Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 12.216

12.216.1

atropāyaṃ pravakṣyāmi yathāvacchāstracakṣuṣā /
tattvajñānāccaranrājanprāpnuyātparamāṃ gatim //

12.216.2

sarveṣāmeva bhūtānāṃ puruṣaḥ śreṣṭha ucyate /
puruṣebhyo dvijānāhurdvijebhyo mantradarśinaḥ //

12.216.3

sarvabhūtātmabhūtāste sarvajñāḥ sarvadarśinaḥ /
brāhmaṇā vedaśāstrajñāstattvārthagataniścayāḥ //

12.216.4

netrahīno yathā hyekaḥ kṛcchrāṇi labhate'dhvani /
jñānahīnastathā loke tasmājjñānavido'dhikāḥ //

12.216.5

tāṃstānupāsate dharmāndharmakāmā yathāgamam /
na tveṣāmarthasāmānyamantareṇa guṇānimān //

12.216.6

vāgdehamanasāṃ śaucaṃ kṣamā satyaṃ dhṛtiḥ smṛtiḥ /
sarvadharmeṣu dharmajñā jñāpayanti guṇāñchubhān //

12.216.7

yadidaṃ brahmaṇo rūpaṃ brahmañcaryamiti smṛtam /
paraṃ tatsarvadharmebhyastena yānti parāṃ gatim //

12.216.8

liṅgasaṃyogahīnaṃ yacchabdasparśavivarjitam /
śrotreṇa śravaṇaṃ caiva cakṣuṣā caiva darśanam //

12.216.9

vāksambhāṣāpravṛttaṃ yattanmanaḥ parivarjitam /
buddhyā cādhyavasīyīta brahmacaryamakalmaṣam //

12.216.10

samyagvṛttirbrahmalokaṃ prāpnuyānmadhyamaḥ surān /
dvijāgryo jāyate vidvānkanyasīṃ vṛttimāsthitaḥ //

12.216.11

suduṣkaraṃ brahmacaryamupāyaṃ tatra me śṛṇu /
sampradīptamudīrṇaṃ ca nigṛhṇīyāddvijo manaḥ //

12.216.12

yoṣitāṃ na kathā śrāvyā na nirīkṣyā nirambarāḥ /
kathañciddarśanādāsāṃ durbalānāṃ viśedrajaḥ //

12.216.13

rāgotpannaśceratkṛcchramahnastriḥ praviśedapaḥ /
magnastvapsveva manasā trirjapedaghamarṣaṇam //

12.216.14

pāpmānaṃ nirdahedevamantarbhūtarajomayam /
jñānayuktena manasā santatena vicakṣaṇaḥ //

12.216.15

kuṇapāmedhyasaṃyuktaṃ yadvadacchidrabandhanam /
tadvaddehagataṃ vidyādātmānaṃ dehabandhanam //

12.216.16

amedhyapūrṇaṃ yadbhāṇḍaṃ śleṣmāntakalilāvṛtam /
necchate vīkṣituṃ bhāṇḍaṃ kutaḥ spraṣṭuṃ pravartate //

12.216.17

dehabhāṇḍaṃ malaiḥ pūrṇaṃ bahiḥ svedajalāvṛtam /
bībhatsaṃ naranārīṇāṃ jñānināṃ narakaṃ matam //

12.216.18

chidrakumbho yathā srāvaṃ sṛjate tadgataṃ dṛḍham /
antasyaṃ sraṃsate tadvajjalaṃ deheṣu dehinām //

12.216.19

śleṣmāśrumūtrakalilaṃ purīṣaṃ śuklameva ca / kaphajālaviniryāsaḥ sarasaścitta muñcaya //

12.216.20

vātapittakaphānraktaṃ tvaṅbhāṃsaṃ snāyumasthi ca /
majjāṃ dehaṃ sirājālaistarpayanti rasā nṛṇām //

12.216.21

daśa vidyāddhamanyo'tra pañcendriyaguṇāvahāḥ /
yābhiḥ sūkṣmāḥ prajāyante dhamanyo'nyāḥ sahasraśaḥ //

12.216.22

evametāḥ sirā nadyo rasodā dehasāgaram /
tarpayanti yathākālamāpagā iva sāgaram //

12.216.23

madhye ca hṛdayasyaikā sirā tatra manovahā /
śukraṃ sankalpajaṃ nṝṇāṃ sarvagātrairvimuñcati //

12.216.24

sarvagātrapratāyinyastasyā hyanugatāḥ sirāḥ /
netrayoḥ pratipadyante vahantyastaijasaṃ guṇam //

12.216.25

payasyantarhitaṃ sarpiryadvannirmathyate khajaiḥ /
śukraṃ nirmathyate tadvaddehasankalpajaiḥ khajaiḥ //

12.216.26

svapne'pyevaṃ yathā'bhyeti manaḥ sankalpajaṃ rajaḥ /
śukramasparśajaṃ dehātsṛjantyasya manovahāḥ //

12.216.27

maharṣirbhagavānatrirveda tacchrukrasambhavam /
nṛbījamindradaivatyaṃ tasmādindriyamucyate //

12.216.28

ye vai śukragatiṃ vidyurbhūtasankarakārikām /
virāgā dagdhadoṣāste nāpnuyurdehasambhavam //

12.216.29

guṇānāṃ sāmyamāgamya manasaiva manovaham /
dehakarma nudanprāṇānantakāle vimucyate //

12.216.30

bhavitā manaso jñānaṃ mana eva prajāyate /
jyotiṣmadvirajo nityaṃ mantrasiddhaṃ mahātmanām //

12.216.31

tasmāttadabhighātāya karma kuryādakalmaṣam /
dehabījaṃ samutpannamasmitkarmaṇi vidyate //

12.216.32

na smarenna prayuñjīta jñānī tatkarma buddhimān /
rajastamaśca hitveha na tiryaggatimāpnuyāt //

12.216.33

taruṇādhigataṃ jñānaṃ jarādurbalatāṃ gatam /
vipakvabuddhiḥ kālena ādatte mānasaṃ balam //

12.216.34

eva putrakalatreṣu jñātisambandhibandhuṣu /
ādatte hṛdaye kāmaṃ vyādhyādibhirabhiplutaḥ //

12.216.35

yatastataḥ paripatannavindansukhamaṇvapi / bahuduḥkhasamāpannaḥ paścānnirvedamāsthitaḥ /
jñānavṛkṣaṃ samāśritya paścānnirvṛtimaśnute //

12.216.36

sudurgamiva panthānamatītya guṇabandhanam /
yathā paśyettathā doṣānatītyāmṛtamaśnute //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc