Mahabharata · Chapter 12.62
jyākarṣaṇaṃ śatrunivarhaṇaṃ ca kṛpirvaṇijyā paśupālanaṃ ca /
śuśrūṣaṇaṃ cāpi tathā'rthaheto rakāryametatparamaṃ dvijasya //
sevyaṃ tu brahma ṣaṭ्karma gṛhasthena manīṣiṇā /
kṛtakṛtyasya cāraṇye vāso viprasya śasyate //
rājapreṣyaṃ kṛṣidhanaṃ jīvanaṃ ca vaṇijyayā /
kauṭilyaṃ kaulaṭeyaṃ ca brāhmaṇasya vigarhitam //
śūdro rājanbhavati brahmabandhu rduścāritro yaśca dharmādapetaḥ /
vṛpalīpatiḥ piśuno nartanaśca / grāmapreṣyo yaśca bhavedvikarmā //
evaṃvidho brāhmaṇaḥ kauravendra vṛttāpeto yo bhavenmandacetāḥ /
japanvedānajapaṃścāpi rājan samaḥ śūdrairdāsavaccāpi bhojyaḥ / ete sarve śūdrasamā bhavanti rājannetānvarjayeddevakṛtye //
nirmaryāde vākchaṭhe krūravṛttau / hiṃsākāme tyaktavṛttasvadharmo /
havyaṃ kavyaṃ yāni cānyāni rājan deyānyadeyāni bhavanti tasmin //
tasmāddharmo vihito brāhmaṇasya damaḥ śaucaṃ cārjavaṃ cāpi rājan /
tathā viprasyāśramāḥ sarva eva purā rājanbrahmaṇā sannisṛṣṭāḥ //
yaḥ syāddāntaḥ somapāścāryaśīlaḥ sānukrośaḥ sarvasaho nirāśīḥ /
ṛjurmṛduranṛśaṃsaḥ kṣamāvān sa vai vipro netaraḥ pāpakarmā //
vipraṃ vaiśyaṃ rājaputraṃ ca rājan lokāḥ sarve saṃśritā dharmakāmāḥ /
tasmādvarṇāñjātidharmeṣu saktā ñjetuṃ viṣṇurnecchati pāṇḍuputra //
lokaścāyaṃ sarvalokasya na syā ccāturvarṇyaṃ vedavādāśca na syuḥ /
sarvāścejyāḥ sarvalokakriyāśca sadyaḥ sarve cāśramāścaiva na syuḥ //
yacca trayāṇāṃ varṇānāmicchedāśramasevanam /
kartumāśramadṛṣṭāṃśca dharmāstāñśṛṇu pāṇḍava //
śuśrūṣoḥ kṛtakāryasya kṛtasantānakarmaṇaḥ /
abhyanujñāpya rājānaṃ śūdrasya jagatīpate //
alpāntaragatasyāpi deśadharmagatasya vā /
āśramā vihitāḥ sarve varjayitvā nirāśiṣam //
bhaikṣacaryāṃ nacaivāhustasya taddharmavādinaḥ /
tathā vaiśyasya rājendra rājaputrasya caiva hi //
kṛtakṛtyo vayotīto rājñaḥ kṛtapariśramaḥ /
vaiśyo gacchedanujñāto nṛpeṇāśramasaṃśrayam //
vedānadhītya dharmeṇa rājaśāstrāṇi cānagha /
santānādīni karmāṇi kṛtvā somaṃ niṣevya ca //
pālayitvā prajāḥ sarvā dharmeṇa vadatāṃvara /
rājasūyāśvamedhādīnmakhānanyāṃstathaiva ca //
ānayitvā yathānyāyaṃ viprebhyo dattadakṣiṇaḥ /
sangrāme vijayaṃ prāpya tathā'lpaṃ yadi vā bahu //
sthāpayitvā prajāpālaṃ putraṃ rājye ca pāṇḍava /
anyagotraṃ praśastaṃ vā kṣatriyaṃ kṣatriyarṣabha //
arcayitvā pitṝñśrāddhaiḥ pitṛyajñairyathāvidhi /
devānyajñairṛṣīnvedairarcayitvā tu yatnataḥ //
antakāle ca samprāpte ya icchedāśramāntaram /
sonupūrvyāśramānrājangatvā siddhimavāpnuyāt //
rājarṣitvena rājendra bhaikṣyacaryādyasevayā /
apetagṛhadharmāpi carejjīvitakāmyayā //
na caitannaiṣṭhikaṃ karma trayāṇāṃ bhūridakṣiṇa /
caturṇāṃ rājaśārdūla prāhurāśramavāsinām //
bāhvāyattaṃ kṣatriyairmānavānāṃ lokaśreṣṭhaṃ dharmamāsevamānaiḥ /
sarve dharmāḥ sopadharmāstrayāṇāṃ rājño dharmaṃ nītiśāstre śṛṇomi //
yathā rājanhastipade padāni saṃlīyante sarvasatvodbhavāni /
evaṃ dharmānrājadharmeṣu sarvān sarvāvasthānsampralīnānnibodha //
alpāśrayānalpaphalānvadanti dharmānanyāndharmavido manuṣyāḥ /
mahāśrayaṃ bahukalyāṇarūpaṃ kṣātraṃ dharmaṃ netaraṃ prāhurāryāḥ //
sarve dharmā rājadharmapradhānāḥ sarve varṇāḥ pālyamānā bhavanti /
sarvastyāgo rājadharmeṣu rājaṃ styāgaṃ dharmaṃ cāhuragryaṃ purāṇam //
majjetrayī daṇḍanītau hatāyāṃ sarve dharmāḥ prakṣayeyurviruddhāḥ /
sarve dharmāścāśramāṇāṃ hatāḥ syuḥ kṣātre naṣṭe rājadharme purāṇe //
sarve bhogā rājadharmeṣu dṛṣṭāḥ sarvā dīkṣā rājadharmeṣu coktāḥ /
sarvā vidyā rājadharmeṣu yuktāḥ sarve lokā rājadharme praviṣṭāḥ //
sarve dharmā rājadharmeṣu dṛṣṭāḥ sarve bhogā rājadharmeṣu rājan /
sarve yogā rājadharmeṣu coktāḥ sarve dharmā rājadharme praviṣṭāḥ / tasmāddharmo rājadharmādviśiṣṭo nānyo loke vidyate'jātaśatro //
sarvāṇyetāni karmāṇi kṣātre bharatasattama /
bhavanti jīvalokāśca kṣatradharme pratiṣṭhitāḥ //
yathā jīvāḥ prākṛtairvadhyamānā dharmaśrutīnāmupapīḍanāya /
evaṃ dharmā rājadharmairviyuktāḥ sañcinvanto nādriyante svadharmam //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0