Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 12.327

12.327.1

yadbhavānāha kiṃ vyaktiṃ kimavyaktamiti atra brūmaḥ //

12.327.2

avyaktamagrāhyamatarkyamaparimeyamavyaktaṃ vyaktamupalakṣyate yathartavo mūrtayasteṣu puṣpaphalairvyaktirupalakṣyate tadvadvyaktaguṇairupalakṣyate //

12.327.3

prāggataṃ pratyaggatamūrdhvamadhastiryakca śataścānugrāhyatvātsā'kṛtiḥ //

12.327.4

vyakta uttamo rajaḥ satvaṃ tatpradhānaṃ tatvamakṣamajaramityevamādīnyavyaktanāmāni bhavanti /
evamāha //

12.327.5

avyaktaṃ bījadharmāṇaṃ mahāgrāhamacetanam /
tasmādekaguṇo jajñe tadvyaktaṃ tatvamīśvaraḥ //

12.327.6

tadetadavyaktam / prasnavā ghāraṇādānasvabhāvamāpodhāraṇe prajanane dāne guṇānāṃ prakṛtiḥ saparāpramattaṃ tadetadasminkāryakaraṇe //

12.327.7

yadapyuktaṃ kimavyaktamiti tatra brūmaḥ / vyaktaṃ nāmā'sure yatpūrvamavyaktādutpannatatvamīśvaramapratibuddhaguṇasyagetatpuruṣasañjñikaṃ mahadityuktaṃ buddhiriti ca / sattā smṛtirdhṛtirmedhā vyavasāyaḥ samādhiprāptirityevamādīni vyaktaparyāye nāmāni vadantyevamāha //

12.327.8

mama vyaktādupāttāsiddhirāgatā saṃyamaśca mahadyataḥ /
parasargaśca dīptyarthamautsukyaṃ ca paraṃ tathā //

12.327.9

yadeṣordhyasrotābhirmahatvādapratibuddhatvāccātmanaḥ yakarotyahankāramavyaktāvyaktataram //

12.327.10

yadapyuktaṃ kimavyaktataramiti atra brūmaḥ //

12.327.11

vyaktāvyaktataraṃ nāma tṛtīyaṃ puruṣasañjñakam / tadetadubhayorviriñcavairiñcayorekaika utpattiḥ // viriñco'bhimāninyaviveka īrṣyā kāmaḥ krodho lobho mado darpo mamakāraścaitānyahankāraparyāyanāmāni bhavantyevamāha //

12.327.13

ahaṃ kartetyahankartā sasṛje viśvamīśvaraḥ /
tṛtīyamenaṃ puruṣamabhimānaguṇaṃ viduḥ //

12.327.14

ahankārādyugapadunmādayāmāsa pañca mahābhūtāni śabdasparśarūparasagandhalakṣaṇāni / tānyeva buddhyanta ityevamāha //

12.327.15

bhūtasaṅghamahaṅkārādyo vidvānavabudhyase /
abhimānamatikramya mahāntaṃ pratitiṣṭhate //

12.327.16

bhūteṣu cāpyahankāramaśvarūpastathocyate / punarviṣayahetvarthe sa manassañjñakaḥ smṛtaḥ // vikharādvaikharaṃ yugapadindriyaiḥ sahotpādayati / śrotraṃ ghrāṇaṃ cakṣurjihvā tvagityetāni śabdasparśarūparasagandhānavabudhyanta iti pañca buddhīndriyāṇi vadantyevamāhurācāryāḥ // vāgghastau pādapāyurānandaśceti pañcendriyāṇi viśeṣamādityośvīni nakṣatrāṇītyetānīndriyāṇāṃ paryāyanāmāni vadantyevamāha //

12.327.19

ahankārāttathā bhūtānyutpādya mahadātmanoḥ /
vaikharatvaṃ tato rājñā vaikharyo viṣayātmakaḥ //

12.327.20

vikārasthamahankāramavabudhyātha mānavaḥ / mahadaiśvaryamāpnoti yāvadācandratārakam //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc