Mahabharata · Chapter 12.246

pṛcchatastava satputra yathāvadiha tattvataḥ /
sāṅkhyanyāyena saṃyuktaṃ yadetatkīrtitaṃ mayā //

yogakṛtyaṃ tu te kṛtsnaṃ vartayiṣyāmi tacchṛṇu /
ekatvaṃ buddhimanasorindriyāṇāṃ ca sarvaśaḥ //

ātmano'vyathinastāt jñānametadanuttamam /
tadetadupaśāntena dāntenādhyātmaśīlinā //

ātmārāmeṇa buddhena boddhavyaṃ śucikarmaṇā /
yogadoṣānsamucchindyātpañca yānkavayo viduḥ //

kāmaṃ krodhaṃ tta lobhaṃ ca bhayaṃ svapnaṃ ca pañcamam /
krodhaṃ śamena jayati kāmaṃ sankalpavarjanāt //

sattvasaṃsevanāddhīro nidrāmucchettumarhati /
dhṛtyā śiśnodaraṃ rakṣetpāṇipādaṃ ca cakṣuṣā //

cakṣuḥśrotre ca manasā mano vācaṃ ca karmaṇā /
apramādādbhayaṃ jahyāllobhaṃ prājñopasevanāt //

evametānyogadoṣāñcayennityamatandritaḥ /
agnīṃśca brāhmaṇāṃścārceddevatāḥ praṇameta ca //

varjayeduśatīṃ vācaṃ hiṃsāyuktāṃ manonudām /
brahma tejomayaṃ śukraṃ yasya sarvamidaṃ tatam //

etasya sūtrabhūtasya dvayaṃ sthāvarajaṅgamam /
dhyānamadhyayanaṃ dānaṃ satyaṃ hrīrārjavaṃ kṣamā //

śocamāhārasaṃśuddhirindriyāṇāṃ ca nigrahaḥ /
etairvivardhate tejaḥ pāpmānaṃ cāpakarṣati //

siddhyanti cāsya sarvārthā vijñānaṃ ca pravardhate /
samaḥ sarveṣu bhūteṣu labdhālabdhena vartayet //

dhūtapāpmā tu tejasvī laghvāhāro jitendriyaḥ /
kāmakrodhau vaśe kṛtvā ninīṣedbrahmaṇaḥ padam //

manasaścendriyāṇāṃ ca kṛtvaikāgryaṃ samāhitaḥ /
pūrvarātre'parātre ca dhārayenmana ātmani //

jantoḥ pañcendriyasyāsya yadekaṃ chidramindriyam /
tato'sya sravate prajñā dṛteḥ pādādivodakam //

manastu pūrvamādadyātkumīnamiva matsyahā /
tataḥ śrotraṃ tataścakṣurjihvā ghrāṇaṃ ca yogavit //

tata etāni saṃyamya manasi sthāpayedyatiḥ /
tathaivāpo hyasankalpānmano hyātmani dhārayet //

pañcendriyāṇi sandhāya manasi sthāpayedyatiḥ /
yadaitānyavatiṣṭhanti manaḥṣaṣṭhāni cātmani //

prasīdanti ca saṃsthāya tadā brahma prakāśate /
vidhūma iva saptārcirāditya iva dīptimān //

vaidyuto'gnirivākāśe dṛśyate'tmā tathā'tmani /
sarvastatra sa sarvatra vyāpakatvācca dṛśyate //

taṃ paśyanti mahātmāno brāhmaṇā ye manīṣiṇaḥ /
dhṛtimanto mahāprājñāḥ sarvabhūtahite ratāḥ //

evaṃ parimitaṃ kālamācaransaṃśitavrataḥ /
āsīno hi rahasyeko gacchedakṣarasāmyatām //

vimoho bhrama āvarto ghrāṇaṃ śravaṇadarśane /
adbhutāni rasasparśe śītoṣṇe mārutākṛtiḥ //

pratibhāmupasargāṃścāpyupasangṛhya yogataḥ /
tāṃstattvavidanādṛtya ātmanyeva nivartayet //

kuryātparicayaṃ yoge traikālye niyato muniḥ /
giriśṛṅge tathā caitye vṛkṣāgreṣu ca yojayet //

sanniyamyendriyagrāmaṃ koṣṭhe bhāṇḍamanā iva /
ekāgraṃ cintayennityaṃ yogānnodvejayenmanaḥ //

yenopāyena śakyeta sanniyantuṃ calaṃ manaḥ /
tattadyukto niṣeveta na caiva vicalettataḥ //

śūnyā giri---śvaiva devatāyatanāni ca /
śūnyāgārā---kāgro nivāsārthamupakramet //

nābhiṣva---vācā karmaṇā manasā'pi vā /
upe-----ro labdhālabdhe samo bhavet //

yaścaina-----ndeta yaścainamabhivādayet /
samasta-----bhayornābhidhyāyecchubhāśubham //

na prahṛ---bheṣu nālābheṣu ca cintayet /
samaḥ sa-------ṣu sadharmā mātariśvanaḥ //

evaṃ sarvātmanaḥ sādhoḥ sarvatra samadarśinaḥ /
ṣaṇmāsānnityayuktasya śabdabrahmātivartate //

vedanārtāḥ prajā dṛṣṭvā samaloṣṭāśmakāñcanaḥ /
etasminnirato mārge viramenna ca mohitaḥ //

api varṇāvakṛṣṭastu nārī vā dharmakāṅkṣiṇī /
tāvapyetena mārgeṇa gacchetāṃ paramāṃ gatim //

ajaṃ purāṇamajaraṃ sanātanaṃ yadindriyairupalabheta niścalaiḥ /
aṇoraṇīyo mahato mahattaraṃ tadātmanā paśyati yuktamātmavān //

idaṃ maharṣervacanaṃ mahātmano yathāvaduktaṃ manasā'nudṛśya ca /
avekṣya cemāṃ parameṣṭhisāmyatāṃ prayānti yāṃ bhūtagatiṃ manīṣiṇaḥ //