Mahabharata · Chapter 12.300

pratigrahārjitā vipre kṣatriye yudhi nirjitāḥ /
vaiśye nyāyārjitāścaiva śūdre śuśrūṣayārjitāḥ //

svalpā'pyarthāḥ praśasyante dharmasyārthe mahāphalāḥ /
nityaṃ trayāṇāṃ varṇānāṃ śuśrūṣuḥ śūdra ucyate //

kṣatradharmā vaiśyadharmā nāvṛttiḥ patate dvijaḥ /
śūdradharmā yadā tu syāttadā patati vai dvijaḥ //

vāṇijyaṃ pāśupālyaṃ ca tathā śilpopajivanam /
sūdrasyāpi vidhīyante yadā vṛttirna jāyate //

raṅgāvataraṇaṃ caiva tathā rūpopajīvanam /
madyamāṃsopajīvyaṃ ca vikrayaṃ lohacarmaṇoḥ //

apūrviṇā na kartavyaṃ karma loke vigarhitam /
kṛtapūrviṇastu tyajato mahāndharma iti śrūtiḥ //

saṃsiddhaḥ puruṣo loke yadācarati pāpakam /
madenābhiplutamanāstacca na grāhyamucyate //

śrūyante hi purāṇeṣu prajā dhigdaṇḍaśāsanāḥ /
dāntā dharmapradhānāśca nyāyadharmānuvṛttikāḥ //

dharma eva sadā nṝṇāmiha rājanpraśasyate /
dharmavṛddhā guṇāneva sevante hi narā bhuvi //

taṃ dharmamasurāstāta nāmṛṣyanta narādhipa /
vivardhamānāḥ kramaśastatra te'nvāviśanprajāḥ //

tāsāṃ darpaḥ samabhavatprajānāṃ dharmanāśanaḥ /
darpātmanāṃ tataḥ paścātkrodhastāsāmajāyata //

tataḥ krodhābhibhūtānāṃ vṛttaṃ lajjāsamanvitam /
hrīścaivāpyanaśadrājaṃstato moho vyajāyata //

tato mohaparītāstā nāpaśyanta yathā purā /
parasparāvamardena vardhayantyo yathāsukham //

tāḥ prāpya tu sa dhigdaṇḍo na kāraṇamato bhavat /
tato'bhyagacchandevāṃśca brāhmaṇāṃścāvamanya ha //

etasminneva kāle tu devā devavaraṃ śivam /
agacchañśaraṇaṃ dhīraṃ bahurūpaṃ guṇādhikam //

tena sma te gaganagāḥ sapurāḥ pātitāḥ kṣitau /
tridhā'pyekena bāṇena devāpyāyitatejasā //

teṣāmadhipatistvāsīdbhīmo bhīmaparākramaḥ /
devatānāṃ bhayakaraḥ sa hataḥ śūlapāṇinā //

tasminhate'tha svaṃ bhāvaṃ pratyapadyanta mānavāḥ /
prāvartanta ca vai vedāḥ śāstrāṇi ca yathā purā //

tato'bhiṣicya rājyena devānāṃ divi vāsavam /
saptarṣayaścānvayuñjannarāṇāṃ daṇḍadhāraṇe //

saptarṣīṇāmathordhvaṃ ca vipṛthurnāma pārthivaḥ /
rājānaḥ kṣatriyāścaiva maṇḍaleṣu pṛthakpṛthak //

mahākuleṣu ye jātā vṛddhāḥ pūrvatarāśca ye /
teṣāmapyāsuro bhāvo hṛdayānnāpasarpati //

tasmāttenaiva bhāvena sānuṣaṅgeṇa pārthivāḥ /
āsurāṇyeva karmāṇi nyasevanbhīmavikramāḥ //

pratyatiṣṭhaṃśca teṣveva tānyeva sthāpayantyapi /
bhajante tāni cādyāpi ye bāliśatarā narāḥ //

tasmādahaṃ bravīmi tvāṃ rājansañcintya śāstrataḥ /
saṃsiddhāvāgamaṃ kuryātkarma hiṃsātmakaṃ tyajet //

na sankareṇa draviṇaṃ pracinvīyādvicakṣaṇaḥ /
dharmārthaṃ nyāyamutsṛjya na tatkalyāṇamucyate //

sa tvamevaṃvidho dāntaḥ kṣatriyaḥ priyabāndhavaḥ /
prajā bhṛtyāṃśca putrāṃśca svadharmeṇānupālaya //

iṣṭāniṣṭasamāyoge vairaṃ sauhārdameva ca /
atha jātisahasrāṇi bahūni parivartate //

tasmādguṇeṣu rajyethā mā doṣeṣu kathañcana /
nirguṇo'pi hi durbuddhirātmanaḥ sotiricyate //

mānuṣeṣu mahārāja dharmādharmau pravartataḥ /
na tathā'nyeṣu bhūteṣu manuṣyarahiteṣviha //

dharmaśīlo naro vidvānīhako'nīhakopi vā /
ātmabhūtaḥ sadā loke caredbhūtānyahiṃsayā //

yadā vyapetahṛllekhaṃ mano bhavati tasya vai /
nānṛtaṃ caiva bhavati tadā kalyāṇamṛcchati //