Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 11.7

11.7.1

aho'bhihitamākhyāna bhavatā tattvadarśinā /
bhūya eva tu me harṣaḥ śrotuṃ vāgamṛtaṃ tava //
vidura uvāca /

11.7.2

śṛṇu bhūyaḥ pravakṣyāmi mārgasyaitasya vistaram /
yacchrutvā vipramucyante saṃsārādvi vicakṣaṇāḥ //

11.7.3

yathā tu puruṣo rājandīrghamadhvānamāsthitaḥ /
kvacitkvacicchramasthānaṃ kurute vāsameva vā //

11.7.4

evaṃ saṃsāraparyāye garbhavāseṣu bhārata /
kurvanti durbudhā vāsaṃ mucyante tatra paṇḍitāḥ //

11.7.5

tasmādadhvānamevaitamāhuḥ śāstravido janāḥ /
yattatsaṃsāragahanaṃ vanamāhurmanīṣiṇaḥ //

11.7.6

soyaṃ lokasamāvarto martyānāṃ bharatarṣabha /
carāṇāṃ sthāvarāṇāṃ ca na gṛdhyettatra pāṇḍitaḥ //

11.7.7

śārīrā mānasāścaiva martyānāṃ vyādhayaśca ye /
pratyakṣāśca parokṣāśca te vyālāḥ kathitā budhaiḥ //

11.7.8

kliśyamānāśca tairnityaṃ māryamāṇāśca bhārata /
svakarmabhirmahāvyālairnodvijantyalpabuddhayaḥ //

11.7.9

athāpi tairvimucyeta vyādhibhiḥ puruṣo nṛpa /
āvṛṇotyeva taṃ paścājjarā rūpavināśinī //

11.7.10

śabdarūparasasparśagandhaiśca vividhairapi /
majjamānaṃ mahāpaṅke nirālambe samantataḥ //

11.7.11

saṃvatsarartavo māsāḥ pakṣāhorātrasandhayaḥ /
krameṇāsya pravṛjjanti rūpamāyustathaiva ca //

11.7.12

ete kālasya vidhayo naitāñjānānti durbudhāḥ /
dhātrā'bhilikhitānyāhuḥ sarvabhūtāni karmaṇā //

11.7.13

rathaḥ śarīraṃ bhūtānāṃ satvamāhustu sārathim /
indriyāṇi hayānāhuḥ karmabudvistu raśmayaḥ //

11.7.14

teṣāṃ hayānāṃ yo vegaṃ dhāvatāmanu dhāvati /
satu saṃsāracakre'smiṃścakravatparivartate //

11.7.15

yastānsaṃyamate buddhyā saṃyato na nivartate /
yastu saṃsāracakre'smiṃścakravatparivartate //

11.7.16

[bhramamāṇā na muhyanti saṃsāre na bhramanti te /
saṃsāre bhramatāṃ rājanduḥkhametaddhi jāyate //

11.7.17

taspādasya nivṛttyarthaṃ yatnamevācaredbudhaḥ /
upekṣā nātra kartavyā śataśākhaḥ pravardhate //

11.7.18

yatendriyo naro rājankrodhalobhanirākṛtaḥ / santuṣṭaḥ satyavādī yaḥ sa śāntimadhigacchati // ]

11.7.19

yāmyamāhū rathaṃ hyenaṃ muhyante yena durbudhāḥ /
sa caitatprāpnuyādrājanyattvaṃ prāpto narādhipa //

11.7.20

anutarṣulamevaitadduḥkhaṃ bhavati māriṣa / rājyanāśaḥ suhṛnnāśaḥ sutanāśaśca bhārata /
sādhuḥ paramaduḥkhānāṃ duḥkhabhaiṣajyamārabhet //

11.7.21

jñānauṣadhamavāpyeha dūrapāraṃ mahauṣadham /
chindyādduḥkhamahāvyādhiṃ naraḥ saṃyatamānasaḥ //

11.7.22

na vikramo na cāpyartho na mitraṃ na suhṛjjanaḥ /
tasmānmocayate duḥkhādyathātmā sthiraniścayaḥ //

11.7.23

tasmānmaitraṃ samāsthāya śīlamāpadi bhārata /
damastyāgo'pramādaśca te trayo brahmaṇo hayāḥ //

11.7.24

śīlaraśmisamāyukte sthito yo mānase rathe /
tyaktvā mṛtyubhayaṃ rājanbrahmalokaṃ sa gacchati //

11.7.25

abhayaṃ sarvabhūtebhyo yo dadāti mahīpate /
sa gacchati paraṃ sthānaṃ viṣṇoḥ padamanāmayam //

11.7.26

na tatkratusahasreṇa nopavāsaiśca nityaśaḥ /
abhayasya ca dānena yatphalaṃ prāpnuyānnaraḥ //

11.7.27

na hyātmanaḥ priyataraṃ kiñcidbhūteṣu niścitam /
aniṣṭaṃ sarvabhūtānāṃ maraṇaṃ nāma bhārata //

11.7.28

tasmātsarveṣu bhūteṣu dayā kāryā vipaścitā //

11.7.29

nānāyogasamāyuktā buddhijālena saṃvṛtāḥ / asūkṣmadṛṣṭayo mandā bhrāmyante tatratatra ha /
susūkṣmadṛṣṭayo rājanvrajanti brahmasāmyatām //

11.7.30

evaṃ jñātvā mahāprājña sa teṣāmaurdhvadaihikam /
kartumarhati tenaiva phala prāpsyati vai bhavān //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc