Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 12.62

12.62.1

jyākarṣaṇaṃ śatrunivarhaṇaṃ ca kṛpirvaṇijyā paśupālanaṃ ca /
śuśrūṣaṇaṃ cāpi tathā'rthaheto rakāryametatparamaṃ dvijasya //

12.62.2

sevyaṃ tu brahma ṣaṭ्karma gṛhasthena manīṣiṇā /
kṛtakṛtyasya cāraṇye vāso viprasya śasyate //

12.62.3

rājapreṣyaṃ kṛṣidhanaṃ jīvanaṃ ca vaṇijyayā /
kauṭilyaṃ kaulaṭeyaṃ ca brāhmaṇasya vigarhitam //

12.62.4

śūdro rājanbhavati brahmabandhu rduścāritro yaśca dharmādapetaḥ /
vṛpalīpatiḥ piśuno nartanaśca / grāmapreṣyo yaśca bhavedvikarmā //

12.62.5

evaṃvidho brāhmaṇaḥ kauravendra vṛttāpeto yo bhavenmandacetāḥ /
japanvedānajapaṃścāpi rājan samaḥ śūdrairdāsavaccāpi bhojyaḥ / ete sarve śūdrasamā bhavanti rājannetānvarjayeddevakṛtye //

12.62.6

nirmaryāde vākchaṭhe krūravṛttau / hiṃsākāme tyaktavṛttasvadharmo /
havyaṃ kavyaṃ yāni cānyāni rājan deyānyadeyāni bhavanti tasmin //

12.62.7

tasmāddharmo vihito brāhmaṇasya damaḥ śaucaṃ cārjavaṃ cāpi rājan /
tathā viprasyāśramāḥ sarva eva purā rājanbrahmaṇā sannisṛṣṭāḥ //

12.62.8

yaḥ syāddāntaḥ somapāścāryaśīlaḥ sānukrośaḥ sarvasaho nirāśīḥ /
ṛjurmṛduranṛśaṃsaḥ kṣamāvān sa vai vipro netaraḥ pāpakarmā //

12.62.9

vipraṃ vaiśyaṃ rājaputraṃ ca rājan lokāḥ sarve saṃśritā dharmakāmāḥ /
tasmādvarṇāñjātidharmeṣu saktā ñjetuṃ viṣṇurnecchati pāṇḍuputra //

12.62.10

lokaścāyaṃ sarvalokasya na syā ccāturvarṇyaṃ vedavādāśca na syuḥ /
sarvāścejyāḥ sarvalokakriyāśca sadyaḥ sarve cāśramāścaiva na syuḥ //

12.62.11

yacca trayāṇāṃ varṇānāmicchedāśramasevanam /
kartumāśramadṛṣṭāṃśca dharmāstāñśṛṇu pāṇḍava //

12.62.12

śuśrūṣoḥ kṛtakāryasya kṛtasantānakarmaṇaḥ /
abhyanujñāpya rājānaṃ śūdrasya jagatīpate //

12.62.13

alpāntaragatasyāpi deśadharmagatasya vā /
āśramā vihitāḥ sarve varjayitvā nirāśiṣam //

12.62.14

bhaikṣacaryāṃ nacaivāhustasya taddharmavādinaḥ /
tathā vaiśyasya rājendra rājaputrasya caiva hi //

12.62.15

kṛtakṛtyo vayotīto rājñaḥ kṛtapariśramaḥ /
vaiśyo gacchedanujñāto nṛpeṇāśramasaṃśrayam //

12.62.16

vedānadhītya dharmeṇa rājaśāstrāṇi cānagha /
santānādīni karmāṇi kṛtvā somaṃ niṣevya ca //

12.62.17

pālayitvā prajāḥ sarvā dharmeṇa vadatāṃvara /
rājasūyāśvamedhādīnmakhānanyāṃstathaiva ca //

12.62.18

ānayitvā yathānyāyaṃ viprebhyo dattadakṣiṇaḥ /
sangrāme vijayaṃ prāpya tathā'lpaṃ yadi vā bahu //

12.62.19

sthāpayitvā prajāpālaṃ putraṃ rājye ca pāṇḍava /
anyagotraṃ praśastaṃ vā kṣatriyaṃ kṣatriyarṣabha //

12.62.20

arcayitvā pitṝñśrāddhaiḥ pitṛyajñairyathāvidhi /
devānyajñairṛṣīnvedairarcayitvā tu yatnataḥ //

12.62.21

antakāle ca samprāpte ya icchedāśramāntaram /
sonupūrvyāśramānrājangatvā siddhimavāpnuyāt //

12.62.22

rājarṣitvena rājendra bhaikṣyacaryādyasevayā /
apetagṛhadharmāpi carejjīvitakāmyayā //

12.62.23

na caitannaiṣṭhikaṃ karma trayāṇāṃ bhūridakṣiṇa /
caturṇāṃ rājaśārdūla prāhurāśramavāsinām //

12.62.24

bāhvāyattaṃ kṣatriyairmānavānāṃ lokaśreṣṭhaṃ dharmamāsevamānaiḥ /
sarve dharmāḥ sopadharmāstrayāṇāṃ rājño dharmaṃ nītiśāstre śṛṇomi //

12.62.25

yathā rājanhastipade padāni saṃlīyante sarvasatvodbhavāni /
evaṃ dharmānrājadharmeṣu sarvān sarvāvasthānsampralīnānnibodha //

12.62.26

alpāśrayānalpaphalānvadanti dharmānanyāndharmavido manuṣyāḥ /
mahāśrayaṃ bahukalyāṇarūpaṃ kṣātraṃ dharmaṃ netaraṃ prāhurāryāḥ //

12.62.27

sarve dharmā rājadharmapradhānāḥ sarve varṇāḥ pālyamānā bhavanti /
sarvastyāgo rājadharmeṣu rājaṃ styāgaṃ dharmaṃ cāhuragryaṃ purāṇam //

12.62.28

majjetrayī daṇḍanītau hatāyāṃ sarve dharmāḥ prakṣayeyurviruddhāḥ /
sarve dharmāścāśramāṇāṃ hatāḥ syuḥ kṣātre naṣṭe rājadharme purāṇe //

12.62.29

sarve bhogā rājadharmeṣu dṛṣṭāḥ sarvā dīkṣā rājadharmeṣu coktāḥ /
sarvā vidyā rājadharmeṣu yuktāḥ sarve lokā rājadharme praviṣṭāḥ //

12.62.30

sarve dharmā rājadharmeṣu dṛṣṭāḥ sarve bhogā rājadharmeṣu rājan /
sarve yogā rājadharmeṣu coktāḥ sarve dharmā rājadharme praviṣṭāḥ / tasmāddharmo rājadharmādviśiṣṭo nānyo loke vidyate'jātaśatro //

12.62.31

sarvāṇyetāni karmāṇi kṣātre bharatasattama /
bhavanti jīvalokāśca kṣatradharme pratiṣṭhitāḥ //

12.62.32

yathā jīvāḥ prākṛtairvadhyamānā dharmaśrutīnāmupapīḍanāya /
evaṃ dharmā rājadharmairviyuktāḥ sañcinvanto nādriyante svadharmam //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc