Mahabharata · Chapter 12.251

vartamānastayevātra vānaprasthāśrame yathā /
yoktavyo'tmā kathaṃ śaktyā paraṃ vai kāṅkṣatā padam //
vyāsa uvāca /

prāpya saṃskārametābhyāmāśramābhyāṃ tataḥ param /
yatkāryaṃ paramārthārthaṃ tadihaikamanāḥ śṛṇu //

kaṣāyaṃ pācayitvā'śu śreṇisthāneṣu ca triṣu /
pravrajecca paraṃ sthānaṃ pārivrājyamanuttamam //

yadbhavānevamabhyasya vartatāṃ śrūyatāṃ tathā /
eka eva careddharmaṃ siddhyarthamasahāyavān //

ekaścaratiḥ yaḥ paśyanna jahāti na hīyate /
anagniraniketaśca grāmamannārthamāśrayet //

aśvastanavidhātā syānmunirbhāvasamanvitaḥ /
laghvāśī niyatāhāraḥ sakṛdannaniṣevitā //

ṇalaṃ vṛkṣamalāni kucelamasadṛ------- /
upakṣā sarvabhūtānāmetāvadbhikṣulakṣaṇām //

yasminvācā prāviśanti kūpe prāptāḥ śilāiva /
na vaktāraṃ punaryānti sa kaivalyāśrame vaset //

naiva paśyenna śṛṇuyādavācyaṃ jātu kasyacit /
brāhmaṇānāṃ viśeṣeṇa naiva brūyātkathañcana //

badbrāhmaṇasya kuśalaṃ tadeva satataṃ vadet /
tūṣṇīmāsīta nindāyāṃ kurvanbhaiṣajyamātmanaḥ //

yena pūrṇamivākāśaṃ bhavatyekena sarvadā /
śūnyaṃ yena janākīrṇaṃ taṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ //

yenakena cidācchanno yenakenacidāśitaḥ /
yatra kvacana śāyī ca taṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ //

aheriva gaṇādbhītaḥ sanmānānmaraṇādiva /
kuṇapādiva ca strībhyastaṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ //

na kuddhyenna prahṛṣyecca mānito'mānitaśca yaḥ /
sarvabhūteṣvabhayadastaṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ //

nābhinandeta maraṇaṃ nābhinandeta jīvitam /
kālameva pratīkṣeta nideśaṃ bhṛtako yathā //

anabhyāhatacittaḥ syādanabhyāhatavāgbhavet /
nirmuktaḥ sarvapāpebhyo niramitrasya kiṃ bhayam //

abhayaṃ sarvabhūtebhyo bhūtānāmabhayaṃ yataḥ /
tasya mohādvimuktasya bhayaṃ nāsti kutaścana //

yathā nāgapade'nyāni padāni padagāminām /
sarvāṇyevāpilīyante padajātāni kauñjare //

evaṃ sarvamahiṃsāyāṃ dharmārthamabhidhīyate /
amṛtaḥ sa nityaṃ bhavati yo hiṃsāṃ na prapadyate //

ahisankaḥ samaḥ satyo dhṛtimānniyatendriyaḥ /
śaraṇyaḥ sarvabhūtānāṃ gatimāpnotyanuttamām //

evaṃ prajñānatṛptasya nirbhayasya nirāśiṣaḥ /
na mṛtyuratigo bhāvaḥ sa mṛtyuṃ nādhigacchati //

vimuktaṃ sarvasaṅgebhyo munimākāśavatsthitam /
asvamekacaraṃ śāntaṃ taṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ //

jīvitaṃ yasya dharmārthaṃ dharmo haryarthameva ca /
ahorātrāśca puṇyārthaṃ taṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ //

nirāśiṣamanārambhaṃ nirnamaskāramastutim /
nirmukte bandhanaiḥ sarvaistaṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ //

sarvāṇi bhūtāni sukhe ramante sarvāṇi duḥkhasya bhṛśaṃ trasante /
teṣāṃ bhayotpādanajātakhedaḥ kuryānna karmāṇi hi śraddadhānaḥ //

dānaṃ hi bhūtābhayadakṣiṇāyāḥ sarvāṇi dānānyadhitiṣṭhatīha /
tīkṣṇāṃ tanuṃ yaḥ prathamaṃ jahāti so'nantamāpnotyabhayaṃ prajābhyaḥ //

sa dattamāsyena havirjuhoti lokasya nābhirjagataḥ pratiṣṭhā /
tasyāṅgamaṅgāni kṛtākṛtaṃ ca vaiśvānaraḥ sarvamidaṃ prapede //

prādeśamātre hṛdi niḥsṛtaṃ ya ttasminprāṇānātmayājī juhoti /
tasyāgnihotraṃ hutamātmasaṃsthaṃ sarveṣu lokeṣu sadaivateṣu //

devaṃ tridhātuṃ trivṛtaṃ suparṇa ye vidyuragryāṃ paramātmatāṃ ca /
te sarvalokeṣu mahīyamānā devāḥ samarthā amṛtaṃ vahanti //

vedāṃśca vedyaṃ tu vidhiṃ ca kṛtsna matho niruktaṃ paramārthatāṃ ca /
sarvaṃ śarīrātmani yaḥ praveda tasya sma devāḥ spṛhayanti nityam //

bhūmāvasaktaṃ divi cāprameyaṃ hiraṇmayaṃ yo'ṇḍajamaṇḍamadhye /
patatriṇaṃ pakṣiṇamantarikṣe yo veda bhogyātmani dīptaraśmiḥ //

āvartamānamajaraṃ vivartanaṃ ṣaṇṇābhikaṃ dvādaśāraṃ suparva /
yasyedamāsyopari yāti viśvaṃ yatkālacakraṃ nihitaṃ guhāyām //

yaḥ samprajānañjagataḥ śarīraṃ sarvānsa lokānadhigacchatīha /
tasminhitaṃ tarpayatīha devāṃ ste vai tṛptāstarpayantyāsyamasya //

tejomayo nityamayaḥ purāṇo lokānanantānabhayānupaiti /
bhūtāni yasmānna trasante kadāci tsa bhūtānāṃ na trasate kadācit //

agarhaṇīyo na ca garhate'nyā nsa vai vipraḥ paramātmānamīkṣet /
vinītamoho vyapanītakalmaṣo na ceha nāmutra ca so'nnamarcchati //

aroṣamohaḥ samaloṣṭakāñcanaḥ prahīṇaśoko gatasandhivigrahaḥ /
apetanindāstutirapriyāpriya ścarannudāsīnavadeṣa bhikṣukaḥ //