મહાભારત · અધ્યાય 11.17

દુર્યોધનં હતં દૃષ્ટ્વા ગાન્ધારી શોકકર્શિતા ।
સહસા ન્યપતદ્ભૂમૌ છિન્નેવ કદલી વને ॥

સા તુ લબ્ધ્વા પુનઃ સઞ્જ્ઞાં વિક્રુશ્ય ચ વિલપ્ય ચ ।
દુર્યોધનમભિપ્રેક્ષ્ય શયાનં રુધિરોક્ષિતમ્ ॥

પરિષ્વજ્યાથ ગાન્ધારી કૃપણં પર્યદેવયત્ ।
હાહાપુત્રેતિ શોકાર્તા વિલલાપાકુલેન્દ્રિયા ॥

સુગૂઢજત્રુ વિપુલં હારનિષ્કવિભૂષિતમ્ ।
વારિણા નેત્રજેનોરઃ સિઞ્ચન્તી શોકતાપિતા ॥

સમીપસ્થં હૃષીકેશમિદ વચનમબ્રવીત્ ।
ઉપસ્થિતેઽસ્મિન્સઙ્ગ્રામે જ્ઞાતીનાં સન્ક્ષયે વિભો ॥

મામયં પ્રાહ વાર્ષ્ણેય પ્રાઞ્ચલિર્નૃપસત્તમઃ ।
અસ્મિઞ્જ્ઞાતિસમુદ્ધર્ષે જયમમ્બા બ્રવીતુ મે ॥

ઇત્યુક્તે જાનતી સર્વમહં સ્વવ્યસનાગમમ્ ।
અબ્રુવં પુરુષવ્યાઘ્ર યતો ધર્મસ્તતો જયઃ ॥

તથા તુ યુવ્યમાનસ્ત્વં સમ્પ્રગૃહ્ય સુપુત્રક ।
ધ્રુવં શખજિતાઁલ્લોકાન્પ્રાપ્સ્યસ્યમરવત્પ્રભો ॥

ઇત્યેવxxx પૂર્વં નૈવં શોચામિ વૈ પ્રભો ।
ધૃતરાષ્ટ્રં તુ શોચામિ કૃપણં હતબાન્ધવમ્ ॥

અમર્વણં યુધાં શ્રેષ્ઠં કૃતાસ્ત્રં યુદ્ધદુર્મદમ્ ।
શયાનં વીરશયને પશ્ય માધવ મે સુતમ્ ॥

બોઽયં મૂર્ધાવસિક્તાનાયે યાતિ પરન્તપઃ ।
સોઽવં પાંસુષુ શેતેઽદ્ય પઞ્ચ કાલસ્ય પર્યયમ્ ॥

દુવં દુર્યોધનો વીરો ગતિં ન સુલભાં ગતઃ ।
તથા હ્યભિxxxx શેતે શયને વીરસેવિતે ॥

યં પુરા પર્યુપાસીના સમયન્તિ વરસ્ત્રિયઃ ।
સં વીરશયને સુપ્તં રમયન્ત્યશિવાઃ શિવાઃ ॥

યં પુરા પર્યુપાસીના રમયન્તિ મહીક્ષિતઃ ।
મહીતલસ્યં નિહતં ગૃધ્રાસ્તં પર્યુપાસતે ॥

યં પુરા વ્યજનૈરમ્યૈરુપવીજન્તિ યોષિતઃ ।
તમદ્ય પક્ષવ્યજનૈ રુપવીજન્તિ પક્ષિણઃ ॥

એષ શેતે મહાબાહુર્બલવાન્સત્યવિક્રમઃ ।
સિંહેનેવ દ્વિપઃ સઙ્ખ્યે ભીમસેનેન પાતિતઃ ॥

પશ્ય દુર્યોધનં કૃષ્ણ શયાનં રુધિરોક્ષિતમ્ ।
નિહતં ભીમસેનેન ગદાં સમ્મૃજ્ય ભારત ॥

અક્ષૌહિણીર્મહાબાહુર્દશ ચૈકાં ચ કેશવ ।
આનયદ્યઃ પુરા સઙ્ખ્યે સોઽનયાન્નિધનં ગતઃ ॥

એષ દુર્યોધનઃ શેતે મહેષ્વાસો મહાબલઃ ।
શાર્દૂલ ઇવ સિંહેન ભીમસેનેન પાતિતઃ ॥

વિદુરં હ્યવમત્યૈષ પિતરં ચૈવ મન્દભાક્ ।
બાલો વૃદ્ધાવમાનેન મન્દો મૃત્યુવશં ગતઃ ॥

નિઃસપત્ના મહી યસ્ય ત્રયોદશસમાઃ સ્થિતા ।
સ શેતે નિહતો ભૂમૌ પુત્રો મે પૃથિવીપતિઃ ॥

અપશ્યં કૃષ્ણ પૃથિવીં ધાર્તરાષ્ટ્રાનુશાસિતામ્ ।
પૂર્ણાં હસ્તિગવાશ્વૈશ્ચ વાર્ષ્ણેય ન તુ તચ્ચિરમ્ ॥

તામેવાદ્ય મહાબાહો પશ્યામ્યન્યાનુશાસિતામ્ ।
હીનાં હસ્તિગવાશ્વેન કિન્નુ જીવામિ માધવ ॥

ઇદં કષ્ટતરં પશ્ય પુત્રસ્યાપિ વધાન્મમ ।
યા ઇમાઃ પર્યુપાસન્તે હતાઞ્શૂરાન્રણે સ્ત્રિયઃ ॥

પ્રકીર્ણકેશાં સુશ્રોણીં દુર્યોધનભૂજાઙ્કગામ્ ।
રુક્મવેદિનિભાં પશ્ય કૃષ્ણ લક્ષ્મણમાતરમ્ ॥

નૂનમેષા પુરા બાલા જીવમાને મહાભુજે ।
ભુજાવાશ્રિત્ય રમતે સુભુજસ્ય મનસ્વિની ॥

કથં તુ શતધા નેદં હૃદયં મમ દીર્યતે ।
પશ્યન્ત્યા નિહતં પુત્રં પૌત્રેણ સહિતં રણે ॥

પુત્રં રુધિરસંસિક્તમુપજિઘ્રત્યનિન્દિતા ।
દુર્યોધનં તુ વામોરૂઃ પાણિના પરિમાર્જતી ॥

કિન્નુ શોચતિ ભર્તારં હતપુત્રં મનસ્વિની ।
તથા હ્યવસ્થિતા ભાતિ પુત્રં ચાપ્યભિવીક્ષ્ય સા ॥

સ્વશિરઃ પઞ્ચશાખાભ્યામભિહત્યાયતેક્ષણા ।
પતત્યુરસિ વીરસ્ય કુરુરાજસ્ય માધવ ॥

પુણ્ડરીકનિભા ભાતિ પુણ્ડરીકાન્તરપ્રભા ।
મુખં પ્રમૃજ્ય પુત્રસ્ય ભર્તુશ્ચૈવ તપસ્વિની ॥

યદિ સત્યાગમાઃ સન્તિ યદિ વૈ શ્રુતયસ્તથા ।
ધ્રુવં લોકાનવાપ્તોઽયં નૃપો બાહુબલાર્જિતાન્ ॥