Mahabharata · Chapter 12.72

kīdṛśo brāhmaṇo rājā kāryākāryavicāraṇe / kṣamaḥ kartuṃ samartho vā tanme brūhi pitāmaha //
bhīṣma uvāca /

ya eva tu sato rakṣedasataśca nivartayet /
sa eva rājñā kartavyo rājanrājapurohitaḥ //

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
purūravasa ailasya saṃvādaṃ mātariśvanā //
purūravā uvāca /

kutaḥ svidbrāhmaṇo jāto varṇāścāpi kutastrayaḥ /
kasmācca bhavati śreyāṃstanme vyākhyātumarhasi //
mātariśvovāca /

brāhmaṇo mukhataḥ sṛṣṭo brahmaṇo rājasattama /
bāhubhyāṃ kṣatriyaḥ sṛṣṭa ūrubhyāṃ vaiśya eva ca //

varṇānāṃ paricaryāryaṃ trayāṇāṃ bharatarṣabha /
varṇaścaturthaḥ paścāttu pabhdyāṃ śūdro vinirmitaḥ //

brāhmaṇo jāyamāno hi pṛthivyāmanujāyate /
īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ dharmakośasya guptaye //

sarvasvaṃ brāhmaṇasyedaṃ yatkiñcidiha dṛśyate / dharmayuktaṃ praśastaṃ ca jagatyasminnṛpātmaja //

tataḥ pṛthivyā yantāraṃ kṣatriyaṃ daṇḍadhāraṇe /
dvitīyaṃ varṇamakarotprajānāmanuguptaye //

vaiśyastu dhanadhānyena trīnvarṇānbibhṛyādimān /
śūdro hyetānparicarediti brahmānuśāsanam //
aila uvāca /

dvijasya kṣatrabandhorvā kasyeyaṃ pṛthivī bhavet /
dharmataḥ saha vittena samyagvāyo pracakṣva me //
vāyuruvāca /

viprasya sarvamevaitadyatkiñcijjagatīgatam /
dhanaṃ dhānyaṃ hiraṇyaṃ ca striyo ratnāni vāhanam //

maṅgalaṃ ca praśastaṃ ca yaccānyadapi vidyate / jyeṣṭhenābhijaneneha taddharmakuśalā viduḥ //

svameva brāhmaṇo bhuṅkte svaṃ vaste svaṃ dadāti ca /
gururhi sarvavarṇānāṃ jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaśca vai dvijaḥ //

patyabhāve yathaiva strī devaraṃ kurute patim / ānantaryāttathā kṣatraṃ pṛthivī kurute patim /
eṣa te prathamaḥ kalpa āpadyanyo bhavedataḥ //

yadi svarge paraṃ sthānaṃ dharmataḥ parimārgasi /
yatkiñcijjayase bhūmiṃ brāhmaṇāya nivedaya //

śrutavṛttopapannāya dharmajñāya tapasvine /
svadharmaparitṛptāya yo na vittaparo bhavet //

yo rājānaṃ nayedbuddhyā sarvataḥ paripūrṇayā /
brāhmaṇo hi kule jātaḥ kṛtaprajño vinītavān //

śreyo nayati rājānaṃ bruvaṃścitrāṃ sarasvatīm /
rājā carati yaṃ dharmaṃ brāhmaṇena nidarśitam //

śuśrūṣuranahaṃvādī kṣatradharmavrate sthitaḥ /
tāvatā satkṛtaḥ prājñaściraṃ yaśasi tiṣṭhati //

tasya dharmasya sarvasya bhāgī rājapurohitaḥ /
evameva prajāḥ sarvā rājānamabhisaṃśritāḥ //

brāhmaṇaṃ ca savidvāṃsaṃ rājaśāstravipaścitam / samyagvṛttāḥ svadharmasthā na kutaścidbhayānvitāḥ //

rāṣṭre caranti yaṃ dharmaṃ rājñā sādhvabhirakṣitāḥ /
caturthaṃ tasya dharmasya rājā bhāgaṃ tu vindati //

devā manuṣyāḥ pitaro gandharvoragarākṣasāḥ /
yajñamevopajīvanti nāsti yaṣṭā hyarājake //

ito dattena jīvanti devatāḥ pitarastathā /
rājanyevāsya dharmasya yogakṣemaḥ pratiṣṭhitaḥ //

chāyāyāmapsu vāyau ca sukhamuṣṇe'dhigacchati / agnau vāsasi sūrye ca sukhaṃ śīte'dhigacchati /
śabde sparśe rase rūpe gandhe ca ramate manaḥ //

teṣu bhogeṣu sarveṣu na bhīto labhate sukham /
abhayasya hi yo dātā tasyaiva sumahatphalam //

na hi prāṇasamaṃ dānaṃ triṣu lokeṣu vidyate / indro rājā yamo rājā dharmo rājā tathaiva ca /
rājā bibharti bhūtāni rājñā sarvamidaṃ dhṛtam //