Mahabharata · Chapter 12.327
yadbhavānāha kiṃ vyaktiṃ kimavyaktamiti atra brūmaḥ //
avyaktamagrāhyamatarkyamaparimeyamavyaktaṃ vyaktamupalakṣyate yathartavo mūrtayasteṣu puṣpaphalairvyaktirupalakṣyate tadvadvyaktaguṇairupalakṣyate //
prāggataṃ pratyaggatamūrdhvamadhastiryakca śataścānugrāhyatvātsā'kṛtiḥ //
vyakta uttamo rajaḥ satvaṃ tatpradhānaṃ tatvamakṣamajaramityevamādīnyavyaktanāmāni bhavanti /
evamāha //
avyaktaṃ bījadharmāṇaṃ mahāgrāhamacetanam /
tasmādekaguṇo jajñe tadvyaktaṃ tatvamīśvaraḥ //
tadetadavyaktam / prasnavā ghāraṇādānasvabhāvamāpodhāraṇe prajanane dāne guṇānāṃ prakṛtiḥ saparāpramattaṃ tadetadasminkāryakaraṇe //
yadapyuktaṃ kimavyaktamiti tatra brūmaḥ / vyaktaṃ nāmā'sure yatpūrvamavyaktādutpannatatvamīśvaramapratibuddhaguṇasyagetatpuruṣasañjñikaṃ mahadityuktaṃ buddhiriti ca / sattā smṛtirdhṛtirmedhā vyavasāyaḥ samādhiprāptirityevamādīni vyaktaparyāye nāmāni vadantyevamāha //
mama vyaktādupāttāsiddhirāgatā saṃyamaśca mahadyataḥ /
parasargaśca dīptyarthamautsukyaṃ ca paraṃ tathā //
yadeṣordhyasrotābhirmahatvādapratibuddhatvāccātmanaḥ yakarotyahankāramavyaktāvyaktataram //
yadapyuktaṃ kimavyaktataramiti atra brūmaḥ //
vyaktāvyaktataraṃ nāma tṛtīyaṃ puruṣasañjñakam / tadetadubhayorviriñcavairiñcayorekaika utpattiḥ // viriñco'bhimāninyaviveka īrṣyā kāmaḥ krodho lobho mado darpo mamakāraścaitānyahankāraparyāyanāmāni bhavantyevamāha //
ahaṃ kartetyahankartā sasṛje viśvamīśvaraḥ /
tṛtīyamenaṃ puruṣamabhimānaguṇaṃ viduḥ //
ahankārādyugapadunmādayāmāsa pañca mahābhūtāni śabdasparśarūparasagandhalakṣaṇāni / tānyeva buddhyanta ityevamāha //
bhūtasaṅghamahaṅkārādyo vidvānavabudhyase /
abhimānamatikramya mahāntaṃ pratitiṣṭhate //
bhūteṣu cāpyahankāramaśvarūpastathocyate / punarviṣayahetvarthe sa manassañjñakaḥ smṛtaḥ // vikharādvaikharaṃ yugapadindriyaiḥ sahotpādayati / śrotraṃ ghrāṇaṃ cakṣurjihvā tvagityetāni śabdasparśarūparasagandhānavabudhyanta iti pañca buddhīndriyāṇi vadantyevamāhurācāryāḥ // vāgghastau pādapāyurānandaśceti pañcendriyāṇi viśeṣamādityośvīni nakṣatrāṇītyetānīndriyāṇāṃ paryāyanāmāni vadantyevamāha //
ahankārāttathā bhūtānyutpādya mahadātmanoḥ /
vaikharatvaṃ tato rājñā vaikharyo viṣayātmakaḥ //
vikārasthamahankāramavabudhyātha mānavaḥ / mahadaiśvaryamāpnoti yāvadācandratārakam //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0