Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 12.290

12.290.1

prācetasasya dakṣasya kathaṃ vaivasvatentare / vināśamagamadbrahmanhayamedhaḥ prajāpateḥ /
kathaṃ sa cābhavadbrahmanhayameva prajāpateḥ //

12.290.2

devyā manyukṛtaṃ matvā kruddhaḥ sarvātmakaḥ prabhuḥ / prasādāttasya dakṣeṇa sa yajñaḥ sandhitaḥ katham /
etadveditumiccheyaṃ tanme brūhi yathātatham //
vaiśampāyana uvāca /

12.290.3

purā himavataḥ pṛṣṭhe dakṣo vai yajñamāharat /
gaṅgādvāre śubhe deśe ṛṣisiddhaniṣevite //

12.290.4

gandharvāpsarasākīrṇe nānādrumalatāvṛte /
ṛṣisaṅghaiḥ parivṛtaṃ dakṣaṃ dharmabhṛtāṃ varam //

12.290.5

pṛthivyāmantarikṣe ca ye ca svarlokavāsinaḥ /
sarve prājjalayo bhūtvā upatasthuḥ prajāpatim //

12.290.6

devadānavagandharvāḥ piśācoragarākṣasāḥ /
hāhā hūhūśca gandharvau tumbururnāradastathā //

12.290.7

viśvāvasurviśvaseno gandharvāpsarasastathā /
ādityā vasavo radrāḥ sādhyāḥ saha marudgaṇaiḥ //

12.290.8

indreṇa sahitāḥ sarve āgatā yajñabhāginaḥ /
ūṣmapāḥ somapāścaiva dhūmapā ājyapāstathā //

12.290.9

ṛṣayaḥ pitaraścaiva āgatā brahmaṇā saha /
ete cānye ca bahavo bhūtagrāmāścaturvidhāḥ //

12.290.10

jarāyujāṇḍajāścaiva sahasā svedajodbhijaiḥ /
āhūtā mantritāḥ sarve devāśca saha patnibhiḥ //

12.290.11

virājante vimānasthā dīpyamānā ivāgnayaḥ /
tāndṛṣṭvā manyunā'viṣṭo dadhīcirvākyamabravīt //

12.290.12

nāyaṃ yajño na vā dharmo yatra rudro na ijyate /
vadhabandhaṃ prapannā vai kinnu kālasya paryayaḥ //

12.290.13

kinnu mohānna paśyanti vināśaṃ paryupasthitam /
upasthitaṃ bhayaṃ ghoraṃ na budhyanti yahādhvare //

12.290.14

ityuktvā sa mahāyogī paśyati dhyānacakṣuṣā /
sa paśyati mahādevaṃ devīṃ ca varadāṃ śubhām //

12.290.15

nāradaṃ ca mahātmānaṃ tasyā devyāḥ samīpataḥ /
santoṣaṃ paramaṃ lebhe iti niścitya yogavit //

12.290.16

ekamantrāstu te sarve yeneśo na nimantritaḥ /
tasmāddeśādapakramya dadhīcirvākyamabravīt //

12.290.17

apūjyapūjanāccaiva pūjyānāṃ cāpyapūjanāt /
nṛghātakasamaṃ pāpaṃ śaśvatprāpnoti mānavaḥ //

12.290.18

anṛtaṃ noktapūrvaṃ me na ca vakṣye kadācana /
devatānāmṛṣīṇāṃ ca madhye satyaṃ bravīmyaham //

12.290.19

āgataṃ paśubhartāraṃ sraṣṭāraṃ jagataḥ patim /
adhvare hyagrabhoktāraṃ hyarveṣāṃ paśyata prabhum //
dakṣa uvāca /

12.290.20

santi no bahavo rudrāḥ śūlahastāḥ kapardinaḥ /
ekādaśasthānagatā nāhaṃ vedmi maheśvaram //
dadhīciruvāca /

12.290.21

sarveṣāmeva mantro'yaṃ yenāsau na nimantritaḥ / yathā'haṃ śankarādūrdhvaṃ nānyaṃ paśyāmi daivatam /
tathā dakṣasya vipulo yajño'yaṃ nabhaviṣyati //
dakṣa uvāca /

12.290.22

etanmakheśāya suvarṇapātre haviḥ samastaṃ vidhimantrapūtam /
viṣṇornayāmyapratimasya bhāgaṃ prabhurvibhuścāhavanīya eṣaḥ //
devyuvāca /

12.290.23

kiṃ nāma dānaṃ niyamaṃ tapo vā kuryāmahaṃ yena patirmamādya /
labheta bhāgaṃ ca tathaiva sarvaṃ prabhurvibhuścāhavanīya eṣaḥ / labheta bhāgaṃ bhagavānacintyo hyardhaṃ tathā bhāgamatho tṛtīyam //

12.290.24

evaṃ bruvāṇāṃ bhagavānsvapatnīṃ prahṛṣṭarūpaḥ kṣubhitāmuvāca /
na vetsi māṃ devi kṛśodarāṅgi kiṃ nāma yuktaṃ vacanaṃ makheśe //

12.290.25

ahaṃ vijānāmi viśālanetre dhyānena hīnā na vidantyasantaḥ /
tavādya mohena ca sendradevā lokāstrayaḥ sarvata eva mūḍhāḥ //

12.290.26

māmadhvare śaṃsitāraḥ stuvanti rathantaraṃ sāmagāścopagānti /
māṃ brāhmaṇā brahmavido yajante mamādhvaryavaḥ kalpayante ca bhāgam //
devyuvāca /

12.290.27

suprākṛto'pi puruṣaḥ sarvaḥ strījanasaṃsadi /
stauti garvāyate cāpi svamātmānaṃ na saṃśayaḥ //
śrībhagavānuvāca /

12.290.28

nātmānaṃ staumi deveśi paśya me tanumadhyame /
yaṃ srakṣyāmi varārohe yāgārthe varavarṇini //

12.290.29

ityuktvā bhagavānpatnīmumāṃ prāṇairapi priyām /
so'sṛjadbhagavānvakrādbhūtaṃ ghoraṃ praharṣaṇam //

12.290.30

tamuvācākṣipa makhaṃ dakṣasyeti maheśvaraḥ /
tato vakrādvimuktena siṃhenaikena līlayā //

12.290.31

devyā manyuvyapohārthaṃ hato dakṣasya vai kratuḥ /
manyunā ca mahābhīmā mahākālī maheśvarī //

12.290.32

ātmanaḥ karmasākṣitve tena sārdhaṃ sahānugā /
devasyānumataṃ matvā praṇamya śirasā tataḥ //

12.290.33

ātmanaḥ sadṛśaḥ śauryādbalarūpasamanvitaḥ /
sa eva bhagavānkrodhaḥ pratirūpasamanvitaḥ //

12.290.34

anantabalavīryaśca anantabalapauruṣaḥ /
vīrabhadra iti khyāto devyā manyupramārjakaḥ //

12.290.35

so'sṛjadromakūṣebhyo raumyānnāma gaṇeśvarān /
rudratulyā gaṇā raudrā rudravīryaparākramāḥ //

12.290.36

te nipetustatastūrṇaṃ dakṣayajñavihiṃsayā /
bhīmarūpā mahākāyāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ //

12.290.37

tataḥ kilakilāśabdairākāśaṃ pūrayanti ca /
tena śabdena mahatā trastāstatra divaukasaḥ //

12.290.38

parvatāśca vyaśīryanta cakampe ca vasundharā /
mārutāścaiva ghūrṇante cukṣubhe varuṇālayaḥ //

12.290.39

agnayo naiva dīpyante naiva dīpyati bhāskaraḥ /
grahā caiva prakāśante nakṣatrāṇi na candramāḥ //

12.290.40

ṛṣayo na prakāśante na devā na ca mānuṣāḥ /
evaṃ tu timirībhūte nirdahantyapamānitāḥ //

12.290.41

praharantyapare ghorā yūpānutpāṭayanti ca /
pramardanti tathā cānye vimardanti tathā'pare //

12.290.42

ādhāvanti pradhāvanti vāyuvegā manojavāḥ /
cūrṇyante yajñapātrāṇi divyānyābharaṇāni ca //

12.290.43

viśīryaramāṇā dṛśyante tārā iva nabhastale /
divyānnapānabhakṣyāṇāṃ rāśayaḥ parvatopamāḥ //

12.290.44

kṣīranadyo'tha dṛśyante dhṛtapāyasakardamāḥ /
dadhimaṇḍedakā divyāḥ khaṇḍaśarkaravālukāḥ //

12.290.45

ṣaḍrasā nivahantyetā guḍakulyā manoramāḥ /
uccāvacāni māṃsāni bhakṣyāṇi vividhāni ca //

12.290.46

pānakāni ca divyāni lehyacoṣyāṇi yāni ca /
bhṛñjate vividhairvakrairvilumpantyākṣipanti ca //

12.290.47

rudrakopānmahākāyāḥ kālāgnisadṛśopamāḥ /
kṣobhayansurasainyāni bhīkṣayantaḥ samantataḥ //

12.290.48

krīḍanti vividhākārāścikṣiṣuḥ surayoṣitaḥ /
rudrakrodhātprayatnena sarvadevaiḥ surakṣitam //

12.290.49

taṃ yajñamadahacchīghnaṃ rudrakarmā samantataḥ /
cakāra bhairavaṃ nādaṃ sarvabhūtabhayankaram //

12.290.50

chittvā śiro vai yajñasya nanāda ca mumoda ca /
tato brahmādayo devā dakṣaścaiva prajāpatiḥ //

