Mahabharata · Chapter 11.17
duryodhanaṃ hataṃ dṛṣṭvā gāndhārī śokakarśitā /
sahasā nyapatadbhūmau chinneva kadalī vane //
sā tu labdhvā punaḥ sañjñāṃ vikruśya ca vilapya ca /
duryodhanamabhiprekṣya śayānaṃ rudhirokṣitam //
pariṣvajyātha gāndhārī kṛpaṇaṃ paryadevayat /
hāhāputreti śokārtā vilalāpākulendriyā //
sugūḍhajatru vipulaṃ hāraniṣkavibhūṣitam /
vāriṇā netrajenoraḥ siñcantī śokatāpitā //
samīpasthaṃ hṛṣīkeśamida vacanamabravīt /
upasthite'sminsaṅgrāme jñātīnāṃ sankṣaye vibho //
māmayaṃ prāha vārṣṇeya prāñcalirnṛpasattamaḥ /
asmiñjñātisamuddharṣe jayamambā bravītu me //
ityukte jānatī sarvamahaṃ svavyasanāgamam /
abruvaṃ puruṣavyāghra yato dharmastato jayaḥ //
tathā tu yuvyamānastvaṃ sampragṛhya suputraka /
dhruvaṃ śakhajitām̐llokānprāpsyasyamaravatprabho //
ityevaxxx pūrvaṃ naivaṃ śocāmi vai prabho /
dhṛtarāṣṭraṃ tu śocāmi kṛpaṇaṃ hatabāndhavam //
amarvaṇaṃ yudhāṃ śreṣṭhaṃ kṛtāstraṃ yuddhadurmadam /
śayānaṃ vīraśayane paśya mādhava me sutam //
bo'yaṃ mūrdhāvasiktānāye yāti parantapaḥ /
so'vaṃ pāṃsuṣu śete'dya pañca kālasya paryayam //
duvaṃ duryodhano vīro gatiṃ na sulabhāṃ gataḥ /
tathā hyabhixxxx śete śayane vīrasevite //
yaṃ purā paryupāsīnā samayanti varastriyaḥ /
saṃ vīraśayane suptaṃ ramayantyaśivāḥ śivāḥ //
yaṃ purā paryupāsīnā ramayanti mahīkṣitaḥ /
mahītalasyaṃ nihataṃ gṛdhrāstaṃ paryupāsate //
yaṃ purā vyajanairamyairupavījanti yoṣitaḥ /
tamadya pakṣavyajanai rupavījanti pakṣiṇaḥ //
eṣa śete mahābāhurbalavānsatyavikramaḥ /
siṃheneva dvipaḥ saṅkhye bhīmasenena pātitaḥ //
paśya duryodhanaṃ kṛṣṇa śayānaṃ rudhirokṣitam /
nihataṃ bhīmasenena gadāṃ sammṛjya bhārata //
akṣauhiṇīrmahābāhurdaśa caikāṃ ca keśava /
ānayadyaḥ purā saṅkhye so'nayānnidhanaṃ gataḥ //
eṣa duryodhanaḥ śete maheṣvāso mahābalaḥ /
śārdūla iva siṃhena bhīmasenena pātitaḥ //
viduraṃ hyavamatyaiṣa pitaraṃ caiva mandabhāk /
bālo vṛddhāvamānena mando mṛtyuvaśaṃ gataḥ //
niḥsapatnā mahī yasya trayodaśasamāḥ sthitā /
sa śete nihato bhūmau putro me pṛthivīpatiḥ //
apaśyaṃ kṛṣṇa pṛthivīṃ dhārtarāṣṭrānuśāsitām /
pūrṇāṃ hastigavāśvaiśca vārṣṇeya na tu tacciram //
tāmevādya mahābāho paśyāmyanyānuśāsitām /
hīnāṃ hastigavāśvena kinnu jīvāmi mādhava //
idaṃ kaṣṭataraṃ paśya putrasyāpi vadhānmama /
yā imāḥ paryupāsante hatāñśūrānraṇe striyaḥ //
prakīrṇakeśāṃ suśroṇīṃ duryodhanabhūjāṅkagām /
rukmavedinibhāṃ paśya kṛṣṇa lakṣmaṇamātaram //
nūnameṣā purā bālā jīvamāne mahābhuje /
bhujāvāśritya ramate subhujasya manasvinī //
kathaṃ tu śatadhā nedaṃ hṛdayaṃ mama dīryate /
paśyantyā nihataṃ putraṃ pautreṇa sahitaṃ raṇe //
putraṃ rudhirasaṃsiktamupajighratyaninditā /
duryodhanaṃ tu vāmorūḥ pāṇinā parimārjatī //
kinnu śocati bhartāraṃ hataputraṃ manasvinī /
tathā hyavasthitā bhāti putraṃ cāpyabhivīkṣya sā //
svaśiraḥ pañcaśākhābhyāmabhihatyāyatekṣaṇā /
patatyurasi vīrasya kururājasya mādhava //
puṇḍarīkanibhā bhāti puṇḍarīkāntaraprabhā /
mukhaṃ pramṛjya putrasya bhartuścaiva tapasvinī //
yadi satyāgamāḥ santi yadi vai śrutayastathā /
dhruvaṃ lokānavāpto'yaṃ nṛpo bāhubalārjitān //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0