Mahabharata · Chapter 12.292

śokādduḥkhācca mṛtyośca trasante prāṇinaḥ sadā /
ubhayaṃ no yathā na syāttanme brūhi pitāmaha //
bhīṣma uvāca /

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
nāradasya ca saṃvādaṃ samaṅgasya ca bhārata //
nārada uvāca /

uraseva praṇamase bāhubhyāṃ tarasīva ca /
samprahṛṣṭamanā nityaṃ viśoka iva lakṣyase //

udvegaṃ na hi te kiñcitsusūkṣmamapi lakṣaye /
nityatṛpta iva svastho bālavacca viceṣṭase //
samaṅga uvāca /

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca sarvabhūteṣu nārada /
teṣāṃ tattvāni jānāmi tato na vimanā hyaham //

upakramānahaṃ veda punareva phalodayān /
loke phalāni citrāṇi tato na vimanā hyaham //

anāthāścāpratiṣṭhāśca gatimantaśca nārada /
andhā jaḍāśca jīvanti paśyāsmānapi jīvataḥ //

vihitenaiva jīvanti arogāṅgā divaukasaḥ /
balavanto'balāścaiva tadvadasmānsabhājaya //

sahasriṇo'pi jīvanti jīvanti śatinastathā /
śākena cānye jīvanti paśyāsmānapi jīvataḥ //

yadā na śocemahi kiṃ nu naḥ syā ddharmeṇa vā nārada karmaṇā vā /
kṛtāntavaśyāni yadā sukhāni duḥkhāni vā yanna vidharṣayanti //

yasmai prājñāḥ kathayante manuṣyāḥ prajñāmūlaṃ hīndriyāṇāṃ prasādaḥ /
muhyanti śocanti tathendriyāṇi prajñālābho nāsti mūḍhendriyasya //

mūḍhasya darpaḥ sa punarmoha eva mūḍhasya nāyaṃ na paro'sti lokaḥ /
na hyeva duḥkhāni sadā bhavanti sukhasya vā nityaśo lābha eva //

bhāvātmakaṃ samparivartamānaṃ na mādṛśaḥ sañjvaraṃ jātu kuryāt /
iṣṭānbhogānnānurudhyetsukhaṃ vā na cintayedduḥkhamabhyāgataṃ vā //

samāhito na spṛhayetpareṣāṃ nānāgataṃ cābhinandecca lābham /
na cāpi hṛṣyedvipule'rthalābhe tathā'rthanāśe ca na vai viṣīdet //

na bāndhavā na ca vittaṃ na kaulyaṃ na ca śrutaṃ na ca mantrā na vīryam /
duḥkhāntrātuṃ sarva evotsahante paratra śīlena tu yānti śāntim //

nāsti buddhirayuktasya nāyogādvindate sukham /
dhṛtiśca duḥkhatyāgaścetyubhayaṃ tu sukhaṃ nṛpa //

priyaṃ hi harṣajananaṃ harṣa utsekavardhanaḥ /
utseko narakāyaiva tasmāttānsantyajāmyaham //

etāñśokabhayotsekānmohanānsukhaduḥkhayoḥ /
paśyāmi sākṣivalloke dehasyāsya viceṣṭanāt //

arthakāmau parityajya viśoko vigatajvaraḥ /
tṛṣṇāmohau tu santyajya carāmi pṛthivīmimām //

na ca mṛtyorna cādharmānna lobhānna kutaścana /
pītāmṛtasyevātyantamiha vāmutra vā bhayam //

etadbrahmanvijānāmi mahatkṛtvā tapo'vyayam /
tena nārada samprāpto na māṃ śokaḥ prabādhate //