12.290.51

ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve kathyatāṃ ko bhavāniti /
vīrabhadra uvāca /
nāhaṃ rudro na vā devī naiva bhoktumihāgataḥ //

12.290.52

devyā manyukṛtaṃ matvā kruddhaḥ sarvātmakaḥ prabhuḥ /
draṣṭuṃ vā naiva viprendrānnaiva kautūhalena vā //

12.290.53

tava yajñavighātārthaṃ samprāptaṃ viddhi māmiha /
vīrabhadra iti khyāto rudrakopādviniḥsṛtaḥ //

12.290.54

bhadrakālīti vikhyātā devyāḥ kopādviniḥ sṛtā /
preṣitau devadevena yajñāntikamihāgatau //

12.290.55

śaraṇaṃ gaccha viprendra devadevamumāpatim /
varaṃ krodho'pi devasya varadānaṃ na cānyataḥ //

12.290.56

vīrabhadravacaḥ śrutvā dakṣo dharmabhṛtāṃ varaḥ /
toṣayāmāsa stotreṇa praṇipatyaṃ maheśvaram //

12.290.57

prapadye devamīśānaṃ śāśvataṃ dhruvamavyayam /
mahādevaṃ mahātmānaṃ viśvasya jagataḥ patim //

12.290.58

dakṣaprajāpateryajñeḥ dravyaistaiḥ susamāhitaiḥ /
āhūtā devatāḥ sarvā ṛṣayaśca tapodhanāḥ //

12.290.59

devo nāhūyate tatra viśvakarmā maheśvaraḥ /
tatra kruddhā mahādevī gaṇāṃstatra vyasarjayat //

12.290.60

pradīpte yajñavāṭe tu vidguteṣu dvijātiṣu /
tārāgaṇamanuprāpte raudre dīpte mahātmani //

12.290.61

śūlanirbhinnahṛdayaiḥ kūjadbhiḥ paricārakaiḥ /
nikhātotpāṭitairyūrapaviddhairitastataḥ //

12.290.62

utpatadbhiḥ patadbhiśca gṛdhrairāmiṣagṛddhibhiḥ /
pakṣavātavinirdhūtaiḥ śivāśatanināditaiḥ //

12.290.63

yakṣagandharvasaṅghaiśca piśācoragarākṣamaiḥ /
prāṇāpānau sannirudhya vakrasthānena yatnataḥ //

12.290.64

vicārya sarvato dṛṣṭiṃ bahudṛṣṭiramitrajit /
sahasā devadeveśo hyagnikuṇḍātsamutthitaḥ //

12.290.65

vibhratsūryasahasrasya tejaḥ saṃvartakopamaḥ /
smitaṃ kṛtvā'vravīdvākyaṃ brūhi kiṃ karavāṇi te //

12.290.66

śrāvite ca makhādhyāye devānāṃ guruṇā tataḥ /
tamuvācājjaliṃ kṛtvā dakṣo devaṃ prajāpatiḥ //

12.290.67

bhītaśaṅkitavitrastaḥ savāṣpavadanekṣaṇaḥ /
yadi prasanno bhagavānyadi cāhaṃ bhavatpriyaḥ //

12.290.68

yadi vā'habhanugrāhyo yadi vā varado mama /
yaddagdhaṃ bhakṣitaṃ pītamaśittaṃ yacca nāśitam //

12.290.69

cūrṇīkṛtāpaviddhaṃ ca yajñasambhāramīdṛśam / dīrghakālena mahatā prayatnena susañcitam /
tanna mithyā bhavenmahyaṃ varametamahaṃ vṛṇe //

12.290.70

tathā'stvityāha bhagavānbhaganetraharo haraḥ /
dharmādhyakṣo virūpākṣastryakṣo devaḥ prajāpatiḥ //

12.290.71

jānubhyāmavanīṃ gatvā dakṣo labdhvā bhavādvaram /
nāmnāmaṣṭasahasreṇa stutavānvṛṣabhadhvajam //
yudhiṣṭhira uvāca /

12.290.72

yairnāmagheyaiḥ stutavāndakṣo devaṃ prajāpatiḥ /
vaktumarhasi me tāta śrotuṃ śraddhā mamānagha //
bhīṣma uvāca /

12.290.73

śrūyatāṃ devadevasya nāmānyadbhūtakarmaṇaḥ /
gūḍhavratasya guhyāni prakāśāni ca bhārata //

12.290.74

namaste devadeveśa devāribalasūdana /
devendrabalaviṣṭambha devadānavapūjita //

12.290.75

sahasrākṣa virūpākṣa tryakṣa yakṣādhipapriya /
sarvataḥ pāṇipādānta sarvatokṣiśiromukhaṃ //

12.290.76

sarvataḥ śrutimaṃlloke sarvamāvṛtya tiṣṭhasi /
śaṅkukarṇa mahākarṇa kumbhakarṇārṇavālaya //

