Mahabharata · Chapter 12.353

saute sumahadākhyānaṃ bhavatā parikīrtitam /
yacchrutvā munayaḥ sarve vismayaṃ paramaṃ gatāḥ //

sarvāśramābhigamanaṃ sarvatīrthāvagāhanam /
na tathā phaladaṃ saute nārāyaṇakathā yathā //

pāvitāṅgāḥ sma saṃvṛttāḥ śrutvemāmāditaḥ kathām /
nārāyaṇāśrayāṃ puṇyāṃ sarvapāpapramocanīm //

durdarśo bhagavāndevaḥ sarvalokanamaskṛtaḥ /
sabrahmakaiḥ suraiḥ kṛtsnairanyaiścaiva maharṣibhiḥ //

dṛṣṭavānnārado yattu devaṃ nārāyaṇaṃ harim /
nūnamenaddhyanumataṃ tasya devasya sūtaja //

yadṛṣṭavāñjagannāthamaniruddatanau sthitam / yatprādravatpunarbhūyo nārado devasattamau /
naranārāyaṇau draṣṭuṃ kāraṇaṃ tadbravīhi me //
sautiruvāca /

tasminyajñe vartamāne rājñaḥ pārikṣitasya vai /
karmāntareṣu vidhivadvartamāneṣu śaunaka //

kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsamṛṣiṃ vedanidhiṃ prabhum /
paripapraccha rājendraḥ pitāmahapitāmaham //
janamejaya uvāca /

śvetadvīpānnivṛttena nāradena surarṣiṇā /
dhyāyatā bhagavadvākyaṃ ceṣṭitaṃ kimataḥ param //

badaryāśramamāgamya samāgamya ca tāvṛṣī /
kiyantaṃ kālamavasatkāṃ kathāṃ pṛṣṭavāṃśca saḥ //

idaṃ śatasahasrāddhi bhāratākhyānavistarāt /
āmanthya matimanthena jñānodadhimanuttamam //

navanītaṃ yathā dadhno malayāccandanaṃ yathā / araṇyakaṃ ca vedebhya oṣadhībhyo'mṛtaṃ yathā /
samuddhṛtamidaṃ brahmankathāmṛtamidaṃ tathā //

taponidhe tvayoktaṃ hi nārāyaṇakathāśrayam /
sa īśo bhagavāndevaḥ sarvabhūtātmabhāvanaḥ //

aho nārāyaṇaṃ tejo durdarśaṃ dvijasattama /
yatrāviśanti kalpānte sarve brahmādayaḥ surāḥ //

ṛṣayaśca sagandharvā yacca kiñciccarācaram /
na tato'sti paraṃ manye pāvataṃ divi ceha ca //

sarvāśramābhigamanaṃ sarvatīrthāvagāhanam /
na tathā phaladaṃ cāpi nārāyaṇakathā yathā //

sarvathā pāvitāḥ smeha śrutvemāmāditaḥ kathām /
harerviśveśvarasyeha sarvapāpapraṇāśanīm //

na citraṃ kṛtavāṃstatra yadāryo me dhanañjayaḥ /
vāsudevasahāyo yaḥ prāptavāñjayamuttamam //

na cāsya kiñcidaprāpyaṃ manye lokeṣvapi triṣu /
trailokyanātho viṣṇuḥ sa yathā'sītsāhyakṛtsakhā //

dhanyāśca sarva evāsanbrahmaṃste mama pūrvajāḥ /
hitāya śreyase caiva yeṣāmāsījjanārdanaḥ //

tapasā'pyatha durdarśo bhagavām̐llokapūjitaḥ /
yaṃ dṛṣṭavantaste sākṣācchrīvatsāṅkavibhūṣaṇam //

tebhyo dhanyataraścaiva nāradaḥ parameṣṭhijaḥ / dṛṣṭavānyo hariṃ devaṃ nārāyaṇamajaṃ vibhum //

na cālpatejasamṛṣiṃ vedmi nāradamavyayam /
śvetadvīpaṃ samāsādya yena dṛṣṭaḥ svayaṃ hariḥ //

devaprasādānugataṃ vyaktaṃ tattasya darśanam /
yaddṛṣṭavāṃstadā devamanirūddhatanau sthitam //

badarīmāśramaṃ yattu nāradaḥ prādravatpunaḥ /
naranārāyaṇau draṣṭuṃ kiṃ nu tatkāraṇaṃ mune //

