Mahabharata · Chapter 12.186

asṛjadbrāhmaṇāneva pūrvaṃ brahmā prajāpatīn /
ātmatejobhinirvṛttānbhāskarāgnisamaprabhān //

tataḥ satyaṃ ca dharmaṃ ca tapo brahma ca śāśvatam /
ācāraṃ caiva śaucaṃ ca sargādau vidadhe prabhuḥ //

devadānavaganvargā daityāsuramahoragāḥ /
yakṣarākṣasanāgāśca piśācā manujāstathā //

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāśca dvijasattama /
ye cānye bhūtasaṅghānāṃ sanghātāstāṃśca nirmame //

brāhmaṇānāṃ sito varṇaḥ kṣatriyāṇāṃ tu lohitaḥ /
vaiśyānāṃ pītako varṇaḥ śūdrāṇāmasitastathā //
bharadvāja uvāca /

cāturvarṇyasya varṇena yadi varṇo vibhajyate /
sarveṣāṃ khalu varṇānāṃ dṛśyate varṇasankaraḥ //

kāmaḥ krodho bhayaṃ lobhaḥ śokaścintā kṣudhā śramaḥ /
sarveṣāṃ naḥ prabhavati kasmādvarṇo vibhajyate //

svedamūtrapurīṣāṇi śleṣmā pittaṃ saśoṇitam /
tanuḥ kṣarati sarveṣāṃ kasmādvarṇo vibhajyate //

jaṅgamānāmasaṅkhyeyāḥ sthāvarāṇāṃ ca jātayaḥ /
teṣāṃ vividhavarṇānāṃ kuto varṇaviniścayaḥ //
bhṛguruvāca /

na viśeṣo'sti varṇānāṃ sarvaṃ brāhmamidaṃ jagat /
brāhmaṇāḥ pūrvasṛṣṭā hi karmabhirvarṇatāṃ gatāḥ //

kāmabhogapriyāstīkṣṇāḥ krodhanāḥ priyasāhasāḥ /
tyaktasvadharmā raktāṅgāste dvijāḥ kṣatratāṃ gatāḥ //

goṣu vṛttiṃ samādhāya pītāḥ kṛṣyupajīvinaḥ /
svadharmānnānutiṣṭhanti te dvijā vaiśyatāṃ gatāḥ //

hiṃsānṛtapriyā lubdhāḥ sarvakarmopajīvinaḥ /
kṛṣṇāḥ śaucaparibhraṣṭāste dvijāḥ śūdratā gatāḥ //

ityetaiḥ karmabhirvyastā dvijā varṇāntaraṃ gatāḥ /
dharmo yajñakriyā caiṣāṃ nityaṃ na pratiṣidhyate //

ityete caturo varṇā yeṣāṃ brāhmī sarasvatī /
vihitā brahmaṇā pūrvaṃ lobhāttvajñānatāṃ gatāḥ //

brāhmaṇā brahmatantrasthāstapasteṣāṃ na naśyati /
brahma dhārayatāṃ nityaṃ vratāni niyamāṃstathā //

brahma vaiva paraṃ sṛṣṭaṃ ye tu jānanti te dvijāḥ /
teṣāṃ bahuvidhāstvanye tatratatra dvijātayaḥ //

piśācā rākṣasāḥ pretā vividhā mlecchajātayaḥ /
pranaṣṭajñānavijñānāḥ svacchandācāraceṣṭitāḥ //

prajā brāhmaṇasaṃskārāḥ svakarmakṛtaniścayāḥ /
ṛṣibhiḥ svena tapasā sṛjyante cāpare paraiḥ //

ādidevasamudbhūtā brahmamūlākṣayāvyayā /
sā sṛṣṭirmānasī nāma dharmatantraparāyaṇā //