12.290.77

gajendrakarṇa gokarṇa pāṇikarṇa namostu te /
śatodara śatāvarta śatajihna namostu te //

12.290.78

gāyanti tvā gāyatriṇo'rcantyarkamarkiṇaḥ /
brahmāṇaṃ tvā śatakratumūrdhvaṃ khamiva menire //

12.290.79

mūrtau hi te mahāmūrte samudrāmbarasannibha /
sarvā vai devatā hyasmingāvo goṣṭha ivāsate //

12.290.80

bhavaccharīre paśyāmi somamagniṃ jaleśvaram /
ādityamatha vai viṣṇuṃ brahmāṇaṃ ca bṛhaspatim //

12.290.81

bhagavānkāraṇaṃ kāryaṃ kriyā karaṇameva ca /
asataśca sataścaiva tathaiva prabhavāpyayau //

12.290.82

namo bhavāya śarvāya rudrāya varadāya ca /
paśūnāṃ pataye nityaṃ namostvandhakaghātine //

12.290.83

trijaṭāya triśīrṣāya triśūlavarapāṇine /
tryambakāya trinetrāya tripuraghnāya vai namaḥ //

12.290.84

namaścaṇḍāya kṛṇḍāya aṇḍāyāṇḍadharāya ca /
daṇḍine samakarṇāya daṇḍimuṇḍāya vai namaḥ //

12.290.85

namordhvadaṃṣṭrakeśāya śuklāyāvatatāya ca /
vilohitāya dhūmrāya nīlagnīvāya vai namaḥ //

12.290.86

namostvapratirūpāya virūpāya śivāya ca /
sūryāya sūryamālāya sūryadhvajapatākine //

12.290.87

namaḥ pramathanāthāya vṛṣaskandhāya dhanvine /
śatrundamāya daṇḍāya parṇacīrapaṭāya ca //

12.290.88

namo hiraṇyagarbhāya hiraṇyakavacāya ca /
hiraṇyakṛtacūḍāya hiraṇyapataye namaḥ //

12.290.89

namaḥ stutāya stutyāya stūyamānāya vai namaḥ /
sarvāya sarvabhakṣāya sarvabhūtāntarātmane //

12.290.90

namo hotre'tha mantrāya śukladhvajapatākine /
namo nābhāya nābhyāya namaḥ kaṭakaṭāya ca //

12.290.91

namostu kṛśanāsāya kṛśāṅgāya kṛśāya ca /
saṃhṛṣṭāya vihṛṣṭāya namaḥ kilakilāya ca //

12.290.92

namostu śayamānāya śayitāyotthitāya ca /
sthitāya dhāvamānāya muṇḍāya jaṭilāya ca //

12.290.93

namo nartanaśīlāya mukhavāditravādine /
nādyopahāralubdhāya gītavāditraśāline //

12.290.94

namo jyeṣṭhāya śreṣṭhāya valapramathanāya ca /
kālanāthāya kalyāya kṣayāyopakṣayāya ca //

12.290.95

bhīmadundubhihāsāya bhīmavratadharāya ca /
ugrāya ca namo nityaṃ namostu daśabāhave //

12.290.96

namaḥ kapālahastāya citibhasmapriyāya ca /
vibhīṣaṇāya bhīṣmāya bhīmavratadharāya ca //

12.290.97

namo vikṛtavakrāya khaṅgajihvāya daṃṣṭriṇe /
pakvāmamāṃsalubdhāya tumbīvīṇāpriyāya ca //

12.290.98

namo vṛṣāya vṛṣyāya govṛṣāya vṛṣāya ca /
kaṭankaṭāya daṇḍāya namaḥ pacapacāya ca //

12.290.99

namaḥ sarvavariṣṭhāya varāya varadāya ca /
varamālyagandhavastrāya varātivarade namaḥ //

12.290.100

namo raktaviraktāya bhāvanāyākṣamāline /
sambhinnāya vibhinnāya cchāyāyātapanāya ca //

12.290.101

aghoraghorarūpāya ghoraghoratarāya ca /
namaḥ śivāya śāntāya namaḥ śāntatamāya ca //

12.290.102

ekapādvahunetrāya ekaśīrṣṇe namostu te /
rudrāya kṣudralubdhāya saṃvibhāgapriyāya ca //

12.290.103

pañcālāya sitāṅgāya namaḥ śamaśamāya ca /
namaścaṇḍikaghaṇṭāya ghaṇṭāyāghaṇṭaghaṇṭine //

12.290.104

sahasrādhmātaghaṇṭāya ghaṇṭāmālāpriyāya ca /
prāṇaghaṇṭāya gandhāya namaḥ kalakalāya ca //

