Mahabharata · Chapter 12.167

vistareṇārthasambandhaṃ śrotumicchāmi tattvataḥ /
mitradrohī kṛtaghnaśca yaḥ proktastaṃ ca me vada //
bhīṣma uvāca /

hanta te vartayiṣye'hamitihāsaṃ purātanam /
udīcyāṃ diśi yadvṛttaṃ mleccheṣu manujādhipa //

brāhmaṇo madhyadeśīyaḥ kṛṣṇāṅgo brahmavarjitaḥ /
grāmaṃ dasyugaṇākīrṇaṃ prāviśaddhanatṛṣṇayā //

tatra dasyurdhanayutaḥ sarvavarṇaviśeṣavit /
brahmaṇyaḥ satyasandhaśca dāne ca nirato'bhavat //

tasya kṣayamupāgamya tato bhikṣāmayācata /
pratiśrayaṃ ca vāsārthaṃ bhikṣāṃ caivātha vārṣikīm //

prādāttasmai sa viprāya vastraṃ ca sadaśaṃ navam /
nārīṃ cāpi vayopetāṃ bhartrā virahitāṃ tathā //

etatsamprāpya hṛṣṭātmā gautamo'tha dvijastathā /
tasmingṛhavare rājaṃstayā reme sa gautamaḥ //

kuṭusbārthaṃ ca dasyośca sāhāyyaṃ cāpyathākarot /
so'vasadvarṣamekaṃ vai samṛddhe śabarālaye //

bāṇavedhe paraṃ yatnamakaroccaiva gautamaḥ / cakrāṅgānsa ca nityaṃ vai sarvato vanagocarān /
jaghāna gautamo rājanyathā dasyugaṇāstathā //

hiṃsāpaṭurghṛṇāhīnaḥ sadā prāṇivadhe rataḥ /
gautamaḥ sannikarṣeṇa dasyubhiḥ samatāmiyāt //

tathā tu vasatastasya dasyugrāme sukhaṃ tadā /
agamanbahavo māsā nighnataḥ pakṣiṇo bahūn //

tataḥ kadācidaparo dvijastaṃ deśamāgataḥ /
jaṭācīrājinadharaḥ svādhyāyanirataḥ śuciḥ //

vinīto vedaśāstreṣu vedāntānāṃ ca pāragaḥ / adṛśyata tatastatra sakhā tasyaiva tu dvijaḥ /
taṃ dasyugrāmamagamadyatrāsau gautamo'bhavat //

sa tu vipragṛhānvepī śūdrānnaparivarjakaḥ /
grāme dasyusamākīrṇe vyacaratsarvato dvijaḥ //

tataḥ sa gautamagṛhaṃ praviveśa dvijottamaḥ /
gautamaścāpi samprāptastāvanyonyena sangatau //

cakrāṅgabhāraskandhaṃ taṃ dhanuṣpāṇiṃ dhṛtāyudham /
rudhireṇāvasiktāṅgaṃ gṛhadvāramupāgatam //

taṃ dṛṣṭvā puruṣādābhamapadhvastaṃ kṣamāgatam /
abhijñāya dvijo vrīḍannidaṃ vākyamathābravīt //

kimidaṃ kurupe mohādviprastvaṃ hi kulodbhavaḥ /
madhyadeśaparijñāto dasyubhāvaṃ gataḥ katham //

pūrvānsmara dvija jñātīnprakhyātānvedapāragān /
yeṣāṃ vaṃśe'bhijātastvamīdṛśaḥ kulapāṃsanaḥ //

avabudhyātmanā'tmānaṃ satvaṃ śīlaṃ śrutaṃ damam /
anukrośaṃ ca saṃsmṛtya tyaja vāsamimaṃ dvija //

sa evamuktaḥ suhṛdā tena tatra hitaipiṇā /
pratyuvāca tato rājanviniśvasya tadā'rtabat //

nirdhano'smi dvijaśreṣṭha nāpi vedavidapyaham /
vittārthamiha samprāptaṃ viddhi māṃ dvijasattama //

tvaddarśanāttu viprendra kṛtārtho'smyadya vai dvija /
adhvānaṃ saha yāsyāvaḥ śvo vasasvādya śarvarīm //

sa tatra nyavasadvipro ghṛṇī kiñcidasaṃspṛśan /
kṣudhitaśchandyamāno'pi bhojanaṃ nābhyanandata //