Mahabharata · Chapter 12.338
aśokaṃ śokanāśārthaṃ śāstraṃ śāntikaraṃ śivam /
niśamya labhate buddhiṃ tāṃ labdhvā sukhamedhate //
śokasthānasahasrāṇi bhayasthānaśatāni ca /
divasedivase mūḍhamāviśanti na paṇḍitam //
tasmādaniṣṭanāśārthamitihāsaṃ nibodha me /
tiṣṭhate cedvaśe buddhirlabhate śokanāśanam //
aniṣṭasamprayogācca viprayogātpriyasya ca /
manuṣyā mānasairduḥkhairyujyante svalpabuddhyaḥ //
dravyeṣu samatīteṣu ye guṇāstānna cintayet /
na tānādriyamāṇasya snehabandhaḥ pramucyate //
doṣadarśī bhavettatra yatra rāgaḥ pravartate /
aniṣṭvaddhitaṃ paśyettathā kṣipraṃ virajyate //
nārtho na dharmo na yaśo yo'tītamanuśocati /
apyabhāvena yujyeta taccāsya na nivartate //
guṇairbhūtāni yujyante viyujyante tathaiva ca /
sarvāṇi naitadekasya śokasthānaṃ hi yujyate //
mṛtaṃ vā yadi vā naṣṭaṃ yo'tītamanuśocati /
duḥkhena labhate duḥkhaṃ dvāvanarthau prapadyate //
nāśru kurvanti ye buddhyā dṛṣṭvā lokeṣu santatim /
samyakprapaśyataḥ sarvaṃ nāśrukarmopapadyate //
duḥkhopaghāte śārīre mānase cāpyupasthite /
yasminna śakyate kartuṃ yatnastannānucintayet //
bhaiṣajyametadduḥkhasya yadetannānucintayet /
cintyamānaṃ hi na vyeti bhūyaścāpi pravardhate //
prajñayā mānasaṃ duḥkhaṃ hanyācchārīramauṣadhaiḥ /
etadvijñānamasāmarthyaṃ na bālaiḥ samatāmiyāt //
anityaṃ yauvanaṃ rūpaṃ jīvitaṃ dravyasañcayaḥ /
ārogyaṃ priyasaṃsargo gṛdhyettatra na paṇḍitaḥ //
na jānapadikaṃ duḥkhamekaḥ śocitumarhati /
aśocanpratikurvīta yadi paśyedupakramam //
sukhādbahutaraṃ duḥkhaṃ jīvite nātra saṃśayaḥ /
snigdhatvaṃ cendriyārtheṣu mohānmaraṇamapriyam //
parityajati yo duḥkhaṃ sukhaṃ vā'pyubhayaṃ naraḥ /
abhyeti brahma sotyantaṃ na taṃ śocanti paṇḍitāḥ //
tyajante duḥkhamarthā hi pālanena ca te sukhāḥ /
duḥkhena cādhigamyante nāśameṣāṃ na cintayet //
anyāmanyāṃ dhanāvasthāṃ prāpya vaiśeṣikīṃ narāḥ /
atṛptā yānti vidhvaṃsaṃ santoṣaṃ yānti paṇḍitāḥ //
sarve kṣayāntā nicayāḥ patanāntāḥ samucchrayāḥ /
saṃyogā viprayogāntā maraṇāntaṃ hi jīvitam //
anto nāsti pipāsāyāstuṣṭistu paramaṃ sukham /
tasmātsantoṣameveha dhanaṃ paśyanti paṇḍitāḥ //
nimeṣamātramapi hi vayo gacchanna tiṣṭhati /
svaśarīreṣvanityeṣu nityaṃ kimanucintayet //
bhūteṣu bhāvaṃ sañcintya ye buddhvā manasaḥ param /
na śocanti gatādhvānaḥ paśyantaḥ paramāṃ gatiṃ //
sañcinvānakamevainaṃ kāmānāmavitṛptakam /
vyāghraḥ paśumivāsādya mṛtyurādāya gacchati //
tathā'pyupāyaṃ sampaśyedduḥkhasya parimokṣaṇe /
aśocannārabhetaiva yuktaścāvyasanī bhavet //
śabde sparśe ca rūpe ca gandheṣu ca raseṣu ca /
nopabhogātparaṃ kiñciddhanino vā'dhanasya ca //
prāksamprayogādbhūtānāṃ nāsti duḥkhaṃ parāyaṇam /
viprayogāttu sarvasya na śocetprakṛtisthitaḥ //
dhṛtyā śiśnodaraṃ rakṣetpāṇipādaṃ ca cakṣuṣā /
cakṣuḥśrotre ca manasā mano vācaṃ ca vidyayā //
praṇayaṃ pratisaṃhṛtya sasnigdheṣvitareṣu ca /
vicaredasamunnaddhaḥ sa sukhī sa ca paṇḍitaḥ //
adhyātmaratirāsīno nirapekṣo nirāmiṣaḥ /
ātmanaiva sahāyena yaścaretsa sukhī bhavet //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0