12.290.105

hūṃhūṃhūnkārapārāya hūṃhūnkārapriyāya ca /
namaḥ śamaśame nityaṃ girivṛkṣālayāyā ca //

12.290.106

garbhamāṃsasṛgālāya tārakāya tarāya ca /
namo yajñāya yajine hutāya prahutāya ca //

12.290.107

yajñavāhāya dāntāya tapyāyātapanāya ca /
namastaṭāya taṭyāya taṭānāṃ pataye namaḥ //

12.290.108

annadāyānnapataye namastvannabhuje tathā /
namaḥ sahasraśīrṣāya sahasracaraṇāya ca //

12.290.109

sahasrodyataśūlāya sahasranayanāya ca /
namo bālārkavarṇāya bālarūpadharāya ca //

12.290.110

bālānucaragoptāya bālakrīḍanakāya ca /
namovṛddhāya lubdhāya kṣubdhāya kṣobhaṇāya ca //

12.290.111

taraṅgāṅkitakeśāya muñjakeśāya vai namaḥ /
namaḥ ṣaṭ्karmatuṣṭāya trikarmaniratāya ca //

12.290.112

varṇāśramāṇāṃ vidhivatpṛthakkarmanivartine /
namo ghuṣyāya ghoṣāya namaḥ kalakalāya ca //

12.290.113

śvetapiṅgalanetrāya kṛṣṇaraktekṣaṇāya ca /
prāṇabhagnāya daṇḍāya sphoṭanāya kṛśāya ca //

12.290.114

dharmakāmārthamokṣāṇāṃ kathanīyakathāya ca /
sāṅkhyāya sāṅkhyamukhyāya sāṅkhyayogapravartine //

12.290.115

namo rathyavirathyāya catuṣpatharathāya ca /
kṛṣṇājinottarīyāya vyālayajñopavītine //

12.290.116

īśānavajrasanghātaharikeśa namostu te /
tryambakāmbikanāthāya vyaktāvyakta namostu te //

12.290.117

kāma kāmada kāmaghna tṛptātṛptavicāriṇe /
sarva sarvada sarvaghna sanndhyārāga namostu te //

12.290.118

mahābala mahābāho mahāsatva mahādyute / mahāmeghacalaprakhya mahākāla namostu te /
sthūlajīrṇāṅgajaṭile vatkalājinadhāriṇe //

12.290.119

dīptasūryāgnijaṭine vatkalājinavāsase /
rasahasrasūryapratima taponitya tamostu te //

12.290.120

unmādanuśatāvarta gaṅgātoyārdramūrdhaja /
candravarta yugāvarta meghāvarta namostu te //

12.290.121

tvamannamattā bhoktā ca annado'nnabhugeva ca /
annasraṣṭā ca paktā ca pakkabhukpavano'nalaḥ //

12.290.122

jarāyujāṇḍajāścaiva svedajāśca tathodbhijāḥ /
tvameva devadeveśa bhūtagrāmaścaturvidhaḥ //

12.290.123

carācarasya sraṣṭā tvaṃ pratihartā tathaiva ca /
tvāmāhurbrahmaviduṣo brahma brahmavidāṃvara //

12.290.124

manasaḥ paramā yoniḥ khaṃ vāyurjyotiṣāṃ nidhiḥ /
ṛksāmāni tathoṅkāramāhustvāṃ brahmavādinaḥ //

12.290.125

hāyihāyi huvāhāyi hāvuhāyi tathā'sakṛt /
gāyanti tvāṃ suraśreṣṭha sāmagā brahmavādinaḥ //

12.290.126

yajurmayo ṛṅbhayaśca tvamāhutimayastathā /
paṭhyase stutibhiścaiva vedopaniṣadāṃ gaṇaiḥ //

12.290.127

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā varṇāvarāśca ye /
tvameva meghasaṅghāśca vidyutstanitagarjitaḥ //

12.290.128

saṃvatsarastvāmutavo māso māsārdhameva ca /
yugaṃ nimeṣāḥ kāṣṭhāstvaṃ nakṣatrāṇi grahāḥ kalāḥ //

12.290.129

vṛkṣāṇāṃ kakudosi tvaṃ girīṇāṃ śikharāṇi ca /
vyāghro mṛgāṇāṃ patatāṃ tārkṣyo'nantaśca bhoginām //

12.290.130

kṣīrādo hyudadhīnāṃ ca yantrāṇāṃ dhanureva ca /
vajraḥ praharaṇānāṃ ca vratānāṃ satyameva ca //

12.290.131

tvameva dveṣa icchā ca rāgo mohaḥ kṣamākṣame /
vyavasāyo dhṛtirlobhaḥ kāmakrodhau jayājayau //

12.290.132

tvaṃ gadī tvaṃ śarī cāpī khaṭvāṅgī jharjharī tathā /
chettā bhettā prahartā tvaṃ netā mantā pitā mataḥ //

