Mahabharata · Chapter 1.74

tataḥ kāvyo bhṛguśreṣṭhaḥ samanyurupagamya ha /
vṛṣaparvāṇamāsīnamityuvācāvicārayan //

nādharmaścarito rājansadyaḥ phalati gauriva /
śanairāvartyamāno hi karturmūlāni kṛntati //

putreṣu vā naptṛṣu vā na cedātmani paśyati /
phalatyeva dhruvaṃ pāyaṃ gurubhuktamivodare //

adhīyānaṃ hitaṃ rājankṣamāvantaṃ jitendriyam / yadaghātayathā vipraṃ kacamāṅgirasaṃ tadā /
apāpaśīlaṃ dharmajñaṃ śuśrūṣuṃ madgṛhe ratam //

śarmiṣṭhayā devayānī krūramuktā bahu prabho /
viprakṛtya ca saṃrambhātkūpe kṣiptā manasvinī //

sā na kalpeta vāsāya tayāhaṃ rahitaḥ katham / vaseyamiha tasmātte tyajāmi viṣayaṃ nṛpa //

vadhādanarhatastasya vadhācca duhiturmama / vaṣaparvannibodheyaṃ tyakṣyāmi tvāṃ sabāndhavam /
sthātuṃ tvadviṣaye rājanna śakṣyāmi tvayā saha //

mā śoca vṛṣaparvaṃstvaṃ mā krudhyasva viśāmpate / sthātuṃ te viṣaye rājanna śakṣyāmi tayā vinā /
asyā gatirgatirmahyaṃ priyamasyāḥ priyaṃ mama //
vṛṣaparvovāca /

yadi brahmanghātayāmi yadi vā krośayāmyaham /
śarmiṣṭhayā devayānīṃ tena gacchāmyasadgatim //
śukra uvāca /

aho māmabhijānāsi daitya mithyāpralāpinam /
yathemamātmano doṣaṃ na niyacchaspupekṣase //
vṛṣaparvovāca /

nādharmaṃ na mṛṣāvādaṃ tvayi jānāmi bhārgava /
tvayi dharmaśca satyaṃ ca tatprasīdatu no bhavān //

yadyasmānapahāya tvamito gacchasi bhārgava /
samudraṃ sampravekṣyāmi pūrvaṃ madbāndhavaiḥ saha //

pātālamathavā cāgniṃ nānyadasti parāyaṇam / yadyeva devāngacchestvaṃ māṃ ca tyaktvā grahādhipa /
sarvatyāgaṃ tataḥ kṛtvā praviśāmi hutāśanam //
śukra uvāca /

samudraṃ praviśadhvaṃ vā diśo vā dravatāsurāḥ /
duhiturnāpriyaṃ sohuṃ śakto'haṃ dayitā hi me //

prasādyatāṃ devayānī jīvitaṃ yatra me sthitam /
yogakṣemakaraste'hamindrasyeva bṛhaspatiḥ //
vṛṣaparvovāca /

yatkiñcidasurendrāṇāṃ vidyate vasu bhārgava /
bhuvi hastigavāśvaṃ ca tasya tvaṃ mama ceścaraḥ //
śukra uvāca /

yatkiñcidasti draviṇaṃ daityendrāṇāṃ mahāsura /
tasyeśvarosmi yadyeṣā devayānī prasādyatām //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktastathetyāha vṛṣaparvā mahākavim /
devayānyantikaṃ gatvā tamarthaṃ prāha bhārgavaḥ //
devayānyuvāca /

yadi tvamīśvarastāta rājño vittasya bhārgava /
nābhijānāmi tatte'haṃ rājā tu vadatu svayam //
vaiśampāyana uvāca /

śukrasya vacanaṃ śrutvā vṛṣaparvā sabāndhavaḥ /
devayāni prasīdeti papāta bhuvi pādayoḥ //
vṛṣaparvovāca /

stutyo vandyaśca satataṃ mayā tātaśca te śubhe / yaṃ kāmamabhikāmā'si devayāni śucismite /
tatte'haṃ sampradāsyāmi yadi vāpi hi durlabham //
devayānyuvāca /

dāsīṃ kanyāsahasreṇa śarmiṣṭhāmabhikāmaye /
anu māṃ tatra gacchetsā yatra dadyācca me pitā //
vṛṣaparvovāca /

uttiṣṭha tvaṃ gaccha dhātri śarmiṣṭhāṃ śīghramānaya /
yaṃ ca kāmayate kāmaṃ devayānī karotu tam //

tyajedekaṃ kulasyārthe grāmārthe ca kulaṃ tyajet /
grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet //
vaiśampāyana uvāca /

tato dhātrī tatra gatvā śarmiṣṭhāṃ vākyamabravīt /
uttiṣṭha bhadre śarmiṣṭhe jñātīnāṃ sukhamāvaha //

tyajati brāhmaṇaḥ śiṣyāndevayānyā pracoditaḥ /
sāyaṃ kāmayate kāṃ sa kāryo'dya tvayā'naghe //
śarmiṣṭhovāca /

yaṃ sā kāmayate kāṃ karavāṇyahamadya tam / yadyevamāhvayecchukro devayānīkṛte hi mām /
maddoṣānmāgamacchukro devayānī ca matkṛte //
vaiśampāyana uvāca /

tataḥ kanyāsahasreṇa vṛtā śibikayā tadā /
piturniyogāttvaritā niścakrāma purottamāt //
śarmiṣṭhovāca /

ahaṃ dāsīsahasreṇa dāsī te paricārikā /
anu tvāṃ tatra yāsyāmi yatra dāsyati te pitā //
devayānyuvāca /

stuvato duhitā'haṃ te yācataḥ pratigṛhṇataḥ /
stūyamānasya duhitā kathaṃ dāsī bhaviṣyasi //
śarmiṣṭhovāca /

yenakenacidārtānāṃ jñātīnāṃ sukhamāvahet /
atastvāmanuyāsyāmi tatra dāsyati te pitā //
vaiśampāyana uvāca /

pratiśrute dāsabhāve duhitrā vṛṣaparvaṇaḥ /
devayānī nṛpaśreṣṭha pitaraṃ vākyamabravīt //
devayānyuvāca /

praviśāmi puraṃ tāta tuṣṭā'smi dvijasattama /
amoghaṃ tava vijñānamasti vidyābalaṃ ca te //
vaiśampāyana uvāca /

evamukto duhitrā sa dvijaśreṣṭho mahāyaśāḥ /
praviveśa puraṃ hṛṣṭaḥ pūjitaḥ sarvadānaivaḥ //