Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 12.338

12.338.1

aśokaṃ śokanāśārthaṃ śāstraṃ śāntikaraṃ śivam /
niśamya labhate buddhiṃ tāṃ labdhvā sukhamedhate //

12.338.2

śokasthānasahasrāṇi bhayasthānaśatāni ca /
divasedivase mūḍhamāviśanti na paṇḍitam //

12.338.3

tasmādaniṣṭanāśārthamitihāsaṃ nibodha me /
tiṣṭhate cedvaśe buddhirlabhate śokanāśanam //

12.338.4

aniṣṭasamprayogācca viprayogātpriyasya ca /
manuṣyā mānasairduḥkhairyujyante svalpabuddhyaḥ //

12.338.5

dravyeṣu samatīteṣu ye guṇāstānna cintayet /
na tānādriyamāṇasya snehabandhaḥ pramucyate //

12.338.6

doṣadarśī bhavettatra yatra rāgaḥ pravartate /
aniṣṭvaddhitaṃ paśyettathā kṣipraṃ virajyate //

12.338.7

nārtho na dharmo na yaśo yo'tītamanuśocati /
apyabhāvena yujyeta taccāsya na nivartate //

12.338.8

guṇairbhūtāni yujyante viyujyante tathaiva ca /
sarvāṇi naitadekasya śokasthānaṃ hi yujyate //

12.338.9

mṛtaṃ vā yadi vā naṣṭaṃ yo'tītamanuśocati /
duḥkhena labhate duḥkhaṃ dvāvanarthau prapadyate //

12.338.10

nāśru kurvanti ye buddhyā dṛṣṭvā lokeṣu santatim /
samyakprapaśyataḥ sarvaṃ nāśrukarmopapadyate //

12.338.11

duḥkhopaghāte śārīre mānase cāpyupasthite /
yasminna śakyate kartuṃ yatnastannānucintayet //

12.338.12

bhaiṣajyametadduḥkhasya yadetannānucintayet /
cintyamānaṃ hi na vyeti bhūyaścāpi pravardhate //

12.338.13

prajñayā mānasaṃ duḥkhaṃ hanyācchārīramauṣadhaiḥ /
etadvijñānamasāmarthyaṃ na bālaiḥ samatāmiyāt //

12.338.14

anityaṃ yauvanaṃ rūpaṃ jīvitaṃ dravyasañcayaḥ /
ārogyaṃ priyasaṃsargo gṛdhyettatra na paṇḍitaḥ //

12.338.15

na jānapadikaṃ duḥkhamekaḥ śocitumarhati /
aśocanpratikurvīta yadi paśyedupakramam //

12.338.16

sukhādbahutaraṃ duḥkhaṃ jīvite nātra saṃśayaḥ /
snigdhatvaṃ cendriyārtheṣu mohānmaraṇamapriyam //

12.338.17

parityajati yo duḥkhaṃ sukhaṃ vā'pyubhayaṃ naraḥ /
abhyeti brahma sotyantaṃ na taṃ śocanti paṇḍitāḥ //

12.338.18

tyajante duḥkhamarthā hi pālanena ca te sukhāḥ /
duḥkhena cādhigamyante nāśameṣāṃ na cintayet //

12.338.19

anyāmanyāṃ dhanāvasthāṃ prāpya vaiśeṣikīṃ narāḥ /
atṛptā yānti vidhvaṃsaṃ santoṣaṃ yānti paṇḍitāḥ //

12.338.20

sarve kṣayāntā nicayāḥ patanāntāḥ samucchrayāḥ /
saṃyogā viprayogāntā maraṇāntaṃ hi jīvitam //

12.338.21

anto nāsti pipāsāyāstuṣṭistu paramaṃ sukham /
tasmātsantoṣameveha dhanaṃ paśyanti paṇḍitāḥ //

12.338.22

nimeṣamātramapi hi vayo gacchanna tiṣṭhati /
svaśarīreṣvanityeṣu nityaṃ kimanucintayet //

12.338.23

bhūteṣu bhāvaṃ sañcintya ye buddhvā manasaḥ param /
na śocanti gatādhvānaḥ paśyantaḥ paramāṃ gatiṃ //

12.338.24

sañcinvānakamevainaṃ kāmānāmavitṛptakam /
vyāghraḥ paśumivāsādya mṛtyurādāya gacchati //

12.338.25

tathā'pyupāyaṃ sampaśyedduḥkhasya parimokṣaṇe /
aśocannārabhetaiva yuktaścāvyasanī bhavet //

12.338.26

śabde sparśe ca rūpe ca gandheṣu ca raseṣu ca /
nopabhogātparaṃ kiñciddhanino vā'dhanasya ca //

12.338.27

prāksamprayogādbhūtānāṃ nāsti duḥkhaṃ parāyaṇam /
viprayogāttu sarvasya na śocetprakṛtisthitaḥ //

12.338.28

dhṛtyā śiśnodaraṃ rakṣetpāṇipādaṃ ca cakṣuṣā /
cakṣuḥśrotre ca manasā mano vācaṃ ca vidyayā //

12.338.29

praṇayaṃ pratisaṃhṛtya sasnigdheṣvitareṣu ca /
vicaredasamunnaddhaḥ sa sukhī sa ca paṇḍitaḥ //

12.338.30

adhyātmaratirāsīno nirapekṣo nirāmiṣaḥ /
ātmanaiva sahāyena yaścaretsa sukhī bhavet //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc