Mahabharata · Chapter 11.16

evamuktvā tu gāndhārī kurūṇāmavakartanam /
apaśyattatra tiṣṭhantī sarvaṃ tatra yathāsthitam //

pativratā mahābhāgā samānavratacāriṇī /
ugreṇa tapasā yuktā satataṃ satyavādinī //

varadānena kṛṣṇasya maharṣeḥ puṇyakarmaṇaḥ /
divyajñānabalopetā vividhaṃ paryadevayat //

dadarśa sā buddhimatī dūrādapi yathā'ntike /
raṇājiraṃ tadvīrāṇāmadbhutaṃ romaharṣaṇam //

asthikeśavasākīrṇaṃ śoṇitaughapariplutam /
śarīrairbahusāhasrairvinikīrṇaṃ samantataḥ //

gajāśvarathayodhānāmāvṛtaṃ rudhirāvilaiḥ /
śarīrairaśiraskaiśca videhaiśca śirogaṇaiḥ //

gajāśvanaravīrāṇāṃ niḥsatvairabhisaṃvṛtam /
sṛgālavalagomāyukaṅkakākaniṣevitam //

rakṣasāṃ puruṣādānā modanaṃ kurarākulam /
aśivābhiḥ śivābhiśca nāditaṃ gṛdhrasevitam //

tato vyāsābhyanujñāto dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ /
pāṇḍuputrāśca te sarve yudhiṣṭhirapurogamāḥ //

vāsudevaṃ puraskṛtya hatabandhuṃ ca pārthivam /
kurustriyaḥ samādāya jagmurāyodhanaṃ prati //

samāsādya kurukṣetraṃ tāḥ striyo nihateśvarāḥ /
apaśyanta hatāṃstatra putrānbhrātṝnpitṝnpatīn //

kravyādairbhakṣyamāṇāṃśca gomāyuvalavāyasaiḥ /
bhūtaiḥ piśācai rakṣobhirvividhaiśca niśācaraiḥ //

rudrākrīḍanibhaṃ dṛṣṭvā tadā viśasanaṃ striyaḥ /
kurarya iva śokārtā vikrośantyo nipetire //

adṛṣṭapūrvaṃ paśantyo duḥkhārtā bharatastriyaḥ /
śarīreṣu skhalantyaśca nyapataṃśca parāsuvat //

śrāntānāṃ cāpyanāthānāṃ krandantīnāṃ bhṛśaṃ tadā /
pāñcālakuruyoṣāṇāṃ kṛpaṇaṃ tadabhūnmahat //

duḥkhopahatacittābhiḥ samantādanunāditam /
dṛṣṭvā'yodhanamatyugraṃ dharmajñā subalātmajā //

tataḥ sā puṇḍarīkākṣamāmantrya puruṣottamam /
kurūṇāṃ vaiśamaṃ dṛṣṭvā idaṃ vacanamabravīt //

paśyaitāḥ puṇḍarīkākṣa snuṣā me nihateśvarāḥ /
prakīrṇakeśāḥ krośantīḥ kurarīriva mādhava //

amūstvabhisamāgamya smarantyo bharatarṣabhān /
pṛthagevānupadyante putrānbhrātṝnpitṝnpatīn //

vīrasūbhirmahābāho hataputrābhirāvṛtam /
kvacicca vīrapatnībhirhatavīrābhirāvṛtam //

śobhitaṃ puruṣavyāghraiḥ karṇabhīṣmābhimanyubhiḥ /
droṇadrupadaśalyaiśca jvaladbhiriva pāvakaiḥ //

kāñcanaiḥ kavacairniṣkairmaṇibhiśca mahādhanaiḥ /
adbhutairhastakeyūraiḥ sragbhiśca samalankṛtam //

vīrabāhuvisṛṣṭābhiḥ śaktibhiḥ parighairapi /
khaṅgaiśca vividhaistīkṣṇaiḥ saśaraiśca śarāsanaiḥ //

kravyādasaṅghairmuditaistiṣṭhadbhiḥ sahitaiḥ kvacit /
kvacidākrīḍamānaiśca śayānaiścāparaiḥ kvacit //

etadevaṃvidhaṃ vīra sampaśyāyodhanaṃ vibho / tvayā tu śrāvitaṃ karma puṣkarākṣa mahādyute /
paśyamānā hi dahyāmi śokenāhaṃ janārdana //

pāñcālānāṃ kurūṇāṃ ca vināśaṃ madhusūdana /
pañcānāmapi bhūtānāmahaṃ vadhamacintayam //

tānsuparṇāśca gṛdhrāśca karṣayantyasṛgukṣitān /
vigṛhya caraṇairgṛdhrā bhakṣayanti sahasraśaḥ //

jayadrathasya karṇasya tathaiva dromabhīṣmayoḥ /
abhimanyorvināśaṃ ca kaścintayitumarhati //

avadhyakalpānnihatāngatasatvānacetasaḥ /
gṛdhrakaṅkavalaśyenaśvasṛgālasamāvṛtān //

amarṣavaśamāpannānduryodhanavaśe sthitān /
paśyemānpuruṣavyāghrānsaṃśāntānpāvakāniva //

śayanānyucitāḥ sarve mṛdūni vimalāni ca /
vipannāste'dya vasudhāṃ vivṛtāmadhiśerate //

bandibhiḥ satataṃ kāle stuvadbhirabhinanditāḥ /
śivānāmaśivā ghorāḥ śṛṇvanti vividhā giraḥ //

ye purā śerate vīrāḥ śayaneṣu yaśasvinaḥ /
candanāgurudigdhāṅgāste'dya pāṃsuṣu śerate //

teṣāmābharaṇānyete gṛghragomāyuvāyasāḥ /
ākṣipanti śivā ghorā vinadantyaḥ punaḥ punaḥ //

bāṇānvaniniśitānpītānnistriṃśānvimalā gadāḥ /
yuddhābhimāninaḥ sarve jīvanta iva bibhrati //

surūpavarṇā bahavaḥ kravyādairavaghaṭṭitāḥ /
ṛṣabhapratirūpākṣāḥ śerate ca sahasraśaḥ //

apare punarāliṅgya gadāḥ parighabāhavaḥ /
śerate'bhimukhāḥ śūrā dayitā iva yoṣitaḥ //

bibhrataḥ kavacānyanye vimalānyāyudhāni ca /
na dharṣayanti kravyādā jīvantīti janārdana //

kravyādaiḥ kṛṣyamāṇānāmapareṣāṃ mahātmanām /
śātakaumbhyaḥ srajaścitrā viprakīrṇāḥ samantataḥ //

ete gomāyavo bhīmā nihatānāṃ yaśasvinām /
kaṇṭhāntaragatānhārānākṣipanti sahasraśaḥ //

sarveṣvapararātreṣu yānavandanta bandinaḥ /
stutibhiśca parārdhyābhirupacāraiśca śikṣitāḥ //

tānadya paridevanti duḥkhārtā paramāṅganāḥ /
kṛpaṇā vṛṣṇiśārdūla duḥkhaśokārditā bhṛśam //

raktotpalavanānīva vibhānti rucirāṇi ca /
mukhāni paramastrīṇāṃ pariśuṣkāṇi keśava //

ruditvā viratā hyetā dhyāyantyaḥ sapariklamāḥ /
kurustriyo'bhigacchanti tena tenaiva duḥkhitāḥ //

etānyādityavarṇāni tapamīyanibhāni ca /
paśya rodanatāmrāṇi vaktrāṇi kuruyoṣitām //

śyāmānāṃ varavarṇānāṃ gaurīṇāmekavāsasām /
duryodhanavarastrīṇāṃ paśya vṛndāni keśava //

āsāmaparipūrṇārthaṃ niśamya paridevitam /
itarerasaṅkrandānna vijānanti yoṣitaḥ //

etā dīrghamivocchvasya vikruśya ca vilapya ca /
vispandamānā duḥkhena vīrā jahati jīvitam //

bahvyo dṛṣṭva śarīrāṇi krośanti vilapanti ca /
pāṇibhiścāparā ghnanti śirāṃsi mṛdupāṇayaḥ //

śirobhiḥ patitairhastaiḥ sarvāṅgaiḥ khaṇḍaśaḥ kṛtaiḥ /
itaretasampṛktairākīrṇā bhāti medinī //

viśiraskānatho kāyāndṛṣṭvā hyetānaninditān /
muhyantyanucitā nāryo videhāni śirāṃsi ca //

śiraḥ kāyena sandhāya prekṣamāṇā vicetasaḥ /
apaśyantyo'paraṃ tatra nedamasye'ti duḥkhitāḥ //

bāhūrucaraṇānanyānviśikhonmathitānpṛthak /
sandadhatyo'sukhāviṣṭā mūrchantyetāḥ punaḥpunaḥ //

utkṛttaśirasaścānyānvijagdhānmṛgapakṣibhiḥ /
dṛṣṭvā kāścinna jānanti bhartṝnbharatayoṣitaḥ //

pāṇibhiścāparā ghnanti śirāṃsi madhusūdana /
prekṣya bhrātṝnpitṝnputrānpatīṃśca nihatānparaiḥ //

bāhubhiśca sakhaṅgaiśca śirobhiśca sakuṇḍalaiḥ / agamyakalpā pṛthivī māṃsaśoṇitakardamā /
babhūva bharataśreṣṭha prāṇibhirgatajīvitaiḥ //

na duḥkheṣūcitāḥ pūrvaṃ duḥkhaṃ gāhantyaninditāḥ /
bhrātṛbhiḥ patibhiḥ putrairupākīrṇāṃ vasundharām //

yūthānīva kiśorīṇāṃ sukeśīnāṃ janārdana /
snuṣāṇāṃ dhṛtarāṣṭrasya paśya vṛndānyanekaśaḥ //

ito duḥkhataraṃ kinnu keśava pratibhāti me /
yadimāḥ kurvate sarvā ravamuccāvacaṃ striyaḥ //

nūnamācaritaṃ pāpaṃ mayā pūrveṣu janmasu /
yā paśyāmi hatānputrānpautrānbhrātṛṃśca mādhava //

evamārtā vilapatī samābhāṣya janārdanam /
gāndhārī putraśokārtā dvadarśa nihataṃ sutam //