śvetadvīpānnivṛttaśca nāradaḥ parameṣṭhijaḥ / badarīmāśramaṃ prāpya samāgamya ca tāvṛṣī /
kiyantaṃ kālamavasatpraśnānkānpṛṣṭavāṃśca ha //

śvetadvīpādupāvṛtte tasminvā sumahātmani / kimabrūtāṃ mahātmānau naranārāyaṇāvṛṣī /
tadetanme yathātattvaṃ sarvamākhyātumarhasi //
sautiruvāca /

tasya tadvacanaṃ śrutvā kṛṣṇadvaipāyanastadā / śaśāsa śiṣyamāsīnaṃ vaiśampāyanamantike /
tadasmai sarvamācakṣva yanmattaḥ śrutavānasi //

gurorvacanamājñāya sa tu viprarṣabhastadā / ācacakṣe tataḥ sarvamitihāsaṃ purātanam //
vaiśampāyana uvāca /

namo bhagavate tasmai vyāsāyāmitatejase /
yasya prasādādvakṣyāmi nārāyaṇakathāmimām //

prāpya śvetaṃ mahādvīpaṃ dṛṣṭvā ca harimavyayam / nivṛtto nārado rājastarasā merumāgamat /
hṛdayenodvahanbhāraṃ yaduktaṃ paramātmanā //

paścādasyābhavadrājannātmanaḥ sādhvasaṃ mahat /
yadgatvā dūramadhvānaṃ kṣemī punarihāgataḥ //

meroḥ pracakrāma tataḥ parvataṃ gandhamādanam /
nipapāta ca khāttūrṇaṃ viśālāṃ badarīmanu //

tataḥ sa dadṛśe devau purāṇāvṛṣisattamau /
tapaścarantau sumahadātmaniṣṭhau mahāvratau //

tejasā'bhyadhikau sūryātsarvalokavirocanāt /
śrīvatsalakṣaṇau pūjyau jaṭāmaṇḍaladhāriṇau //

jālapādabhujau tau tu pādayoścakralakṣaṇau /
vyūḍhoraskau dīrghabhujau tathā muṣkacatuṣkiṇau //

ṣaṣṭidantāvaṣṭadaṃṣṭrau meghaughasadṛśasvanau / svāsyau pṛthulalāṭau ca subhrūsuhanunāsikau /
ātapatreṇa sadṛśe śirasī devayostayoḥ //

evaṃ lakṣaṇasampannau mahāpuruṣasañjñitau /
tau dṛṣṭvā nārado hṛṣṭastābhyāṃ ca pratipūjitaḥ //

svāgatenābhibhāṣyātha pṛṣṭaścānāmayaṃ tathā /
babhūvāntargatamatirnirīkṣya puruṣottamau //

sadogatāstatra ye vai sarvabhūtanamaskṛtāḥ /
śvetadvīpe mayā dṛṣṭāstādṛśāvṛṣisattamau //

iti sañcintya manasā kṛtvā cābhipradakṣiṇām /
sa copaviviśe tatra pīṭhe kuśamaye śubhe //

tatastau tapasāṃ vāsau yaśasāṃ tejasāmapi /
ṛṣī śamadamopetau kṛtvā paurvāhṇikaṃ vidhim //

yaścānnāradamavyagrau pādyārdhyābhyāmathārcataḥ /
pīṭhayoścopaviṣṭau tau kṛtātithyāhnikau nṛpau //

teṣu tatropaviṣṭeṣu sa deśo'bhivyarājata /
bhrājyāhutimahāñvālairyajñavāṭo yathā'gnibhiḥ //

atha nārāyaṇastatra nāradaṃ vākyamabravīt /
sukhopaviṣṭaṃ viśrāntaṃ kṛtātithyaṃ sukhasthitam //

apīdānīṃ sa bhagavānparamātmā sanātanaḥ /
śvetadvīpe tvayā dṛṣṭa āvayoḥ prakṛtiḥ parā //
nārada uvāca /

dṛṣṭo me puruṣaḥ śrīmānviśvarūpadharo'vyayaḥ /
sarve lokā hi tatrasthāstathā devāḥ saharṣibhiḥ //

adyāpi cainaṃ paśyāmi yuvāṃ paśyansanātanau //

yairlakṣaṇairupetaḥ sa hariravyaraktarūpadhṛt /
tairlakṣaṇairupetau hi vyaktarūpadharau yuvām //

dṛṣṭau yuvāṃ mayā tatra tasya devasya pārśvataḥ /
ihaiva cāgato'smyadya visṛṣṭaḥ paramātmanā //

ko hi nāma bhavettasya tejasā yaśasā śriyā /
sadṛśastriṣu lokeṣu ṛte dharmātmajau yuvām //

tena me kathitaḥ kṛtsno dharmaḥ kṣetrajñasañjñitaḥ /
prādurbhāvāśca kathitā bhaviṣyā iha ye yathā //

tatra ye puruṣāḥ śvetāḥ pañcendriyavivarjitāḥ /
pratibuddhāśca te sarve bhaktāśca puruṣottamam //

te'rcayanti sadā devaṃ taiḥ sārdhaṃ ramate ca saḥ /
priyabhakto hi bhagavānparamātmā dvijapriyaḥ //

ramate so'rcyamāno hi sadā bhāgavatapriyaḥ /
viśvabhuksarvago devo mādhavo bhaktavatsalaḥ //

sa kartā kāraṇaṃ caiva kāryaṃ cātibaladyutiḥ /
hetuścājñāvidhānaṃ ca tattvaṃ caiva mahāyaśāḥ //

tapasā yojya sotmānaṃ śvetadvīpātparaṃ hi yat /
teja ityabhivikhyātaṃ svayaṃ bhāsāvabhāsitam //

śāntiḥ sā triṣu lokeṣu vihitā bhāvitātmanā /
etayā śubhayā buddhyā naiṣṭhikaṃ vratamāsthitaḥ //

na tatra sūryastapati na somo'bhivirājate /
na vāyurvāti deveśe tapaścarati duścaram //

vedīmaṣṭanalotsedhāṃ bhūmāvāsthāya viśvakṛt /
ekapādasthito deva ūrdhvabāhurudaṅbhukhaḥ //

sāṅgānāvartayanvedāṃstapastepe suduścaram /
yadbrahma ṛṣayaścaiva svayaṃ paśupatiśca yat //

śeṣāśca vibudhaśreṣṭhā daityadānavarākṣasāḥ /
nāgāḥ suparṇā gandharvāḥ siddhā rājarpayaśca te //

havyaṃ kavyaṃ ca satataṃ vidhiyuktaṃ prayuñjate /
kṛtsnaṃ tu tasya devasya caraṇāvupatiṣṭhataḥ //

yāḥ kriyāḥ samprayuktāśca ekāntagatabuddhibhiḥ /
tāḥ sarvāḥ śirasā devaḥ pratigṛhṇāti vai svayaṃ //

na tasyānyaḥ priyataraḥ pratibuddhairmahātmabhiḥ /
vidyate triṣu lokeṣu tato'syaikāntikaṃ gataḥ //

iha caivāgato'smyadya visṛṣṭaḥ paramātmanā /
evaṃ me bhagavāndevaḥ svayamākhyātavānhariḥ //

āsiṣye tatparo bhūtvā yuvābhyāṃ saha nityaśaḥ //