12.290.133

daśalakṣaṇasaṃyukto dharmo'rthaḥ kāma eva ca /
gaṅgā samudrāḥ saritaḥ palvalāni saṃrāsi ca //

12.290.134

latā vallyastṛṇauṣadhyaḥ paśavo mṛgapakṣiṇaḥ /
dravyakarmasamārambhaḥ kālaḥ puṣpaphalapradaḥ //

12.290.135

ādiścāntaśca devānāṃ gāyatryoṅkāra eva ca / harito rohito nīlaḥ kṛṣṇo raktastathā'ruṇaḥ /
kadruśca kapilaścaiva kapoto mecakastathā //

12.290.136

avarṇaśca suvarṇaśca varṇakāro ghanopamaḥ /
suvarṇanāmā ca tathā suvarṇapriya eva ca //

12.290.137

tvamindraśca yamaścaiva varuṇo dhanado'nalaḥ /
upaplavaścitrabhānuḥ svarbhānurbhānureva ca //

12.290.138

hotraṃ hotā ca homyaṃ ca hutaṃ caiva tathā prabhuḥ /
trisauparṇaṃ tathā brahma yajuṣāṃ śatarudriyam //

12.290.139

pavitraṃ ca pavitrāṇāṃ maṅgalānāṃ ca maṅgalam /
giriko hiṇḍuko vṛkṣo jīvaḥ pudgala eva ca //

12.290.140

prāṇaḥ sattvaṃ rajaścaiva tamaścāpramadastathā /
prāṇopānaḥ samānaśca udāno vyāna eva ca //

12.290.141

unmeṣaśca nimeṣaśca kṣutaṃ jṛmbhitameva ca /
lohitāntargatā dṛṣṭirmahāvakro mahodaraḥ //

12.290.142

sūcīromā hariśmaśrurūrdhvakeśaścalācalaḥ /
gītavāditratattvajño gītavādanakapriyaḥ //

12.290.143

matsyo jalacaro jālyo'kalaḥ kelikalaḥ kaliḥ /
akālaścātikālaśca duṣkālaḥ kāla eva ca //

12.290.144

mṛtyuḥ kṣuraśca kṛtyaśca pakṣo'pakṣakṣayankaraḥ /
meghakālo mahādaṃṣṭraḥ saṃvartakabalāhakaḥ //

12.290.145

ghaṇṭo'ghaṇṭo ghaṭī ghaṇṭī carucelī milīmilī /
brahmakāyikamagnīnāṃ daṇḍī muṇḍastridaṇḍadhṛk //

12.290.146

caturyugaścaturvedaścāturhotrapravartakaḥ /
cāturāśramyavetā ca cāturvarṇyakaraśca yaḥ //

12.290.147

sadā cākṣapriyo dhūrto gaṇādhyakṣo gaṇādhipaḥ /
raktamālyāmbaragharo giriśo girikapriyaḥ //

12.290.148

śilpikaḥ śilpināṃśreṣṭhaḥ sarvaśilpapravartakaḥ /
bhaganetrāṅkuśaścaṇḍaḥ pūṣṇo dantavināśanaḥ //

12.290.149

svāhāsvadhāvaṣaṭ्kāro namaskāro namo namaḥ /
gūḍhavrato guhyatapāstārakastārakāmayaḥ //

12.290.150

dhātā vidhātā sandhātā vidhātā dhāraṇo dharaḥ /
brahmā tapaśca satyaṃ ca brahmacaryamathārjavam //

12.290.151

bhūtātmā bhūtakṛdbhūto bhūtabhavyavodbhavaḥ /
bhūrbhuvaḥ svaritaścaiva dhruvo dānto maheśvaraḥ //

12.290.152

dīkṣito'dīkṣitaḥ kṣānto durdānto'dāntanāśanaḥ /
candrāvartayugāvartaḥ saṃvartaḥ sampravartakaḥ //

12.290.153

kāmo vinduraṇuḥ sthūlaḥ karṇikārasrajapriyaḥ /
nandīmukho bhīmamukhaḥ sumukho durmukho'mukhaḥ //

12.290.154

caturmukho bahumukho raṇeṣvagnimukhastathā /
hiraṇyagarbhaḥ śakunirmahoragapatirvirāṭ //

12.290.155

adharmahā mahāpārśvaścaṇḍadhāro gaṇādhipaḥ /
gonardo gopratāraśca govṛṣeśvaravāhanaḥ //

12.290.156

trailokyagoptā govindo gomārgo'mārga eva ca /
śreṣṭhaḥ sthiraśca sthāṇuśca niṣkampaḥ kampa eva ca //

12.290.157

durvāraṇo durviṣaho duḥsaho duratikramaḥ /
durdharpo duṣprakampaśca durviṣo durjayo jayaḥ //

12.290.158

śaśaḥ śaśāṅkaḥ śamanaḥ śītoṣṇakṣujjarādhikṛt /
ādhayo vyādhayaścaiva vyādhihā vyādhireva ca //

12.290.159

mama yajñamṛgavyādho vyādhīnāmāgamo gamaḥ /
śikhaṇḍī puṇḍarīkākṣaḥ puṇḍarīkavanālayaḥ //

12.290.160

daṇḍadhārastryambakaśca ugradaṇḍo'ṇḍanāśanaḥ /
viṣāgnipāḥ suraśreṣṭhaḥ somapāstvaṃ marutpatiḥ //

12.290.161

amṛtapāstvaṃ jagannātha devadeva gaṇeśvaraḥ / viṣāgnipā mṛtyupāśca kṣīrapāḥ somapāstathā /
madhuścyutānāmagrapāstvaṃ tvameva tuṣitādyapāḥ //

12.290.162

hiraṇyaretāḥ puruṣastvameva tvaṃ strī pumāṃstvaṃ ca napuṃsakaṃ ca /
bālo yuvā sthaviro jīrṇadaṃṣṭrastvaṃ nāgendra śakrastvaṃ viśvakṛdviśvakartā //

12.290.163

viśvakṛdviśvakṛtāṃ vareṇyastvaṃ viśvabāho viśvarūpastejasvī viśvatomukhaḥ /
candrādityau cakṣuṣī te hṛdayaṃ ca pitāmahaḥ /

12.290.164

mahodadhiḥ sarasvatī vāgbalamanalo nilaḥ ahorātraṃ nimeṣonmeṣakarmā //

12.290.165

na brahmā na ca govindaḥ paurāṇā ṛṣayo na te /
māhātmyaṃ vedituṃ śaktā yāthātathyena te śiva //

12.290.166

yā mūrtayaḥ susūkṣmāste na mahyaṃ yānti darśanam /
trāhi māṃ satataṃ rakṣa pitā putramivaurasam //

12.290.167

rakṣa māṃ rakṣaṇīyo'haṃ tavānagha namostu te /
bhaktānukampī bhagavānbhaktaścāhaṃ sadā tvayi //

12.290.168

yaḥ sahasrāṇyanekāpi puṃsāmāvṛtya durdṛśaḥ /
tiṣṭhatyekaḥ samudrānte sa me goptā'stu nityaśaḥ //

12.290.169

yaṃ vinidrā jitaśvāsāḥ satvasthāḥ saṃyatendriyāḥ /
jyotiḥ paśyanti yuñjānāstasmai yogātmane namaḥ //

12.290.170

jaṭile daṇḍine nityaṃ lambodaraśarīriṇe /
kamaṇḍaluniṣaṅgāya tasmai brahmātmane namaḥ //

12.290.171

yasya keśeṣu jīmūtā nadyaḥ sarvāṅgasandhiṣu /
kukṣau samudrāścatvārastasmai toyātmane namaḥ //

12.290.172

sambhakṣya sarvabhūtāni yugānte paryupasthite /
yaḥ śete jalamadhyasthastaṃ prapadye'mbuśāyinam //

12.290.173

praviśya vadanaṃ rāhoryaḥ somaṃ pibate niśi /
grasatyarkaṃ ca svarbhānurbhūtvā māṃ so'bhirakṣatu //

12.290.174

ye cānupatitā garbhā yathā bhāgānupāsate /
namastebhyaḥ svadhā svāhā prāpnuvantu mudaṃ tu te //

12.290.175

ye'ṅguṣṭhamātrāḥ puruṣā dehasthāḥ sarvadehinām /
rakṣantu te hi māṃ nityaṃ nityaṃ cāpyāyayantu mām //

12.290.176

yena rodanti dehasthā dehino rodayanti ca /
harṣayanti na hṛṣyanti namastebhyo'stu nityaśaḥ //

12.290.177

ye nadīṣu samudreṣu parvateṣu guhāsu ca /
vṛkṣamūleṣu goṣṭheṣu kāntāre gahaneṣu ca //

12.290.178

catuṣpatheṣu rathyāsu catvareṣu taṭeṣu ca /
hastyaśvarathaśālāsu jīrṇodyānālayeṣu ca //

12.290.179

yeṣu pañcasu bhūteṣu diśāsu vidiśāsu ca /
candrārkayormadhyagatā ye ca candrārkaraśmiṣu //

12.290.180

rasātalagatā ye ca ye ca tasmai paraṃ gatāḥ /
namastebhyo namastebhyo namastebhyostu nityaśaḥ //

12.290.181

yeṣāṃ na vidyate saṅkhyā pramāṇaṃ rupameva ca /
asaṃkhyeyaguṇā rudrā namastebhyostu nityaśaḥ //

12.290.182

sarvabhūtakaro yasmātsarvabhūtapatirharaḥ /
sarvabhūtāntarātmā ca tena tvaṃ na nimantritaḥ //

12.290.183

tvameva hījyase yasmādyajñairvividhadakṣiṇaiḥ /
tvameva kartā sarvasya tena tvaṃ na nimantritaḥ //

12.290.184

athavā māyayā deva sūkṣmayā tava mohitaḥ /
etasmātkāraṇādvā'pi tena tvaṃ na nimantritaḥ //

12.290.185

prasīda mama bhadraṃ te bhava bhāvagatasya me /
tvayi me hṛdayaṃ deva tvayi buddhirmanastvayi //

12.290.186

stutvaivaṃ sa mahādevaṃ virarāma prajāpatiḥ /
bhagavānapi suprītaḥ punardakṣamabhāṣata //

12.290.187

parituṣṭo'smi te dakṣa stavenānena suvrata /
bahunātra kimuktena matsamīpe bhaviṣyasi //

12.290.188

aśvamedhasahasrasya vājapeyaśatasya ca /
prajāpate matprasādātphalabhāgī bhaviṣyasi //

12.290.189

athainamabravīdvākyaṃ lokasyādhipatirbhavaḥ /
āśvāsanakaraṃ vākyaṃ vākyavidvākyasammitam //

12.290.190

dakṣa dakṣa na kartavyo manyurvighnamimaṃ prati /
ahaṃ yajñaharastubhyaṃ dṛṣṭametatpurātanam //

12.290.191

bhūyaśca te varaṃ dadmi taṃ tvaṃ gṛhṇīṣva suvrata /
prasannavadano bhūtvā tadihaikamanāḥ śṛṇu //

12.290.192

vedātṣaḍaṅgāduddhṛtya sāṅkhyayogācca yuktitaḥ /
tapaḥ sutaptaṃ vipulaṃ duścaraṃ devadānavaiḥ //

12.290.193

apūrvaṃ sarvatobhadraṃ sarvatomukhamavyayam /
abdairdaśāhasaṃyuktaṃ gūḍhamaprājñaninditam //

12.290.194

varṇāśramakṛtairdharmairviparītaṃ kvacitsamam /
gatāntairadhyavasitamatyāśramamidaṃ vratam //

12.290.195

mayā pāśupataṃ dakṣa śubhamutpāditaṃ purā /
tasya cīrṇasya tatsamyakphalaṃ bhavati puṣkalam //

12.290.196

taccāstu te mahābhāga tyajyatāṃ mānaso jvaraḥ / evamuktvā mahādevaḥ sapatnīkaḥ sahānugaḥ /
adarśanamanuprāpto dakṣasyāmitavikramaḥ //

12.290.197

dakṣaproktaṃ stavamimaṃ kīrtayedyaḥ śṛṇoti vā /
nāśubhaṃ prāpnuyātkiñciddīrghamāyuravāpnuyāt //

12.290.198

yathā sarveṣu deveṣu variṣṭho bhagavāñchivaḥ /
tathā stavo variṣṭho'yaṃ stavānāṃ brahmasammitaḥ //

12.290.199

yaśorājyasukhaiśvaryakāmārthadhanakāṅkṣibhiḥ /
śrotavyo bhaktimāsthāya vidyākāmaiśca yatnataḥ //

12.290.200

vyādhito duḥkhito dīnaścoragrasto bhayārditaḥ /
rājakāryābhiyukto vā mucyate mahato bhayāt //

12.290.201

anenaiva tu dehena gaṇānāṃ samatāṃ vrajet /
tejasā yaśasā caiva yukto bhavati nirmalaḥ //

12.290.202

na rākṣasāḥ piśācā vā na bhūtā na vināyakāḥ /
vighnaṃ kuryurgṛhe tasya yatrāyaṃ paṭhyate stavaḥ //

12.290.203

śṛṇuyāccaiva yā nārī tadbhaktā brahmacāriṇī /
pitṛpakṣe mātṛpakṣe pūjyā bhavati devavat //

12.290.204

śṛṇuyādyaḥ stavaṃ kṛtsnaṃ kīrtayedvā samāhitaḥ /
tasya sarvāṇi karmāṇi siddhiṃ gacchantyabhīkṣṇaśaḥ //

12.290.205

manasā cintitaṃ yacca yacca vācā'nukīrtitam /
sarvaṃ sampadyate tasya stavasyāsyānukīrtanām //

12.290.206

devasya ca guhasyāpi devyā nandīśvarasya ca /
baliṃ suvihitaṃ kṛtvā damena niyamena ca //

12.290.207

tatastu yukto gṛhṇīyānnāmānyāśu yathākramam /
īpsitām̐llabhate sorthānbhogānkāmāṃśca mānavaḥ //

12.290.208

mṛtaśca svargamāpnoti tiryakṣu ca na jāyate /
ityāha bhagavānvyāsaḥ parāśarasutaḥ prabhuḥ //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc