Mahabharata · Chapter 12.318

pādāvadhyātmamityāhurbrāhmaṇāstattvadarśinaḥ /
gantavyamadhibhūtaṃ ca viṣṇustatrādhidaivatam //

pāyuradhyātmamityāhuryathātattvārthadarśinaḥ /
visargamadhibhūtaṃ ca mitrastatrādhidaivatam //

upastho'dhyātmamityāhuryathāyogapradarśinaḥ /
adhibhūtaṃ tathā'nando daivataṃ ca prajāpatiḥ //

hastāvadhyātmamityāhuryathāsaṅkhyānadarśinaḥ /
kartavyamadhibhūtaṃ tu indrastatrādhidaivatam //

vāgadhyātmamiti prāhuryathāśrutinidarśinaḥ /
vaktavyamadhibhūtaṃ tu vahnistatrādhidaivatam //

cakṣuradhyātmamityāhuryathāśrutinidarśinaḥ /
rūpamatrādhibhūtaṃ tu sūryaścāpyadhidaivatam //

śrotramadhyātmamityāhuryathāśrutinidarśinaḥ /
śabdastatrādhibhūtaṃ tu diśaścātrādhidaivatam //

jihvāmadhyātmamityāhuryathāśrutinidarśinaḥ /
rasa evādhibhūtaṃ tu āpastatrādhidaivatam //

ghrāṇamadhyātmamityāhurthathāśrutinidarśinaḥ /
gandha evādhibhūtaṃ tu pṛthivī cādhidaivatam //

tvagadhyātmamiti prāhustattvabuddhiviśāradāḥ /
sparśamevādhibhūtaṃ tu pavanaścādhidaivatam //

mano'dhyātmamiti prāhuryathā śāstraviśāradāḥ /
mantavyamadhibhūtaṃ tu candramāścādhidaivatam //

āhankārikamadhyātmamāhustattvanidarśinaḥ /
abhimāno'dhibhūtaṃ tu buddhiścātrādhidaivatam //

buddhiradhyātmamityāhuryathāvadabhidarśinaḥ /
boddhavyamadhibhūtaṃ tu kṣetrajñaścādhidaivatam //

eṣā te vyaktito rājanvibhūtiranudarśitā /
ādau madhye tathā'nte ca yathā tattvena tattvavit //

prakṛtirguṇānvikurute svacchandenātmakāmyayā /
krīḍārthe tu mahārāja śataśo'tha sahasraśaḥ //

yathā dīpasahasrāṇi dīpānmartyāḥ prakurvate /
prakṛtistathā vikurute puruṣasya guṇānbahūn //

satvamānanda udrekaḥ prītiḥ prākāmyameva ca /
sukhaṃ śuddhatvamārogyaṃ santoṣaḥ śraddadhānatā //

akārpaṇyamasaṃrambhaḥ kṣamā dhṛtirahiṃsatā /
samatā satyamānṛṇyamārjavaṃ hrīracāpalam //

śaucamārdavamācāramalaulyaṃ hṛdyasambhramaḥ /
iṣṭāniṣṭaviyogānāṃ kṛtānāmavikatthanā //

dānena cātmagrahaṇamaspṛhatvaṃ parārthatā /
sarvabhūtadayā caiva satvasyaite guṇāḥ smṛtāḥ //

rajoguṇānāṃ sanghāto rūpamaiśvaryavigrahau /
atyāgitvamakāruṇyaṃ sukhaduḥkhopasevanam //

parāpavādeṣu ratirvivādānāṃ ca sevanam /
ahankārastvasatkāraścintā vairopasevanam //

paritāpo'bhiharaṇaṃ hrīnāśo'nārjavaṃ tathā /
bhedaḥ paruṣatā caiva kāmakrodho madastathā //

darpo dveṣo'timānaśca ete proktā rajoguṇāḥ /
tāmasānāṃ tuṃ sanghātānpravakṣyāmyupadhāryatām //

moho'prakāśastāmisramandhatāmisrasañjñitam /
maraṇaṃ cāndhatāmisraṃ tāmisraṃ krodha ujyate //

tamaso lakṣaṇānīha bhakṣaṇādyabhirocanam /
bhojanānāmaparyāptistathā peyeṣvatṛptatā //

gandhavāso vihāreṣu śayaneṣvāsaneṣu ca /
divāsvapne vivāde ca pramādeṣu ca vai ratiḥ //

nṛtyavāditragītānāmajñānācchraddadhānatā /
dveṣo dharmaviśeṣāṇāmete vai tāmasā guṇāḥ //