Mahabharata · Chapter 11.3

sumāṣitaṃ mahāprājña śoko'yaṃ vigato mama /
bhūya eva tu vākyāni śrotumicchāmi tattvataḥ //

aniṣṭānāṃ ca saṃsargādiṣṭānāṃ ca nivartanāt /
kathaṃ hi mānasaṃ duḥkhaṃ viprayujyanti paṇḍitāḥ //
vidura uvāca /

vatoyato mano duḥkhātsukhādra vipramucyate /
tavattasaḥ śagaṃ labdhvā sugatiṃ vindate budhaḥ //

aśādhatamidaṃ sarvaṃ cintyamānaṃ nararṣabha /
kadalīsannibho lokaḥ sāro hyasya na vidyate //

[yadā prājñāśca mūḍhāśca dhanavanto'tha nirdhanāḥ /
sarve pitṛvanaṃ prāpya svapanti vigatajvarāḥ //

nirmāṃsairasthibhūyiṣṭhairgātraiḥ snāyunibandhibhiḥ /
kiṃ viśeṣaṃ prapaśyanti tatra teṣāṃ pare janāḥ //

yena pratyavagaccheyuḥ kularūpaviśeṣaṇam / kasmādanyonyamicchanti vipralabdhadhiyo narāḥ // ]

gṛhāṇyeva hi martyānāmāhurdehāni paṇḍitāḥ /
kālena viniyujyante satvamekaṃ tu śobhanam //

yathā jīrṇamajīrṇaṃ vā vastraṃ tyaktvā tu pūruṣaḥ /
anyadrocayate vastramevaṃ dehāḥ śarīriṇām //

vaicitravīrya satyaṃ hi duḥkhaṃ vā yadi vā sukham /
prāpnuvantīha bhūtāni svakṛtenaiva karmaṇā //

karmaṇā prāpyate svargaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ ca bhārata /
tato vahati taṃ bhāramavaśaḥ svavaśo'pi vā //

yathā ca mṛnmayaṃ bhāṇḍaṃ cakrārūḍhaṃ vipadyate /
kiñcitprakriyamāṇaṃ vā kṛtamātramathāpi vā //

hīnaṃ vā'pyavaropyaṃ vā avatīrṇamathāpi vā /
ārdraṃ vā'pyathavā śuṣkaṃ pacyamānamathāpi vā //

avatāryantamāpāṅkāduddhṛtaṃ cāpi bhārata /
athavā paribhujjantamevaṃ dehāḥ śarīriṇām //

garbhastho vā prasūto vā'pyathavā daśarātrikaḥ /
ardhamāsagato vā'pi māsamātragato'pi vā //

saṃvatsaragato vāpi dvisaṃvatsara eva vā /
yauvanastho'tha madhyastho vṛddho vāpi vipadyate //

prākkarmabhistu bhūtāni bhavanti nabhavanti ca /
evaṃ sambardhite loke kimarthamanutapyase //

yathā tu salilaṃ rājankrīḍārthamanusañcaran /
unmajjecca nimajjecca ceṣṭate ca narādhipa //

evaṃ saṃsāragahane unmajjananimajjane /
karmayogena badhyante kliśyante cālpabuddhayaḥ //

ye tu prājñāḥ sthitā madhye saṃsārāntagataiṣiṇaḥ /
samāgamajñā bhūtānāṃ te yānti paramāṃ gatim //