મહાભારત · અધ્યાય 12.113

રાજા રાજ્યમનુપ્રાપ્ય દુર્બલો ભરતર્ષભ ।
અમિત્રસ્યાતિવૃદ્ધસ્ય કથં તિષ્ઠેદસાધનઃ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
સરિતાં ચૈવ સંવાદં સાગરસ્ય ચ ભારત ॥

સુરારિનિલયઃ શશ્વત્સાગરઃ સરિતાં પતિઃ ।
પપ્રચ્છ સરિતઃ સર્વાઃ સંશયં જાતમાત્મનઃ ॥
સાગર ઉવાચ ।

સમૂલશાખાન્પશ્યામિ નિહતાન્ક્વાપિ નો દ્રુમાન્ ।
યુષ્માભિરિહ પૂર્ણાભિરન્યાંસ્તત્ર ન વેતસાન્ ॥

અ-પકાયશ્ચાલ્પસારો વેતસઃ કૂલજશ્ચ યઃ ।
અજ્ઞયા વા નાનીતઃ કિં ચ વા તેન વઃ કૃતમ્ ॥

તદહં શ્રોતુમિચ્છામિ સર્વાસામેવ વો મતમ્ ।
યથા ચેમાનિ કૂલાનિ હિત્વા નાયાતિ વેતસઃ ॥

તત્ર પ્રાહ નદી ગઙ્ગા વાક્યમુત્તરમર્થવત્ ।
હેતુમદ્ગ્રાહકં ચૈવ સાગરં સરિતાં પતિમ્ ॥
ગઙ્ગોવાચ ।

તિષ્ઠન્ત્યેતે યથાસ્થાનં નગા હ્યેકનિકેતનાઃ ।
તતસ્ત્યજન્તિ તત્સ્થાનં પ્રાતિલોમ્યાન્ન વેતસઃ ॥

વેતસો વેગમાયાન્તં દૃષ્ટ્વા નમતિ નાપરે ।
સ ચ વેગે હ્યતિક્રાન્તે સ્થાનમાપદ્યતે પુનઃ ॥

કાલજ્ઞઃ સમયજ્ઞશ્ચ સદાવશ્યશ્ચ નો દ્રુમઃ ।
અનુલોમવૃત્તિતસ્તબ્ધસ્તેન ત્વાં નૈતિ વેતસઃ ॥

મારુતોદકવેગેન યે નમન્ત્યુન્નમન્તિ ચ ।
ઓષધ્યઃ પાદપા ગુલ્મા ન તે યાન્તિ પરાભવમ્ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

યો હિ શત્રોર્વિવૃદ્ધસ્ય પ્રભોર્બન્ધવિનાશને ।
પૂર્વં ન સહતે વેગં ક્ષિપ્રમેવ વિનશ્યતિ ॥

સારાસારં બલં વીર્યમાત્મનો દ્વિષતશ્ચ યઃ ।
જાનન્વિચરતિ પ્રાજ્ઞો ન સ યાતિ પરાભવમ્ ॥

એવમેવ યદા વિદ્વાન્મન્યતે વિપુલં બલમ્ ।
સંશ્રયેદ્વૈતસીં વૃત્તિમેતત્પ્રજ્ઞાનલક્ષણમ્ ॥