Mahabharata · Chapter 12.53

dharmātmani mahāvīrye satyasandhe jitātmani /
devavrate mahābhāge śaratalpagate'cyute //

śayāne vīraśayane bhīṣme śantanunandane /
gāṅgeye puruṣavyāghre pāṇḍavaiḥ paryupāsite //

kāḥ kathāḥ samavartanta tasminvīrasamāgame /
hateṣu sarvasainyeṣu tanme śaṃsa mahāmune //
vaiśampāyana uvāca /

śaratalpagate bhīṣme kauravāṇāṃ pitāmahe /
ājagmurṛṣayaḥ siddhā nāradapramukhā nṛpa //

hataśiṣṭāśca rājāno yudhiṣṭhirapurogamāḥ /
dhṛtarāṣṭraśca kṛṣṇaśca bhīmārjunayamāstathā //

te'bhigamya mahātmāno bharatānāṃ pitāmaham /
anvaśocanta gāṅgeyamādityaṃ patitaṃ yathā //

muhūrtamiva ca dhyātvā nārado devadarśanaḥ /
uvāca pāṇḍavānsarvānhataśiṣṭāṃśca pārthivān //

prāptakālaṃ samācakṣe bhīṣmo'yamanuyujyatām /
astameti hi gāṅgeyo bhānumāniva bhārata //

ayaṃ prāṇānutsisṛkṣustaṃ sarve'bhyanupṛcchata /
kṛtsnānhi vividhāndharmāṃścāturvarṇyasya vettyayam //

eṣa vṛddhaḥ parām̐llokānsamprāpnoti tanuṃ tyajan /
taṃ śīghramanuyuñjīdhvaṃ saṃśayānmanasi sthitān //
vaiśampāyana uvāca /

evamukte nāradena bhīṣmamīyurnarādhipāḥ /
praṣṭuṃ cāśakruvantaste vīkṣāñcakruḥ parasparam //

athovāca hṛṣīkeśaṃ pāṇḍuputro yudhiṣṭhiraḥ /
nānyastvaddevakīputra śaktaḥ praṣṭuṃ pitāmaham //

pravyāhara yaduśreṣṭha tvamagre madhusūdana /
tvaṃ hi nastāta sarveṣāṃ sarvadharmaviduttamaḥ //

evamuktaḥ pāṇḍavena bhagavānkeśavastadā /
abhigamya durādharṣaṃ pravyāhārayadacyutaḥ //

kaccitsukhena rajanī vyuṣṭā te rājasattama /
vispaṣṭalakṣaṇā buddhiḥ kacciccopasthitā tava //

kaccijjñānāni sarvāṇi pratibhānti ca te'nagha /
na glāyate ca hṛdayaṃ na ca te vyākulaṃ manaḥ //
bhīṣma uvāca /

dāho mohaḥ śramaścaiva klamo glānistathā rujā /
tava prasādādvārṣṇeya sadyo vyapagatāni me //

yacca bhūtaṃ bhaviṣyacca bhavacca paramadyute /
tatsarvamanupaśyāmi pāṇau phalamivāhitam //

vedoktāścaiva ye dharmā vedāntādhigatāśca ye /
tānsarvānsamprapaśyāmi varadānāttavācyuta //

śiṣṭaiśca dharmo yaḥ proktaḥ sa ca me hṛdi vartate /
deśajātikulānāṃ ca dharmajño'smi janārdana //

caturṣvāśramadharmeṣu yo'rthaḥ sa ca hṛdi sthitaḥ /
rājadharmāṃśca sakalānavagacchāmi keśava //

yacca yatra ca vaktavyaṃ tadvakṣyāmi janārdana /
tava prasādāddhi śubhā mano me buddhirāviśat //

yuvevāsmi samāvṛttastvadanudhyānabṛṃhitaḥ /
vaktuṃ śreyaḥ samartho'smi tvatprasādājjanārdana //

svayaṃ kimarthaṃ tu bhavāñśreyo na prāha pāṇḍavam /
kiṃ te vivakṣitaṃ cātra tadāśu vada mādhava //
vāsudeva uvāca /

yaśasaḥ śreyasaścaiva mūla māṃ viddhi kaurava /
mattaḥ sarve'bhinirvṛttā bhāvāḥ sadasadātmakāḥ //

śītāṃśuścandra ityukte loke ko vismayiṣyati /
tathaiva yaśasā pūrṇe mayi ko vismayiṣyati //

ādheyaṃ tu mayā bhūyo yaśastava mahādyute /
tato me vipulā buddhistvayi bhīṣma samāhitā //

yāvaddhi pṛthivīpāla pṛthvīyaṃ sthāsyati dhruvā /
tāvattavākṣayā kīrtirlokānanucariṣyati //

yacca tvaṃ vakṣyase bhīṣma pāṇḍavāyānupṛcchate /
vedapravāda iva te sthāsyate vasudhātale //

yaścaitena pramāṇena yokṣyatyātmānamātmanā /
sa phalaṃ sarvapuṇyānāṃ pretya cānubhaviṣyati //

etasmātkāraṇādbhīṣma matirdivyā mayā hi te /
dattā yaśo viprathayetkathaṃ bhūyastaveti ha //

yāvaddhi prathate loke puruṣasya yaśo bhuvi /
tāvattasyākṣayā kīrtirbhavatīti viniścitā //

rājāno hataśiṣṭāstvāṃ rājannabhita āsate /
dharmānanuyuyukṣantastebhyaḥ prabrūhi bhārata //

bhavānhi vayasā vṛddhaḥ śrutācārasamanvitaḥ /
kuśalo rājadharmāṇāṃ sarveṣāmaparāśca ye //

janmaprabhṛti te kiñcidvṝjinaṃ na dadarśa ha /
jñātāraṃ sarvadharmāṇāṃ tvāṃ viduḥ sarvapārthivāḥ //

tebhyaḥ piteva putrebhyo rājanbrūhi paraṃ nayam /
ṛṣayaścaiva devāśca tvayā nityamupāsitāḥ //

tasmādvaktavyamevedaṃ tvayā'vaśyamaśeṣataḥ /
dharmaṃ śuśrūṣamāṇebhyaḥ pṛṣṭena na satā punaḥ //

vaktavyaṃ viduṣā ceti dharmamāhurmanīṣiṇaḥ /
apratibruvataḥ kaṣṭo doṣo hi bhavitā prabho //

tasmātputraiśca pautreśca dharmānpṛṣṭānsanātanān /
vidvañjijñāsamānebhyaḥ prabrūhi bharatarṣabha //