Mahabharata · Chapter 12.65
śrutā me kathitāḥ pūrvaṃ catvāro mānavāśramāḥ /
vyākhyānameṣāmācakṣva pṛcchato me pitāmaha //
bhīṣma uvāca /
viditāḥ sarva eveha dharmāstava yudhiṣṭhira /
yathā mama mahābāho viditāḥ sādhusammatāḥ //
yattu liṅgāntaragataṃ pṛcchase māṃ yudhiṣṭhira / dharmaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭha tannibodha narādhipa /
sarvāṇyetāni kaunteya vidyante bharatarṣabha /
sādhvācārapravṛttānāṃ cāturāśramyakarmaṇām //
akāmadveṣasaṃyukto daṇ़ḍanītyā yudhiṣṭhira /
samadarśī ca bhūteṣu bhaikṣyāśramapadaṃ bhavet //
vetti dānaṃ visargaṃ ca vigrahānugrahau tathā /
yathoktavṛtto dhīraśca kṣamāśramapadaṃ bhavet //
arhānpūjayato nityaṃ saṃvibhāgena pāṇḍava /
sarvatastasya kaunteya bhaikṣyāśramapadaṃ bhavet //
jñātisambandhimitrāṇi vyāpannāni yudhiṣṭhira /
samabhyuddharamāṇasya dīkṣāśramapadaṃ bhavet //
lokamukhyeṣu satkāraṃ liṅgimukhyeṣu cāsakṛt /
kurvatastasya kaunteya vanyāśramapadaṃ bhavet //
āhnikaṃ pitṛyajñāṃśca bhūtayajñānsamānuṣān /
kurvataḥ pārtha vipulānvanyāśramapadaṃ bhavet //
saṃvibhāgena bhūtānāmatithīnāṃ tathā'rcanāt /
devayajñaiśca rājendra vanyāśramapadaṃ bhavet //
mardanaṃ pararāṣṭrāṇāṃ śiṣṭārthaṃ satyavikrama /
kurvataḥ puruṣavyāghra vanyāśramapadaṃ bhavet //
pālanātsarvabhūtānāṃ svarāṣṭraparipālanāt /
dīkṣā bahuvidhā rājansatyāśramapadaṃ bhavet //
vedādhyayananityatvaṃ kṣamā'thācāryapūjanam /
tathopādhyāyaśuśrūṣā brahmāśramapadaṃ bhavet //
āhnikāñjapamānasya devānpūjayataḥ sadā /
dharmeṇa puruṣavyāghra dharmāśramapadaṃ bhavet //
mṛtyurvā rakṣaṇaṃ veti yasya rājño viniścayaḥ /
prāṇadyūte vyavasthāpya brahmāśramapadaṃ bhavet //
ajihnamaśaṭhaṃ mārgaṃ vartamānasya bhārata /
sarvadā sarvabhūteṣu brahmāśramapadaṃ bhavet //
vānaprastheṣu vipreṣu traividyeṣu ca bhārata /
prayacchato'rthānvipulānvanyāśramapadaṃ bhavet //
sarvabhūteṣvanukrośaṃ kurvatastava bhārata /
ānṛśaṃsye pravṛttasya niyataḥ puṇyasañcayaḥ //
bālavṛddheṣu kaunteya sarvāvasthaṃ yudhiṣṭhira /
anukrośakriyā pārtha dharma eṣa sanātanaḥ //
balātkṛteṣu bhūteṣu paritrāṇaṃ kurūdvaha /
śaraṇāgateṣu kauravya paraṃ kāruṇyamācara //
carācarāṇāṃ bhūtānāṃ rakṣaṇaṃ cāpi sarvaśaḥ /
yathārhapūjāṃ ca tathā kurvangārhasthyamāvaset //
jyeṣṭhānujyeṣṭhapatnīnāṃ bhrātṝṇāṃ putranaptṛṇām /
nigrahānugrahau pārtha gārhasthyamamitaṃ tapaḥ //
sādhūnāmarcanīyānāṃ pūjāsu viditātmanām /
pālanaṃ puruṣavyāghra gṛhāśramapadaṃ bhavet //
āśramasthāni bhūtāni yasya veśmani bhārata /
bhuñjate vipulaṃ bhojyaṃ tadgārhasthyaṃ yudhiṣṭhira //
yaḥ sthitaḥ puruṣo dharme dhātrā sṛṣṭe yathārthavat /
āśramāṇāṃ hi sarveṣāṃ phalaṃ prāpnotyanāmayam //
yasminna naśyanti guṇāḥ kaunteya puruṣe sadā /
āśramasthaṃ tamapyāhurnaraśreṣṭhaṃ yudhiṣṭhira //
sthānamānaṃ kulemānaṃ vayomānaṃ tathaiva ca /
kurvanvasati sarveṣu hyāśrameṣu yudhiṣṭhira //
deśadharmāṃśca kaunteya kuladharmāstathaiva ca /
pālayanpuruṣavyāghra rājā sarvāśramī bhavet //
kāle vibhūtiṃ bhūtānāmupahārāṃstathaiva ca /
arhayanpuruṣavyāghra sādhūnāmāśrame vaset //
deśadharmagataścāpi yo dharmaṃ pratyavekṣate /
sarvalokasya kaunteya rājā bhavati sośramī //
ye dharmakuśalā loke dharmaṃ kurvanti bhārata /
pālitā yasya viṣaye pādāṃśastasya bhūpateḥ //
dharmārāmāndharmaparānye na rakṣanti mānavān /
pārthivāḥ puruṣavyāghra teṣāṃ pāpaṃ haranti te //
ye ca rakṣāsahāyāḥ syuḥ pārthivānāṃ yudhiṣṭhira /
te caivāṃśaharāḥ sarve dharme parakṛte'nagha //
sarvāśramapade'pyāhurgārhasthyaṃ dīptanirṇayam /
pāvanaṃ puruṣavyāghra yadvayaṃ paryupāsmahe //
ātmopamastu bhūteṣu yo vai bhavati mānavaḥ /
nyastadaṇḍo jitakrodhaḥ pretyeha labhate sukham //
dharmocchritā satyajalā śīlayaṣṭirdamadhvajā /
tyāgavātādhvagā śīghrā naustayā santariṣyati //
yadā sarvatra nirmuktaḥ kāmo nāsya hṛdi sthitaḥ /
yadā satyānvito vṛttaistadā brahma sama śnute //
suprasannastu bhāvena yogena ca narādhipa /
dharmaṃ puruṣaśārdūla prāpsyase pālane rataḥ //
vedādhyayanaśīlānāṃ viprāṇāṃ sādhukarmaṇām /
pālane yatnamātiṣṭha sarvalokasya cānagha //
vane caranti ye dharmamāśrameṣu ca bhārata /
rakṣaṇāttacchataguṇaṃ dharmaṃ prāpnoti pārthivaḥ //
eṣa te vividho dharmaḥ pāṇḍavaśreṣṭha kīrtitaḥ /
yudhiṣṭhira tvamenaṃ vai pūrvaṃ dṛṣṭaṃ sanātanam //
cāturāśramyamaikāgryaṃ cāturvarṇyaṃ ca pāṇḍavaṃ /
dharmaṃ puruṣaśārdūla prāpsyase pālane rataḥ //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0