Mahabharata · Chapter 12.24

punareva maharṣistaṃ kṛṣṇadvaipāyano'rthavat /
ajātaśatruṃ kaunteyamidaṃ vacanamabravīt //

araṇye vasatāṃ tāta bhrātṝṇāṃ te manisvinām /
manorathā mahārāja ye tatrāsanyudhiṣṭhira //

tāni me bharataśreṣṭha prāpnuvantu mahārathāḥ /
praśādhi pṛthivīṃ pārtha yayātiriva nāhuṣaḥ //

araṇye duḥkhavasatiranubhūtā tapasvibhiḥ /
duḥkhasyānte naravyāghra sukhānyanubhavantu vai //

dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca bhrātṛbhiḥ saha bhārata /
anubhūya tataḥ paścātprasthātā'si viśāmpate //

arthināṃ ca pitṛṇāṃ ca devatānāṃ ca bhārata /
ānṛṇyaṃ gaccha kaunteya tataḥ svargaṃ gamiṣyasi //

sarvamedhāścamedhābhyāṃ yajasva kurunandana /
tataḥ paścānmahārāja gamiṣyasi parāṃ gatim //

bhrātṛṃśca sarvānkratubhiḥ saṃyojya bahudakṣiṇaiḥ /
samprāptaḥ kīrtimatulāṃ pāṇḍaveya gamiṣyasi //

vijhaste puruṣavyāghra vacanaṃ kurusattama /
śṛṇuṣvaivaṃ yathā kurvanna dharmāccyavase nṛpa //

ādadānasya vijayaṃ vigrahaṃ ca yudhiṣṭhira /
samānadharmakuśalāḥ sthāpayanti nareśvara //

pratyakṣamanumānaṃ ca upamānaṃ tathā'gamaḥ /
arthāpattistathaitihyaṃ saṃśayo nirṇayastathā //

ākāra iṅgitaṃ caiva gatiśceṣṭā ca bhārata /
pratijñā caiva hetuśca dṛṣṭāntopanayastathā //

uktirnigamanaṃ teṣāṃ prameyaṃ ca prayojanam /
etāni sādhanānyāhurbahuvargaprasiddhaye //

pratyakṣamanumānaṃ ca sarveṣāṃ yonirucyate / pramāṇajño hi śaknoti daṇḍayonau vicakṣaṇaḥ /
apramāṇavatā nīto daṇḍo hanyānmahīpatim //

deśakālapratīkṣī yo dasyūnmarṣayate nṛpaḥ /
śāstrajāṃ buddhimāsthāya yujyate nainasā hi saḥ //

ādāya baliṣaṅbhāgaṃ yo rāṣṭraṃ nābhirakṣati /
pratigṛhṇāti tatpāpaṃ caturthāṃśena bhūmipaḥ //

nibodha ca yathā'tiṣṭhandharmānna cyavate nṛpaḥ / nigrahāddharmaśāstrāṇāmanuruddhyannapetabhīḥ /
kāmakrodhāvanādṛtya piteva samadarśanaḥ //

daivenābhyāhato rājā karmakāle mahādyute /
na sādhayati yatkarma na tatrāhuratikramam //

tarasā buddhipūrvaṃ vā nigrāhyā eva śatravaḥ /
pāpaiḥ saha na sandadhyādrājyaṃ puṇyaṃ ca kārayet //

śūrāścāryāśca satkāryā vidvāṃsaśca yudhiṣṭhira /
gomino dhaninaścaiva paripālyā viśeṣataḥ //

vyavāhareṣu dharmeṣu yoktavyāśca bahuśrutāḥ /
pramāṇajñā mahīpāla nyāyaśāstrāvalambinaḥ //

vedārthatattvavidrājaṃstarkaśāstrabahuśrutāḥ /
mantre ca vyavahāre ca niyoktavyā vijānatā //

tarkaśāstrakṛtā buddhirdharmaśāstrakṛtā ca yā /
daṇḍanītikṛtā caiva trailokyamapi sādhayet //

niyojyā vedatattvajñā yajñakarmasu pārtiva /
vedajñā ye ca śāstrajñāste ca rājansubuddhayaḥ //

ānvīkṣakītrayīvārtādaṇḍanītiṣu pāragāḥ / te tu sarvatra yoktavyāste ca buddheḥ paraṃ gatāḥ //

guṇayukte'pi naikasminviśvaseta vicakṣaṇaḥ //

arakṣitā durvinīto mānī stabdho'bhyasūyakaḥ /
enasā yujyate rājā durdānta iti cocyate //

ye rakṣyamāṇā hīyante daivenṛbhyāhatā nṛpa /
taskaraiścāpi hīyante sarvaṃ tadrājakilviṣam //

sumantrite sunīte ca sarvataścopapādite /
pauruṣe karmaṇi kṛte nāstyadharmo yudhiṣṭhira //

vicchidyante samārabdhāḥ siddhyante cāpi daivataḥ /
kṛte puruṣakāre tu nainaḥ spṛśati pārthivam //

atra te rājaśārdūla vartayiṣye kathāmimām /
yadvṛttaṃ pūrvarājarṣerhayagrīvasya pāṇḍava //

śatrūnhatvā hatasyājau śūrasyākliṣṭakarmaṇaḥ /
asahāyasya sangrāme nirjitasya yudhiṣṭhira //

yatkarma vai nigrahe śātravāṇāṃ yogaścāgryaḥ pālane mānavānām /
kṛtvā karma prāpya kīrti sa yuddhā dvājigrīvo modate svargaloke //

santyaktātmā samareṣvātatāyī śastraiśchinno dasyubhirvadhyamānaḥ /
aśvagrīvaḥ karmaśīlo mahātmā saṃsiddhārtho modate svargaloke //

dhanuryūpo raśanā jyā śaraḥ sru ksruvaḥ khaṅgo rudhiraṃ yatra cājyam /
ratho vedī kāmajo yuddhamagni ścāturhotraṃ caturo vājimukhyāḥ //

hutvā tasminyajñavahnāvathārī npāpānmukto rājasiṃhastarasvī /
prāṇānhutvā cāvabhṛthe raṇe sa vājigrīvo modate devaloke //

rāṣṭraṃ rakṣanbuddhipūrvaṃ nayena santyaktātmā yajñaśīlo mahātmā /
sarvāṃllokānvyāpya kīrtyā manasvī vājigrīvo modate devaloke //

daivīṃ siddhiṃ mānuṣīṃ daṇḍanītiṃ yoganyāsaiḥ pālayitvā mahīṃ ca /
tasmādrājā dharmaśīlo mahātmā vājigrīvo modate devaloke //

vidvāṃstyāgī śraddadhānaḥ kṛtajña styaktvā lokaṃ mānuṣaṃ karma kṛtvā /
medhāvināṃ viduṣāṃ sammatānāṃ tanutyajāṃ lokamākramya rājā //

samyagvedānprāpya śāstrāṇyadhītya samyagrājyaṃ pālayitvā mahātmā /
cāturvarṇyaṃ sthāpayitvā svadharme vājigrīvo modate devaloke //

jitvā sangrāmānpālayitvā prajāśca somaṃ pītvā tarpayitvā dvijāgryān /
yuktyā daṇḍaṃ dhārayitvā prajānāṃ yuddhe kṣīṇe modate devaloke //

vṛttaṃ yasya ślāghanīyaṃ manuṣyāḥ santo vidvāṃso'rhayantyarhaṇīyam /
svargaṃ jitvā vīralokānavāpya siddhiṃ prāptaḥ puṇyakīrtirmahātmā //