Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 12.16

12.16.1

arjunasya vacaḥ śrutvā bhīmaseno'tyamarṣaṇaḥ /
dhairyamāsthāya taṃ jyeṣṭhaṃ bhrātā bhrātaramabravīt //

12.16.2

rājanviditadharmo'si na te'styaviditaṃ bhuvi /
upaśikṣāma te vṛttaṃ sadaiva na ca śaknumaḥ //

12.16.3

na vakṣyāmi na vakṣyāmītyevaṃ me manasi sthitam /
atiduḥkhāttu vakṣyāmi tannibodha janādhipa //

12.16.4

bhavataḥ sampramohena sarvaṃ saṃśayitaṃ kṛtam /
viklabatvaṃ ca naḥ prāptamabalatvaṃ tathaiva ca //

12.16.5

kathaṃ hi rājā lokasya sarvaśāstraviśāradaḥ /
mohamāpadyase dainyādyathā kāpuruṣastathā //

12.16.6

āgatiśca gatiścaiva lokasya viditā tava /
āyatyāṃ ca tadātve ca na te'styaviditaṃ prabho //

12.16.7

evaṃ gate mahārāja rājyaṃ prati janādhipa /
hetumātraṃ tu vakṣyāmi tamihaikamanāḥ śrṛṇu //

12.16.8

dvividho jāyate vyādhiḥ śārīro mānasastathā /
parasparaṃ tayorjanma nirdvandvaṃ nopalabhyate //

12.16.9

śārīrājjāyate vyādhirmānaso nātra saṃśayaḥ /
mānasājjāyate vyādhiḥ śārīra iti niścayaḥ //

12.16.10

śārīramānase duḥkhe yo'tīte tvanuśocati /
duḥkhena labhate duḥkhaṃ dvāvanarthau ca vindati //

12.16.11

śītoṣṇe caiva vāyuśca trayaḥ śārīrajā guṇāḥ /
teṣāṃ guṇānāṃ sāmyaṃ yattadāhuḥ svasthalakṣaṇam //

12.16.12

teṣāmanyatamodreke vidhānamupadiśyate / uṣṇena bādhyate śītaṃ śītenoṣṇaṃ prabādhyate /
ubhābhyāṃ bādhyate vāyurvidhānamidamucyate //

12.16.13

satvaṃ rajastaya iti mānasāḥ syustrayo guṇāḥ /
teṣāṃ guṇānāṃ sāmyaṃ yattadāhuḥ svasthalakṣaṇam //

12.16.14

teṣāmanyatamodreke vidhānamupadiśyate / harṣeṇa bādhyate śoko harṣaḥ śokena bādhyate /
ubhābhyāṃ bādhyate moho vidhānamidamucyate //

12.16.15

kaścitsukhe vartamāno duḥkhasya smartumicchati /
kaścidduḥkhe vartamānaḥ sukhasya smartumicchati //

12.16.16

sa tvaṃ na duḥkhī duḥkhasya na sukhī ca sukhasya ca / nāduḥkhī duḥkhabhāgasya nāsukhī ca sukhasya ca /
smartumarhasi kauravya diṣṭaṃ hi balavattaram //

12.16.17

athavā te svabhāvo'yaṃ yena pārthiva tuṣyase / dṛṣṭvā sabhāgatāṃ kṛṣṇāmekavastrāṃ rajasvalām /
miṣatāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ na tasya smartumarhasi //

12.16.18

pravrājanaṃ ca nagarādajinaiśca vivāsanam /
mahāraṇyanivāsaśca na tasya smartumarhasi //

12.16.19

jaṭāsurātparikleśaṃ citrasenena cāhavam /
saindhavācca parikleśaṃ kathaṃ vismṛtavānasi //

12.16.20

punarajñātacaryāyāṃ kīcakena padā vadham /
draupadyā rājaputryāṃśca kathaṃ vismṛtavānasi //

12.16.21

yacca te droṇabhīṣmābhyāṃ yuddhamāsīdarindam /
manasaikena yoddhavyaṃ tatte yuddhamupasthitam //

12.16.22

yatra nāsti śaraiḥ kāryaṃ na mitrairna ca bandhubhiḥ /
ātmanaikena yoddhavyaṃ tatte yuddhamupasthitam //

12.16.23

tasminnanirjite yuddhe prāṇānyadi vimokṣyase /
anyaṃ dehaṃ samāsthāya tatastairiha yotsyase //

12.16.24

yo hyanāḍhyaḥ sa patitastaducchiṣṭaṃ tadalpakam / bahvapathyaṃ balavato na kiñcitrāyate balam //

12.16.25

tasmādadyaiva gantavyaṃ yudhyasva bharatarṣabha /
paramavyaktarūpasya vyaktaṃ tyaktvā svakarmabhiḥ //

12.16.26

tasminnanirjite yuddhe kāmavasthāṃ gamiṣyasi /
etajjitvā mahārāja kṛtakṛtyo bhaviṣyasi //

12.16.27

etāṃ buddhiṃ viniścitya bhūtānāmāgatiṃ gatim /
pitṛpaitāmahe vṛtte śādhi rājyaṃ yathocitam //

12.16.28

diṣṭyā duryodhanaḥ pāpo nihataḥ sānugo yudhi /
draupadyāḥ keśapakṣasya diṣṭyā te padavīṃ gatāḥ //

12.16.29

yajasva vājimedhena vidhivaddakṣiṇāvatā /
vayaṃ te kinkarāḥ pārtha vāsudevaśca vīryavān //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc