Mahabharata · Chapter 1.85

carangṛhasthaḥ kathameti dharmā- nkathaṃ bhikṣuḥ kathamācāryakarmā /
vānaprasthaḥ satpathe sanniviṣṭo bahūnyasminsamprati vedayanti //
yayātiruvāca /

āhūtādhyāyī gurukarmasvacodyaḥ pūrvotthāyī caramaṃ copaśāyī /
mṛdurdānto dhṛtimānapramattaḥ svādhyāśīlaḥ sidhyati brahmacārī //

dharmāgataṃ prāpya dhanaṃ yajeta dadyātsadaivātithīnbhojayecca /
anādadānaśca parairadattaṃ saiṣā gṛhasthopaniṣatpurāṇī //

svavīryajīvī vṛjinānnivṛtto dātā parebhyo na paropatāpī /
tādṛṅmuniḥ siddhimupaiti mukhyāṃ vasannaraṇye niyatāhāraceṣṭaḥ //

aśilpajīvī guṇavāṃścaiva nityaṃ jitendriyaḥ sarvato viprayuktaḥ /
anokaśāyī laghuralpaprasāra- ścarandeśānekacaraḥ sa bhikṣuḥ //

rātryā yayā vā'bhijitāśca lokā bhavanti kāmābhijitāḥ sukhāśca /
tāmeva rātriṃ prayateta vidvā- naraṇyasaṃstho bhavituṃ yatātmā //

daśaiva pūrvāndaśa cāparāṃśca jñātīnathātmānamathaikaviṃśam /
araṇyavāsī sukṛte dadhāti vimucyāraṇye svaśarīradhātūn //
aṣṭaka uvāca /

katisvideva munayaḥ kati maunāni cāpyuta /
bhavantīti tadācakṣva śrotumicchāmahe vayam //
yayātiruvāca /

araṇye vasato yasya grāmo bhavati pṛṣṭhataḥ /
grāme vā vasato'raṇyaṃ sa muniḥ syājjanādhipa //
aṣṭaka uvāca /

kathaṃsvidvasato'raṇye grāmo bhavati pṛṣṭhataḥ /
grāme vā vasato'raṇyaṃ kathaṃ bhavati pṛṣṭhataḥ //
yayātiruvāca /

na grāmyamupayuñjīta ya āraṇyo munirbhavet /
tathāsya vasato'raṇye grāmo bhavati pṛṣṭhataḥ //

anagniraniketaścāpyagotracaraṇo muniḥ /
kaupīnācchādanaṃ yāvattāvadicchecca cīvaram //

yāvatprāṇābhisandhānaṃ tāvadicchecca bhojanam /
tathā'sya vasato grāme'raṇyaṃ bhavati pṛṣṭhataḥ //

yastu kāmānparityajya tyaktakarmā jitendriyaḥ /
ātiṣṭhecca munirmaunaṃ sa loke siddhimāpnuyāt //

dhautadantaṃ kṛttanakhaṃ sadā snātamalaṅkṛtam /
asitaṃ sitakarmāṇaṃ kastamarhati nārcitum //

tapasā karśitaḥ kṣāmaḥ kṣīṇamāṃsāsthiśoṇitaḥ /
sa ca lokamimaṃ jitvā lokaṃ vijayate param //

yadā bhavati nirdvandvo munirmaunaṃ samāsthitaḥ /
atha lokamimaṃ jitvā lokaṃ vijayate param //

āsyena tu yadā'hāraṃ govanmṛgayate muniḥ /
athāsya lokaḥ sarvo'yaṃ so'mṛtatvāya kalpate //

sāmānyadharmaḥ sarveṣāṃ krodho lobho druhā'kṣamā / vihāya matsaraṃ śāṭhyaṃ darpaṃ dambhaṃ ca paiśunam /
krodhaṃ lobhaṃ mamatvaṃ ca yasya nāsti sa dharmavit //
aṣṭaka uvāca /

nityāśano brahmacārī gṛhastho vanago muniḥ /
nādharmamaśanātprāpyetkathaṃ brūhīha pṛcchate //
yayātiruvāca /

aṣṭau grāsā muneḥ proktāḥ ṣoḍaśāraṇyavāsinaḥ /
dvātriṃśattu gṛhasthasya amitaṃ brahmacāriṇaḥ //

ityevaṃ kāraṇairjñeyamaṣṭakaitacchubhāśubham //