādinaḥ //

saṃvibhāgaṃ damaṃ śaucaṃ sauhṛdaṃ ca vyapāśritāḥ /
mama vaiśyāḥ svakarmasthā mā mamāntaramāviśaḥ //

trīnvarṇānupatiṣṭhante yathāvadanasūyakāḥ /
mama śūdrāḥ svakarmasthā mā mamāntaramāviśaḥ //

kṛpaṇānāthavṛddhānāṃ durbalāturayoṣitām /
saṃvibhaktā'smi sarveṣāṃ mā mamāntaramāviśaḥ //

kulānurūpadharmāṇāṃ prasthitānāṃ yathāvidhi /
avyucchettā'smi sarveṣāṃ mā mamāntaramāviśaḥ //

tapasvino me viṣaye pūjitāḥ paripālitāḥ /
saṃvibhaktāśca satkṛtya mā mamāntaramāviśaḥ //

nāsaṃvibhajya bhoktā'smi na viśāmi parastriyam /
svatantro jātu na krīḍe mā mamāntaramāviśaḥ //

nābrahmacārī bhikṣāvānbhikṣurvā brahmacaryavān /
anṛtvijā hutaṃ nāsti mā mamāntaramāviśaḥ //

kṛtaṃ rājyaṃ mayā sarvaṃ rājyasthenāpi kāryavat / nāhaṃ vyutkrāmitaḥ satyānmā mamāntaramāviśaḥ //

nāvajānāmyahaṃ vaidyānna vṛddhānna tapasvinaḥ /
rāṣṭre svapati jāgarmi mā mamāntaramāviśaḥ //

śuklakarmāsmi sarvatra na durgatibhayaṃ mama / dharmacārī gṛhasthaśca mā mamāntaramāviśaḥ //

vedādhyayanasampannastapasvī satyadharmavit /
svāmī sarvasya rāṣṭrasya dhīmānmama purohitaḥ //

dānena divyānabhivāñchāmi lokān satyenātha brāhmaṇānāṃ ca guptyā /
śuśrūṣayā cāpi gurūnupaimi na me bhayaṃ vidyate rākṣasebhyaḥ //

na me rāṣṭre vidhavā brahmabandhu rna brāhmaṇaḥ kitavo nota coraḥ /
nāyājyayājī na ca pāpakarmā na me bhayaṃ vidyate rākṣasebhyaḥ //

na me śastrairanirbhinnaṃ gātre vdyaṅgulamantaram /
dharmārthaṃ yudhyamānasya mā mamāntaramāviśaḥ //

gobrāhmaṇebhyo yajñebhyo nityaṃ svastyayanaṃ mama /
āśāsate janā rāṣṭre mā mamāntaramāviśaḥ //
rākṣasa uvāca /

nārīṇāṃ vyabhicārācca anyāyācca mahīkṣitām /
viprāṇāṃ karmadoṣācca prajānāṃ jāyate bhayam //

avṛṣṭirmārako doṣaḥ satataṃ kṣudbhayāni ca /
vigrahaśca sadā tasmindeśe bhavati dāruṇaḥ //

yakṣarakṣaḥpiśācebhyo nāsurebhyaḥ kathañcana /
bhayamutpadyate tatra yatra viprāḥ susaṃyatāḥ //

gandharvāpsarasaḥ siddhāḥ pannagāśca sarīsṛpāḥ /
mānavānna jighāṃsanti yatra nāryaḥ pativratāḥ //

brāhmaṇaḥ kṣatriyā vaiśyā yatra śūdrāśca dhārmikāḥ /
nā'nāvṛṣṭibhayaṃ tatra na durbhikṣaṃ na vibhramaḥ //

dhārmiko yatra bhūpālo na tatrāsti parābhavaḥ /
utpātā na ca dṛśyante na divyā na ca mānuṣāḥ //

yasmātsarvāsvavasthāsu dharmamevānvavekṣase /
tasmātprāpnuhi kaikeya gṛhaṃ svasti vrajāmyaham //

yeṣāṃ gobrāhmaṇā rakṣyāḥ prajā rakṣyāśca kekaya /
na rakṣo'bhyo bhayaṃ teṣāṃ kuta eva tu pātakam //

yeṣāṃ purogamā viprā yeṣāṃ brahma paraṃ balam /
surakṣitāstathā viprāste vai svargajito nṛpāḥ //
bhīṣma uvāca /

tasmāddvijātīnrakṣeta te hi rakṣanti rakṣitāḥ /
āśīreṣāṃ bhavedrājanrājñāṃ samyakpravartatām //

tasmādrājñā viśeṣeṇa vikarmasthā dvijātayaḥ /
niyamyāḥ saṃvibhajyāśca prajānugrahakāraṇāt //

evaṃ yo vartate rājā paurajānapadeṣviha /
anubhūyeha bhadrāṇi prāpnotīndrasalokatām //