Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 12.199

12.199.1

kiṃ phalaṃ jñānayogasya vedānāṃ niyamasya ca /
bhūtātmā ca kathaṃ jñeyastanme brūhi pitāmaha //
bhīṣma uvāca /

12.199.2

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
manoḥ prajāpatervādaṃ maharṣeśca bṛhaspateḥ //

12.199.3

prajāpatiṃ śreṣṭhatamaṃ prajānāṃ devarṣisaṅapravaro maharṣiḥ /
bṛhaspatiḥ praśnamimaṃ purāṇaṃ prapaccha śiṣyo'tha guruṃ praṇamya //

12.199.4

yatkāraṇaṃ mantravidhiḥ pravṛtto jñāne phalaṃ yatpravadanti viprāḥ /
yanmantraśabdairakṛtaprakāśaṃ taducyatāṃ me bhagavanyathāvat //

12.199.5

yatstotraśāstrāgamamantrividbhi ryajñairanekairatha gopradānaiḥ /
phalaṃ mahadbhiryadupāsyate ca kiṃ tatkathaṃ vā bhavitā kva vā tat //

12.199.6

mahī mahījāḥ pavano'ntarikṣaṃ jalaukasaścaiva jalaṃ tathā dyauḥ /
divaukasaścāpi yataḥ prasūtā staducyatāṃ me bhagavanpurāṇam //

12.199.7

jñānaṃ yataḥ prārthayate naro vai tatastadarthā bhavati pravṛttiḥ /
na cāpyahaṃ veda paraṃ purāṇaṃ mithyāpravṛttiṃ ca kathaṃ nu kuryām //

12.199.8

ṛksāmasaṅghāṃśca yajūṃṣi cāhaṃ chandāṃsi nakṣatragatiṃ niruktam /
adhītya ca vyākaraṇaṃ sakalpaṃ śikṣāṃ ca bhūtaprakṛtiṃ na vedmi //

12.199.9

sa me bhavāñśaṃsatu sarvameta tsāmānyaśabdaiśca viśeṣaṇaiśca /
sa me bhavāñśaṃsatu tāvadeta jjñāne phalaṃ karmaṇi vā yadasti //

12.199.10

yathā ca dehāccyavate śarīrī punaḥ śarīraṃ ca yathā'bhyupaiti /
manuruvāca /
yadyatpriyaṃ yasya sukhaṃ tadāhu stadeva duḥkhaṃ pravadantyaniṣṭam //

12.199.11

iṣṭaṃ ca me syāditaracca na syā detatkṛte karmavidhiḥ pravṛttaḥ /
iṣṭaṃ tvaniṣṭaṃ ca na māṃ bhajete tyetatkṛte jñānavidhiḥ pravṛttaḥ //

12.199.12

[kāmātmakāśchandasi karmayogā ebhirvimuktaḥ paramaśnuvīt /
nānāvidhe karmapathe sukhārthī naraḥ pravṛtto nirayaṃ prayāti.]
bṛhaspatiruvāca / iṣṭaṃ tvaniṣṭaṃ ca sukhāsukhe ca sāśīstapaśchandati karmabhiśca //
manuruvāca /

12.199.13

ebhirvimuktaḥ paramāviveśa etatkṛte karmavidhiḥ pravṛttaḥ /
[kāmātmakāṃśchandati karmayoga ebhirvimuktaḥ paramādadīta // ]

12.199.14

ātmādibhiḥ karmabhiridhyamāno dharme pravṛtto dyutimānsukhārthī /
paraṃ hi tatkarmaphalādapetaṃ nirāśiṣo yatpadamāpnuvanti //

12.199.15

prajāḥ sṛṣṭā manasā karmaṇā ca dvāvevaitau satpathau lokajuṣṭau /
dṛṣṭaṃ karmāśāśvataṃ cāntavacca manastyāge kāraṇaṃ nānyadasti //

12.199.16

kāmātmakau chandasi kāmabhogā vebhirviyuktaḥ paramaśnuvīta /
nānāvidhe karmaphale sukhārthī naraḥ pramatto na paraṃ prayāti / phalaṃ hi tatkarmaphalādapetaṃ nirāśiṣo brahma paraṃ hyupetam //

12.199.17

svenātmanā cakṣuriva praṇetā niśātyaye tamasā saṃvṛtātmā /
jñānaṃ tu vijñānaguṇena yuktaṃ karmāśubhaṃ paśyati varjanīyam //

12.199.18

sarpānkṛśāgrāṇi tathodapānaṃ tvā manuṣyāḥ parivarjayanti /
ajñāmatastatra patanti mūḍhā jñāne phalaṃ paśya yathā viśiṣṭam //

12.199.19

kṛtsnastu mantro vidhivatprayukto yajñā yathoktāstviha dakṣiṇāśca /
annapradānaṃ manasaḥ samādhiḥ pañcātmakaṃ karmaphalaṃ vadanti //

12.199.20

guṇātmakaṃ karma vadanti vedā stasmānmantro mannapūrvaṃ hi karma /
vidhirvidheyaṃ manasopapattiḥ phalasya bhoktā tu tathā śarīrī //

12.199.21

śabdāśca rūpāṇi rasāśca puṇyāḥ / sparśāśca gandhāśca śubhāstathaiva /
naro'tra hi sthānagataḥ prabhuḥ syā detatphalaṃ siddhyati karmaṇo'sya //

12.199.22

yadyaccharīreṇa karoti karma śarīrayuktaḥ samupāśnute tat /
śarīramevāyatanaṃ sukhasya duḥkhasya cāpyāyatanaṃ śarīram //

12.199.23

vācā tu yatkarma karoti kiñci dvācaiva sarvaṃ samupāśnute tat /
manastu yatkarma karoti kiñci nmanaḥstha evāyamupāśnute tat //

12.199.24

yathāyathā karmaguṇāṃ phalārthī karotyayaṃ karmaphale niviṣṭaḥ /
tathātathā'yaṃ guṇasamprayuktaḥ śubhāśubhaṃ karmaphalaṃ bhunasti //

12.199.25

matsyo yathā srota ivābhipātī tathā kṛtaṃ pūrvamupaiti karma /
śubhe tvasau tuṣyati duṣkṛte tu na tuṣyate vai paramaḥ śarīrī //

12.199.26

yato jagatsarvamidaṃ prasūtaṃ jñātvā'tmavanto hyupayānti śāntim /
yanmantraśabderakṛtaprakāśaṃ taducyamānaṃ śaṇu me paraṃ yat //

12.199.27

rasairvimuktaṃ vividhaiśca gandhai raśabdamasparśamarūpavacca /
agrāhyamavyaktamavarṇamekaṃ pañcaprakārānsasṛje prajānām //

12.199.28

na strī pumānnāpi napuṃsakaṃ ca na sanna cāsatsadasacca tanna /
paśyanti tadbrahmavido manuṣyā stadakṣaraṃ na kṣaratīti viddhi //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc