Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 1.81

1.81.1

svargataḥ sa tu rājendro nivasandevaveśmani /
pūjitastridaśaiḥ sādhyairmarudbhirvasubhistathā //

1.81.2

devalokaṃ brahmalokaṃ sañcaranpuṇyakṛdvaśī /
avasatpṛthivīpālo dīrghakālamiti śrutiḥ //

1.81.3

sa kadācinnṛpaśreṣṭho yayātiḥ śakramāgamat /
kathānte tatra śakreṇa sa pṛṣṭaḥ pṛthivīpatiḥ //
śakra uvāca /

1.81.4

yadā sa pūrustava rūpeṇa rāja- ñjarāṃ gṛhītvā pracacāra bhūmau /
tadā ca rājyaṃ sampradāyaiva tasmai tvayā kimuktaḥ kathayeha satyam //
yayātiruvāca /

1.81.5

gaṅgāyamunayormadhye kṛtsnoyaṃ viṣayastava /
madhye pṛthivyāstvaṃ rājā bhrātaro'ntyādhipāstava //

1.81.6

na ca kuryānnaro dainyaṃ śāṭhyaṃ krodhaṃ tathaiva ca /
jaihayaṃ ca matsaraṃ vairaṃ sarvatredaṃ na kārayet //

1.81.7

mātaraṃ pitaraṃ jyeṣṭhaṃ vidvāṃsaṃ ca tapodhanam /
kṣamāvantaṃ ca rājendra nāvamanyeta buddhimān //

1.81.8

ḷaśaktastu kṣamate nityamaśaktaḥ krudhyate naraḥ /
durjanaḥ sujanaṃ dveṣṭi durbalo balavattaram //

1.81.9

rūpavantamarūpī ca dhanavantaṃ ca nirdhanaḥ /
akarmī karmiṇaṃ dveṣṭi dhārmikaṃ ca nadhārmikaḥ //

1.81.10

nirguṇo guṇavantaṃ ca putraitatkalilakṣaṇam /
viparītaṃ ca rājendra eteṣu kṛtalakṣaṇam //

1.81.11

brāhmaṇo vātha vā rājā vaiśyo vā śūdra eva vā /
praśasteṣu prasaktāścetpraśasyante yaśasvinaḥ //

1.81.12

tasmātpraśaste rājendra naraḥ saktamanā bhavet /
alokajñā hyapraśastā bhrātaraste hyabuddhayaḥ //

1.81.13

antyādhipatayaḥ sarve hyabhavanguruśāsanāt /
indra uvāca /
tvaṃ hi dharmavido rājankatthase dharmasuttamam /
kathayasva punarme'dya lokavṛttāntamuttamam //
yayātiruvāca

1.81.14

akrodhanaḥ krodhanebhyo viśiṣṭa- stathā titikṣuratitikṣorviśiṣṭaḥ /
amānuṣebhyo mānuṣāśca pradhānā vidvāṃstathaivāviduṣaḥ pradhānaḥ //

1.81.15

ākruśyamāno nākośenmanyureva titikṣataḥ /
ākroṣṭāraṃ nirdahati sukṛtaṃ cāsya vindati //

1.81.16

nāruntudaḥ syānna nṛśaṃsavādī na hīnataḥ paramabhyādadīta /
yayā'sya vācā para udvijeta na tāṃ vadedruśatīṃ pāpalokyām //

1.81.17

aruntudaṃ puruṣaṃ tīkṣṇavācaṃ vākkaṇṭakairvitudantaṃ manuṣyan /
vidyādalakṣmīkatamaṃ janānāṃ mukhe nibaddhāṃ nirṛtiṃ vahantam //

1.81.18

sadbhiḥ purastādabhipūjitaḥ syā- tsadbhistathā pṛṣṭhato rakṣitaḥ syāt /
sadā'satāmativādāṃstitikṣe- tsatāṃ vṛttaṃ cādadītāryavṛttaḥ //

1.81.19

vāksāyakā vadanānniṣpatanti yairāhataḥ śocati rātryahāni /
parasya ye marmasu sampatanti tānpaṇḍito nāvasṛjetpareṣu //

1.81.20

nahīdṛśaṃ saṃvananaṃ triṣu lokeṣu vidyate /
dayā maitrī ca bhūteṣu dānaṃ ca madhurā ca vāk //

1.81.21

tasmātsāntvaṃ sadā vācyaṃ na vācyaṃ paruṣaṃ kvacit /
pūjyānsampūjayeddadyānna ca yācetkadācana //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc