Mahabharata · Chapter 12.175

dhaninaścādhanā ye ca vartayanti svatantriṇaḥ /
sukhaduḥkhāgamasteṣāṃ kaḥ kathaṃ vā pitāmaha //
bhīṣma uvāca /

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
śamyākena vimuktena gītaṃ śāntigatena ca //

abravīnmāṃ purā kaścidbrāhmaṇastyāgamāśritaḥ /
kliśyamānaḥ kudāreṇa kucelena bubhukṣayā //

utpannamiha loke vai janmaprabhṛti mānavam /
vividhānyupavartante duḥkhāni ca sukhāni ca //

tayorekataro mārgo yadenamupasannayet /
na sukhaṃ prāpya saṃhṛṣyennāsukhaṃ prāpya sañjvaret //

na vai carasi yacchreya ātmano vā na raṃsyase /
akāmātmā'pi hi sadā dhuramudyamya caiva ha //

akiñcanaḥ paripatansukhamāsvādayiṣyasi /
akiñcanaḥ sukhaṃ śete samuttiṣṭhati caiva ha //

ākiñcanyaṃ sukhaṃ loke pathyaṃ śivamanāmayam /
anamitrapatho hyeṣa durlabhaḥ sulabhaḥ satām //

akiñcanasya śuddhasya upapannasya sarvataḥ /
avekṣamāṇastrīllom̐kānna tulyamiha lakṣaye //

ākiñcanyaṃ ca rājyaṃ ca tulayā samatolayam /
atyaricyata dāridryaṃ rājyādapi guṇādhikam //

ākiñcanye ca rājye ca viśeṣaḥ sumahānayam /
nityodvigno hi dhanavānmṛtyorāsyagato yathā //

naivāsyāgnirna cādityo na mṛtyurna ca dasyavaḥ /
prabhavanti dhanaṃ hartumitare syuḥ kutaḥ punaḥ //

taṃ vai sadā kāmacaramanupastīrṇaśāyinam /
bāhūpadhānaṃ śāmyantaṃ praśaṃsanti divaukasaḥ //

dhanavānkrodhalobhābhyāmāviṣṭo naṣṭacetanaḥ /
tiryagdṛṣṭiḥ śuṣkamukhaḥ pāpako bhrukuṭīmukhaḥ //

nirdaśannadharoṣṭhaṃ ca kruddho dāruṇabhāṣitā /
kastamicchetparidraṣṭuṃ dātumicchati cenmahīm //

śriyā hyabhīkṣṇaṃ saṃvāso mohayatyavicakṣaṇam /
sā tasya cittaṃ harati śāradābhramivānilaḥ //

athainaṃ rūpamānaśca dhanapānaśca vindati / abhijāto'smi siddho'smi nāsmi kevalamānuṣaḥ /
ityebhiḥ kāraṇaistasya tribhiścittaṃ pramādyati //

samprasaktamanā bhogānvisṛjya pitṛsañcitān /
parikṣīṇaḥ parasvānāmādānaṃ sādhu manyate //

tamatikrāntamaryādamādadānaṃ tatastataḥ /
pratiṣedhanti rājāno lubdhā mṛgamiveṣubhiḥ //

evametāni duḥkhāni tāni tānīha mānavam /
vividhānyupavartante gātrasaṃsparśajānyapi //

teṣāṃ paramaduḥkhānāṃ buddhyā bhaiṣajyamācaret /
lokadharmaṃ samājñāya dhruvāṇāmadhruvaiḥ saha //

nātyaktvā sukhamāpnoti nātyaktvā vindate param /
nātyaktvā cābhayaḥ śete tyaktvā sarvaṃ sukhī bhavet //

ityetaddhāstinapure brāhmaṇenopavarṇitam /
śamyākena purā mahyaṃ tasmāttyāgaḥ paro mataḥ //